Yewtere raɓɓiɗunde fii Sii'a

Kono ko'hamɓe woniko ari warimo ko'ɓen Misrayankooɓe , tawi hiɓe njogii kaydi koɓe jaɓiti e Juuɗe Suka mo'o immindini e ndin kaydi , tawi hino Windii e ndin kaydiiri yo'on lamminaano e leydi Misra Si'o hendike ndin kaydiiri , koyoo nanguɓe fow o'soka O'piyaɓe o'fema ko'e maɓɓe e Ba'e maɓɓe fow o'fenppa Hay womɓɓe e maɓɓe .

   Ɓayra non ɓe hewtii Madiina ɓe mooɓondiri ka Suudu Makko ɗon , koɗon ɓe huuɓiti suudu Sayyidinaa Usmaan ndun ko'yaata balɗe cappanɗe nay e jeenay Haa'owaraa . hari Ɓen Misrayankooɓe aruɓe Fii'warungolmo hiɓe yona yimɓɓe wuluure . ɗunɗoo Fow hollay a'wa hay Ɓen Ansaari yankooɓe hari hino Weltori warengol Sayyidinaa Usmaan on Ɓenɗonlle kadi Ko Sahaabaaɓe wonunoo wanaa yaltuɓe e diina kan .

Jooninon ndaaren (ko honno Sayyidinaa Alii (A.S.M) Wootiranaa ) :

En'andii wondema ko Sahaabaaɓe ɓen tigi woniko cuuni Yimɓe ɓen e Sayyidinaa Usmaan haa'o waraa wano Taariika on yeetori en non , kono ɓen aruɓe warimo ko Misrayankooɓe ɓen , ɓeeɗoo kadile julɓe ɓen fow hino Fottani wondema wanaaɓe yaltuɓe e diina kan ( wano Woɓɓe ngooɗe woni wi'irnde non). Ɓayra ɗunɗon fow Feƴƴii ontuma Talha e Zubayru e woɓɓe ngooɗe ka Haajiriina en e ka ɓen Ansaari yankooɓe ɓe'fow ɓe'ari Ka Sayyidinaa Alii (A.S.M) fii'wootangolmo , kono'o Salii ɗen wooteɗon haa'o maaki kami'wonata Wallitotooɗo hino ɓuranilan si'mi wonii laamotooɗo on , ndaaree kalamo suɓiɗon ton haray miɗo weltori , kono Yimɓe  ɓen jaɓaali , koɗon ɓe jokkimo haaɓe wi'imo Menen men andaa hay'e ngooto ɓurɗoma haanunde e Ardangol julɓe Ɓen , menen men alaa'e suɓaande hay'e Ngooto si'wanaama an , koɗon ɓe jokki haaɓe foolimo , Ontuma o'yalti haaka Juulirnde ɓe wootanoyimo ton , Tawi ko'adii wootandemo ko Talha e Zubayru . 

 E'yyo konon woniri , Muhaajiriina en e Ansaari Yankooɓe ɓen wootanii Sayyidinaa Alii (A.S.M) ka Nder juulirnde Madiina yimɓe ɓen kadi fow ariɗon Wootanimo si'wanaa yimɓe seeɗaaɓe tawnooɓe Ko,wonanɓe Sayyidinaa Usmaan ɓen . wano ibnu-Khalduuni wi'irinon , wondema ko Talha e Zubayru Woniko Adii wootande Sayyidinaa Alii (A.S.M) ɓe Noddi yimɓe kadi fow yo'aru wootanamo , tawi hiɓe Weltorimo . wano ibnu Gutayba yeetori en non wondema ( Ɓayra Sayyidinaa Usmaan waraama kanko Zubayru O'immii o'wi'i ko o'non yo yimɓɓe Allaahu on suɓanike On diisondiral , e hino men ndiisondirii men suɓike Alii Wootaneemo . Ammaa warengol Usmaan ngol men wi'ii Ɗunɗon accaama ka Alla . sabuna hari o'waɗii piiji Ko'Alla tun woniko andi fiimajji on . ontuma yimɓɓe Ɓen fow immii arika suudu Sayyidinaa Alii (A.S.M) ɓe Wi'imo fontu njungo maaɗangon ɓen wootane sabuna Ko'an woniko Ɓuri haanindunde laamungun . 

Wareende Sayydidnaa Alii (A.S.M) e surrengol makko ngon

   Kanko Sayydidnaa Alii bun Abii Taalibi (A.S.M) O'jibinaama ka nder suudu Kaaba , ɗun hawri Ñande (13) raajibi e hitaande  (30) ngila jibineende Annabiijo On (صلى الله عليه وآله وسلم ) , ko'o faatii ko'ñande jemma ( 21) lewru suumayee e hitaande ( 40) ferngu , tawi Faatangol makko ko sabu ko on wi'eteeɗo Abdu-Rahmaan bun Muljami –Al muraadi soppirimo Kaafa ka Nder Juulirnde Kuufa tawi hiɓe juulund subaka on . ɗun Hawri e jemma ( 19 ) suumayee ( lewru korka ) . ontuma Ɓayra ɓe faatike Ɓiɓɓe makko ɓen e ɓen Sii'aaɓe Wonanɓemo no'laaɓiri ɓe rondii furee makko on Njemma ɓe naɓimo ka wi'etee Kharii ɓe surrimo ɗon , Ɗon hino wi'ee jooni Najaful-asrafu , fewdoɗoo nden Nokkuure ka'o surraaɗon hino mahaa waɗanaa soorooji Kanŋe njalbuɗo haaka yaasi , wano ibnu Abil-Hadidi Hino wi'i : (Ɓayra Sayyidnaa Alii (A.S.M) waraama Ɓiɓɓe makko ɓen eɓɓi suuɗingol yenaande makko Nden fii'wata Banuu-umayya en andu ka'o surra sakkoɓe irtoya yenaande makko nden , ko'ɗun waɗi si'ɓe yeetii Yimɓɓe ɓen –e on jemma ɗon- fii nokkuure ngoo ɓe Surroyimo e nokkure ngooɗe. ontuma o'wi'i : hay'e Bgooto andaali ko'honto woniko Sayyidnaa Alii (A.S.M) Surraa si'wanaa ɓiɓɓe makko ɓen e ɓen yimɓe Wonanɓemo no laaɓiri , ɓe yaltin'nomo njemma Telemma ka subaka ɗun hari Ñande noongay'e ngoo Lewru suumayee ( lewru korka ) . Ɓe surroyimo Ka'wi'eteeɗon Najafu nokkuure wi'etenoonde kharii , Tawi ko kanko Sayyidinaa Alii (A.S.M) woniko Wasiyinoo yoɓe surrumo ɗon , kono ɓe majjinani Yimɓe ɓen nokkuure ka'o surraa'ɗon , ɗun fow waɗi Haa'yo luutandiral waɗu binbi nden Ñande tawi mokala Hino wi'a ko'ɗoo o'surraa .