Yewtere raɓɓiɗunde fii Sii'a

Wonee walloowomo e wonanɓemo e hoore ngoonga .

A'wa A'yi'ii ko Nulaaɗo Alla on (صلى الله عليه وآله وسلم) Yottini kon e mfte makko ɗen , tawiko yamiroore iwrunde ka Allaahu toowuɗo on wondema ko Alii (A.S.M ) woni yeesoojo julɓe ɓen  on ko'yoɓe ɗofomo , Wonu'ngol makko ko kanko ɓuri fow haanunde ardangol Julɓe ɓen woniko ɓuri feeñunde e fii ko'wi'etee Sii'a Kon , sabuna kanko Allaahu on o'waɗii ɗun ka Deftere Makko teddunde nden o'hiɓɓindiri ( o'hikkindiri) Wonan'ngolmo kanko Allaahu on e wonan'ngol Nulaaɗo makko tedduɗo on e wonan'ngol Alii (A.S.M) ka'o daali ɗon : {إنما وليكم الله ورسوله والذين آمنوا الذين يقيمون الصلاة ويؤتون الزكاة وهم راكعون * ومن يتول الله ورسوله والذين آمنوا فإن حزب الله هم الغالبون} suuratul-maa'idati /55-56 .

     Ko'yo on andu wondema ko'woni fewjoowo fii Mooɗon on ko Allaahu on  e Nulaaɗo makko on , e ɓen Gomɗinɓe Alla , ɓen  tawɓe hino ñiiɓa e julde  hiɓe itta jakka hara koɓe ruƴƴuɓe * kala wonanɗo Alla e Nulaaɗo makko on e ɓen gomɗinɓe Alla ɗon Haray yo'o andu fedde Allaahu nden woni Foolayde .  

 Wano oo'wi'eteeɗo Jakhsarii himo wi'i ka Deftere makko wi'eteende Kassaafu \j1 \ ɗerol 422 won'ndema ( Aaya on ko fii Sayyidinaa Alii On'mo Allaahu on teddeni yeeso muuɗun  Jippii fewdo ko on torotooɗo ari tawi hiɓe Juulunde hiɓe ka fewdo rukuu'uɓe o'toriiɓe , Ɓe'jonnimo hurundaare Maɓɓe nden , on'tuma kanko jamkhsarii o'wi'i : ko'honno wonirta Aaya on ko fii Sayyidinaa Alii (A.S.M) o'jippii ko'wi'aa ko ɓen gomɗinɓe , ko'fii jamaa buy ? kono kanko tigi o'jaabii kadi o'wi'i : kon'ngon'ngol ko'fii jamaa buy ari kono sabu On ko'fii Aaden ngooto tun , haa yimɓe ɓen Yiɗa (rerɗa) waɗungol sifa muuɗun . 

   Waɗo Nelaaɗo on (صلى الله عليه وآله وسلم) yamiri Wonan'ngol Sayyidinaa Alii (A.S.M)  ɓe'yamirii kadi Yiɗu'ngolmo e yiɗu'ngol ngey'ngol makko Laaɓu'ngon'ngol e jogita'ngolɓe  waɗaɓe yeeso jokkaɓe Ɗoftooɓe , e sifaaji ngooɗe koɓe yamiri fii'muuuɗun e Ɓure koɓe jogii .

Hari kanko Nulaaɗo Alla on (صلى الله عليه وآله وسلم ) on Himo maaka : (علي مني وأنا من علي وهو وليكم بعدي) wondema , Alii hino wondi e an , minkadi komi wonduɗo e Alii , Ko'kanko woni fewjoowo fii'mooɗon on si'mi Feƴƴii.

Tawi hiɓe jertina ɓe'maaki : (كأني قد دعيت فأجبت ، أني تارك فيكم الثقلين أحدهما أكبر من الآخر كتاب الله عزوجل وعترتي ، فانظروا كيف تخلفوني فيهما ، فإنهما لن يفترقا حتى يردا عليّ الحوض ، سألت ربي ذلك لهما ، فلا تتقدموهما فتهلكوا ، ولا تقصروا عنهما فتهلكوا، ولاتعلموهم فإنهم أعلم منكم)  Deftere wi'eteende ( Sawaa'igi ) Nden /ɗerol /140 . wondema , kanko Nelaaɗo on O'waajike o'maaki : ( a'sikkay mi'noddaama mi'nootike Noddaandu ndun , e hino mi'ɗo accirnde on ɗoo piiji Ɗiɗi tedduɗi kooto on hino mawni ɓuri o'ya on , ɗulle Ko Deftere Alla nden on mawɗo tedduɗo e ngeyngol An'ngol , ndaare ko'honno waawirton lontinirtonɗi e Ɓaawo an , sabuna kanhi ɗiɗi wanaaɗi see'dayɗi haa'ɗi Tawoyalan ka weedu (kawsara) mi'torike njooma an Fii'kanjiɗiɗi , haray wata'on jaɓu wonde yeeso majji Haa'halkoɗon wata'on seluɗi kadi haa'halkoɗon , Wata'on wonu andinooɓe'ɓe sabuna hiɓe ɓuri On andunde few ) .

Wano ibnu Umaru on himo maaki : ko Nelaaɗo On (صلى الله عليه وآله وسلم)sakkitii yewtunde fii'mu'un  Ko'kaɓe maaki ndaaree ko'honno waawoton Lontinirndeɓe e ɓaawo an ) . kanko Annabiijo on (صلى الله عليه وآله وسلم) himo maaki kadi : (من أحب عليا فقد أحبني ومن أحبني فقد أحب الله ، ومن أبغض عليا فقد أبغضني ومن، ومن أبغضني فقد أبغض الله  ) . Sawaa'igi /ɗerol /76 e 77 . wondema , kala yiɗuɗo Sayyidinaa Alii Haray o'yiɗii kanko Nulaaɗo Alla on , kala yiɗuɗo Nulaaɗo Alla on haray ko Allaahu on woniko'o yiɗi , Kala añuɗo Alii haray ko'Nulaaɗo Alla on woni ko'o añi Kala añuɗo Nulaaɗo Alla on  haray ko Allaahu on Woni'ko'o añi .

Kanko Annabiijo on (صلى الله عليه وآله وسلم) o'maaki kadi : (عنوان صحيفة المؤمن حب علي بن أبي طالب ) . Sawaa'igi /ɗerol /93. wondema ,  ko andirtee kaydiiji Aadenjo Gomɗinɗo on ko'yiɗu'ngol makko Alii bun Abii Taalibi On .

Himo maaki kadi kanko Nulaaɗo on ((صلى الله عليه وآله وسلم  : (إنما مثل أهل بيتي فيكم مثل سفينة نوح من ركبها نجا ومن تخلف عنها غرق وهوى .  ) arii e fillaayee ngooɗe ka'o maaki : (النجوم أمان لأهل السماء وأهل بيتي أمان لأمتي ) . ndaaru ka A-Ssawaa'igi / ɗerol / 114.  ka hadiise arano on hiɓe maaki: Ngeyngol suudu an'ndun e mooɗon hino wa'i wano Laana Annabi Nuuhu kan , kala ƴawuɗo e makka O'daɗay kala ronkunooɗo ƴawde e makka  haray O'yoolike o'halkii hoore makko . ka hadiise ɗimmo Nelaaɗo maaki : koode ɗen ko hiwayɗe yimɓe Kammuuli ɗin fii'wataɓe majju , ko wano'non Kadi ɓey'nguure an'nden ko hiwayɓe mofte An'ɗen fii wataɓe majju .