Yewtere raɓɓiɗunde fii Sii'a

   ( immornde e Jaydi Bun Argam o'wi'i wondema : Nulaaɗo Alla on ( صلى عليه وآله وسلم) o'maakii e'on Accataa mi'tindina'on fii huunde si'on landike fii mayre On halkotaako , awa kowoni yeesoojo e fewjoowo Fii'mooɗon on ardoo'on ko Alii geɗal Abii Taalibi on , Wonee laaɓa'noowomo  hooloɗonmo sabuna Jibriil Yeetikelan ɗun ) . konii Sii'aaɓe ɓen jokkiri ngol Kon'ngol e fii imaamaaku ngun , ɓe heɓaali sikke e Sikkitaare fii ɗun'ɗon haa'e duuɓi heewuɗi .

Fedde wi'eteede Khawaariji nden :

Ñande hawre nden ( Siffiina) -koɗun woni hawre nde Sayyidinaa Alii (A.S.M ) e haɓundunoo e Muaawiya Lanminooɗo e leydi Sirii fewdo ontuma nun- e nden Ñalaande fedde wieteende (Khawaariji) nden sortii iwi e Ɓen wondunooɓe e Sayyidinaa Alii (A.S.M ) ɓen , Ko'ɗun inniɓe ( yaltuɓe) ɓayra hara ko'wonduɓe e Sayyidinaa Alii ontuma ɓe yalti e fedde makko nden e Ɗoftangolmo on , -ɓayra hawre nden waɗii haa'hewtii Ka Sayyidinaa Alii (A.S.M) foola – fedde Muaa'wiya nden ƴetti ndangaaje muuɗun ɗen tufiri Al-Quraana on tawni , tawi hiɓe ewnoo wi'a aree Ñaawiren nde'e Al-Quraanaare ɗoo , kono tawi Ko janfa won koɓe faalaa , ontuma ɓe fow ɓe Ndarni ngereɗen , koɗun woni haa nden fedde Seedi e Sayyidinaa Alii (A.S.M) , ɓe woni heɓe Lundoomo fii'yoɓe jokku haɓungol Muaa'wiya hara Hawre nden ndarnaaka .

   Fiikala kanko Sayyidinaa Alii (A.S.M) o'waajikeɓe O'feññinaniiɓe ko'honto njanfa faadaaka kan woni e Konko ɓe tufi Al-Qruaana on kon , e ko tawnoo hari O'haɗiinoɓe yanungol e kan njanfa eɓɓaaka ɗon , Haa'o maaki : (أيها الناس إني أحق من أجاب إلى كتاب الله ، ولكن –القوم- ليسوا بأصحاب دين ولا قرآن ، إني إعرف بهم منكم صحبتهم صغارا ورجالا فكانوا شر صغار وشر رجال ، ويحكم إنها كلمة حق يراد بها باطل ، أعيروني سواعدكم وجماجمكم ساعة واحدة فقد بلغ الحق مقطعه ولم يبق إلا أن يقطع دابر الذين ظلموا ) wondema , ko o'non'yo Yimɓɓe komin ɓuri haanunde nootangol Deftere Alla Nden , kono - yimɓɓe ɓen- wanaaɓe jooma diina wanaa Kadi ɓe jooma Al-Quruaana , miɗo ɓuri on An'ndu'ngolɓe mi'wondii e maɓɓe paykun maɓɓe e Mawɗo maɓɓe , hari koɓe ɓurɓe bonde e paykoy e Worɓe , ee bone mooɗon kookoɓe woni wi'unde ɗoo Ɗunko kon'ngol ngoonga faandoraaɗo fenaande , Mitorike on wallireelan balle juuɗe mooɗon ɗen e jamaa Mooɗon on fow yeru Saa'a ngooto tun , ngoonga kan Hewtii ka taƴata keeci ɓen yimɓe tooñuɓe .

