Yewtere raɓɓiɗunde fii Sii'a Hara wanaano sabu koɓe janfornoomo Salangol maɓɓe o'heɓa Diyan yareteeɗan kon Ɓe waawataanom , sabu cuucal makko'ngal Fii'kala hari o'loii . konon kanko imaamu Al-Husayni (A.S.M) jokkiri himo yaaratun yeeso Wondunde e moñal mawnu'ngal e ɗonka Sattuka e Naange tiiɗunge , e suno yiungol Makko yiɓɓe makko fow hino wariraa wano Layyaaji , yia Rewɓe muu'ɗun e paykoy Muuɗun Hino yani waalii ɗonka haa muyɗe ɗen Ari e maɓɓe . Yaziidi en e Ubaydu-llaahi bnu-Ziyaadi en e Umaru bun Sa'adi en e ibnul-Jawsani en e ko wa'itata e maɓɓe fow waɗi ko Faala e golle bonɗe nden'ñande , golle ko hay'e Ngooto e Tageefongon waɗaali sifa muuɗun . Ɓe'ɓawlini Taariika lislaamu on e Aarabuuɓe Ɓen . Ɓe'wonti ɓurɓe bonde e yimɓe tooñooɓe Ɓen fow haa'ñande Aduna on lan'ni . E'nee hara Taariika on hino waawi innunde wanaa Yaziidi wari imaamu Al-Husayni ? Hiɗen andi Taariika on yawtinii jamanuuji Sattuɗi yooruɗi ken , hara e saa'iiji ngooɗe Ko'o karhaaɗo yahungol e nder ɗin Satteendeeji ɗon kono ɗun'eɗun mun hari Wonde kanko Taariika on himo saloo waɗunde Ko'o wonaa karheende fii'muuɗun kon , o'etoo Haa'o yaltina ngoonga tabutuɗo on . sabuna Si'wanaano ɗun'ɗon harayno en waawataa Andunde hay'huunde e Haŋiiŋa on , en Waawataa kadi feliitunde piiji heewuɗi (ɗuuɗuɗi) waɗuɗi e ngurndan Neɗɗanke on e Aduna on kadi , hay ɗin piiji ko'ɓen fenooɓe Waɗikon en hoolotanooko , wano bonnitungol Ngoonga kan watta ɗun fenaande , maa'ɗun ƴetta fenaande nden watta ɗun ngoonga , Hino Tawaa e piiji ko Taariika on tabintini Fii'muuɗun o'ŋirritii fii'muuɗun kadi e hoore Pellital kadi , konko Yaziidi bun Muaawiya Yamiri waru'ngol on Taaniraawo Annabiijo (صلى الله عليه وآله وسلم ) Geɗal Sayyidinaa Alii (A.S.M) imaamu Al-Husayni (A.S.M) , Tawi kadi kanko Yaziidi himo weltori moƴƴa konko'o hibbi ƴiiƴan Annabaaku ngun ɗon kon . tawi jooni Ɗun'ɗon woniiko Taariika on andii fiimuuɗun Moƴƴa , kohaysi tawii inde Yaziidi wowlaama Haray andaama ko'on waruɗo imaamu Al-Husayni (A.S.M) tawi ɗun'ɗon wonii inde makko E inde kala yooruɗo Ɓernde e tooñoowo . inde imaamu Al-Husayni nden wonii inde kala Nunɗal e tooñeende , e inde kala immiiɗo Ndarata'ngol tooñe e njangu . Kono e hoore ɗun'ɗoo fow yimɓe Yaziidi ɓen Hino etaande wakkiloo wi'a wondema Yaziidi Wanaa kanko woniko wari imaamu Al-Husayni (A.S.M) , hiɓe wi'a wondema wata ɗun winde Waɗee e kaydiiji Yaziidi si'yawii kadi hara Windaama koyo ɗun itte kisan , hay'hiɓe wi'i Wondema Ɓayra kanko Yaziidi