  E hoore ɗun'ɗon fow nden fedde ɓe wonii saliiɓe tun Heɗangolmo ' ɓe woni jokkuɓe majjere , ko ɓuri ŋalɗin'nde  e de'e fedde ɗooɗe wano noɓe Ñoññirnoo Saayyidinaa Alii (A.S.M) njaɓungol nden Ñaawoore ko Ayɓe ɓen waɗunookon fow  haa'nden fedde tigi towni Kaafaaje e hoore Sala Sayyidinaa Alii on fii'yoo njɓu Nden Ñaawoore , ko non'ɓe karhirimo fii'yoo yiltu On'mo'o e'ɓɓunoo fii yahungol tawee nden Ñaawoore ko Ayɓe ɓe eɓɓi kon , ko non kadi nden fedde karhirimo Yo'o njaɓu nden Ñaawoore ko Ayɓe ɓen Ñaawi kon , Ɓe wi'i ko meesi'o njaɓu nden Ñaawoore ɗon , tawi hiɓe (ewnoo wi'a e nokkeeli ɗin fow ko'an'yo Alii Ñaawore Nden ko Allaahu on tun woodani , men yarlaaki ka  Worɓe ɓen Ñaawata diina Alla kan .

   Ɓaawo neeɓii seeɗa ontuma nden fedde yalti fii Haɓungol Sayyidinaa Alii (A.S.M) e nokkuure Wi'eteende ( Nahrawaan ) , ɓe yani e hoore on Sahaabaajo tedduɗo wi'eteeɗo Abdul-llaahi bun Khabaabu bunil-Aratti ɓe warimo , ɓe wari ɓeyngu Makko kadi , ɓe seeki reedu ɓeyngu makko ndun ɓe Yaltini ko'o sowinookon , - reedunoo kon - tawi ɗun fow Ko fii honɗun ? kofii tun on hino manti Sayyidinaa Alii (A.S.M) yeeso maɓɓe, ɓayra kanko Sayyidinaa Alii (A.S.M) o'nanii ɗun (o'humppitike ) konkoɓe waɗi ɗon O'maaki (الله أكبر ) , ontuma yahaniɓe tawi koɓe nguluuji Nayo haɓooɓe , o'wariɓe ɓe fow maɓɓe , tawi heddaki E maɓɓe si'wanaa jeetato maaɗun njeenayo , ɗiɗooɓe Ɓen ndogi yehi Ommaan , ɗiɗooɓe ngooɗe kadi ndogi Yehi Kermaan , ɗiɗo kadi yehiri Sajistaan , ɓe'ya ɗiɗo Kadi yehiri ka Kolfu Aarabu , ngooto e maɓɓe yehi Tal-Mooron ( Yemen ) , ko'e ɗii nokkeeli ɗoo bidi'a nden Fedde Khawaari yaltiti lutti haa'hande .  

Hino tawaa e ɓen Khawaariji yankooɓe waranooɓe ka Gere Nahrawaan on neɗɗo joginooɗo endu , on neɗo Mo'Nelaaɗo Alla  ( صلى الله عليه وآله وسلم) on maaki Fii muuɗun wondema : on neɗɗo e jamaa muu'ɗun Koɓe rewooɓe feƴƴa e diina kan tun , seedee muu'ɗun Ko ngorko ɓaleejo hino e maɓɓe ko maruɗo endu sifa Endu ndebbo hara hidu ɓiroo .

Pehe Khawaariji yankooɓe suuɗiiɗe ɗen e koɓe seli –Woppi- Sii'aaɓe ɓen kon e koɓe waɗi Al-balauuji e Ɓen Sii'aaɓe :

Hari hino sabbaa ka ɓen Khawaariji en selonoo Sii'aaɓe Ɓen tawi kadi kanko Sayyidinaa Alii (A.S.M) o'foolii Foolande timmunde Ñande gereɗen Nahrawaan , hari Hande kadi ko habbaa koka Sii'aaɓe ɓen heɓata ndoole Mooɓondiral maɓɓe nagal ɓeydoo , ngolleeji maɓɓe Ɗin fow tiiɗa (kelɗa) ɓe heɓa tamƴinaare kaɓe heɓitata Ndoole wano Ñande ( gereɗen Siffiina) , kono tawi Wanaa ɗun'ɗon habbiiɓe sabu pehe e janfaaji bonɗi ko Ɓe heɓe hakkunde maɓe ton , ɗin janfaaji e pehe ko ɓen Khawaariji yankooɓe fenñinɓe ɗoftaare suuɗi ngeddi Ɗin , e ɓen yimɓe Sayyidinaa Usmaani Basari yankooɓe E kuufi yankooɓe suuɗiiɓe hakkunde Sii'aaɓe ɓen ton Ɓe ukki e maɓɓe ɗen pehe bonɗe .