o'yi'ii Fayɓe imaamu Al-Husayni ɓen hino tanpi sonjii O'wulli haa'ngonɗi yalti ka Gite makko , ɓe Wi'ikadi wondema wondema Ɓayra Sala ( Hoore) imaamu Al-Husayni nden (A.S.M) Wallinaama yeeso makko kanko Yaziidi o'wi'i: ( Yo'Allaahu on yaafoma yarloo yo Al-Husayn) , Kono ɓe'yejjitiino konko Yaziidi waɗi Ñiiñe imaamu Al-Husayni ɗen Ɓaawo ngol kongol Wi'aangol . konon kadi Ɓe yejjitiri konko Taariika on yewti feññini fii muu'ɗun wano ka Taariika on wi'unoo en ɗon wondema : Ɓayra imaamu Al-Husayni (A.S.M) yaltii Makka sutike Iraak . kanko Yaziidi o'windani on'mo'o Lammini iraak ton wi'eteeɗo Ubaydullaahi bun Ziyaadi waru'gol imaamu Al-Husayni (A.S.M) kanko kadi Ubaydullaahi bun ziyaadi o'immini Umaru bun Sa'adi wondunde e konu Mawnungu , koɓen wari imaamu Al-Husayni (A.S.M) Ɓe addi hoore makko nden tawi hiɓe Waɗinde e miranhun , Ɓe addinde Ɓe joɗɗini Yeeso ibnu ziyaadi on'mo Allaahu on huɗi , on Tuma kanko ibnu ziyaadi o'immini ko naɓa Hoore nden e ɓeynguure imaamu Husayni Nden haaka Yaziidi , kanko Yaziidi ka aranun Fow o'wetori moƴƴa warengol imaamu Husayni Ngol ontuma kadi o'ninsiti Ɓayra julɓe ɓen fow Feleemo fii muu'ɗun añiimo . wi'aama kadi : Kanko imaamu Al-Husayni (A.S.M) ko'o Yaltaynoo o'sutoo Kuufa hari himo monii Moƴƴa fii ngun laamu Yaziidi bun-Muaawiya . Kanko Yaziidi o'windani Ubaydullaahi bun Ziyaadi tawi fewdo ontuma hariko kanko Woniko lamminaa Iraak ndin , mi'humpitike Wondema Husayni fokkitii Kuufa haray ko Alla Woniko jarribor maamo fewdoɗooɗe , tawi kadi Koka Leydi maaɗa ton woniko'o yaarata e Hakkunde Leyɗe ɗen fow , tawi kadi ko'an Woniko jarriborteemo e hakkonde laama Teerindin fow , haray koyaa warumo si'wanaa Ɗun wontaa maccuɗo maccinaaɗo . Kanko tigi ibnu ziyaadi o'ŋirritino kongol Yaziidi ngol e konko'o hulɓinirnoo ibnu ziyaadi Warungol si'o waraali imaamu Husayni (A.S.M) . Kanko ibnu Ziyaadi himo wi'i : mi'warii Al-Husayni Ɓayra kanko Yaziidi o'yamiriilan Warungolmo si'wanaaɗun haray ko min wonaa E wareende ontuma mi'suɓii warengol Husayningol . Wano ibnu Abbaasi (yo Alla yaafomo ) himo Wi'i Yaziidi e nder Ɓatakuru (Leeter ) : ( simi Yejjitay kono mi'yejjitata konko raɗiɗaa Husayni ka Haramu Alla e ka Haramu Soro Makko kanko Husayni (A.S.M) woni Nulaaɗo on (صلى الله عليه وآله وسلم ) , e ko windanɗaa ibnu Marjaana kon yo'o waru Husayni kon . mi'torike Allaahu on yo'o nange kisan hara wanaako Neeɓi , sabuko waruɗaakon ngeyngol Annabiijo on (صلى الله عليه وآله وسلم ) tawi kadi hiɗa Weltoriɗun .. hino tawaa e bonnere maaɗa ƴettungol maaɗa Fayɓe e jiwɓe e horma Annabiijo on (صلى الله عليه وآله وسلم ) ilandema iraak Naɓa haa Saamu tawakadi koɓe dahaaɓe (woni Nangaaɓe e gere) soggaaɓe naɓaa Ɓooraaɓe Kala ko njoginoo hiɗa holla yimɓe ɓen mbawdi Maaɗa e wondema A'foolii men . hiɗa sikka Wondema A'yottike ko yimɓe maaɗa heeferɓe Ɓen waranoo kon Ñande Badri koɗun waɗi hiɗa Holla ɗoo A'yottike on monee e ngayngu ko Suuɗunoɗaa ko heewi e nder wonkii maaɗa Tawi hino huɓɓa ka Ɓernde maaɗa ton, An'e Baaba maaɗa hiɗon waɗi ƴiiƴan Usmaani ɗan Laawol ko yottoroɗon , awa Andu A'heɓii bone Njano Ñande ndarngal . mi'woodirii Allaahu on Si'tawii A'ndaɗii Jun'ngo an'ngon A'daɗataa Ɗen'ngal an'ngal, si'tawii A'fooliimen hande Me'nen kadi men foolete njango ka yeeso Ñaawoowo nunɗuɗo mo'tooñataa on . wano Oo'wi'eteeɗo Waaŋidii hino wi'i : Ɓayra kanko Yaziidi o'jangii ndun Ɓatakuru ( Leeter) Townitaare nangimo haa'o faalaa warunde ibnu Abbaasi kono tawi fii ibnu-zubayru on Maapiniimo ɗun'ɗon haɗi o'waramo . Mu'aawiyatu Ɓiɗɗo Yaziidi bun Mu'aawiya on Hino Ŋirritii wondema : lontan'ngal ko Ɓongol Allaahu on non . wondema kadi Soro makko Mu'aawiya jattu lontan'ngal yimɓe muuɗun on , Ɓen tawɓe ko kamɓe woniko Ɓori haanidunde E lonta'ngal e'dii kanko Soro an , ɗulleko Alii Bun Abii Taalibi woni on . kanko Soro an o'naɓi On haaka'o naɓi on'ɗon haande'o maayunoo O'woni e Gabru makko himo yoɓee ton ɗen Ngolle maako , Ɓayra o'feƴƴii (yawtii) Baaba an ƴetti lontan'ngal tawi wanaa'o haninduɗo (yaaduɗo ) e mangal fow . sabu ko'o Jattuɗo'ngal Taaniraawo Nulaaɗo Alla on ( صلى الله عليه وآله وسلم) . Ontuma ngurndan (Balɗe ɗen) makko ɗan Taƴi , o'halki ko iwtiri Ɓaawo makko fow , Jooni non ko'o wonɗo yoɓunde ɗun ka Gabru Makko , ontuma haa kanko Mu'aawiya o'wulli O'wi'i hino tawaa e piiji Ɓurɗi mawnunde e Hoore meeɗen andu'ngol meeɗen battane Maako bonɗo on , e maayu'ngol makko no Boniri non sabuna o'warii ngeyngol Nulaaɗo Alla ngol (صلى الله عليه وآله وسلم ) o'daginii Beere Nden o'sunnii Suudu Kaaba ndun . Ŋirritangol Mu'aawiya ɗun'ɗoo ko hujja njana Sabuna ɗun'ɗon hino wa'i wanoko ngoɗɗo Ŋirritotoo e hoore muuɗun . jooni non hara ɗin Ngonɗi ko Yaziidi wullinkinii non ɗun hino Ndandamo -yimɓe buy tawnooɓe ko yoora Ɓerɗe Ɓe wulluno ndeɓe yiunoo ngyngol Annabaajo on hino haɓɓaa hino naɓee - Ɗunɗoo fow ko seende wondema ko Yaziidi Woniko wari imaamu Husayni , tawi himo waɗi Ɗun ko yottande Ñamaande ko yimɓe makko (heeferɓe) ɓen waranoo kon .
|