نماز جمعه 

كيفيت نماز جمعه

وقت نماز جمعه

خطبه هاى نماز جمعه

شرايط برپايى نماز جمعه

شرايط امام جمعه

نماز جمعه يكى از نمازهاى واجب يوميه , نماز جمعه است كه در روزهاى جمعه به جاى نماز ظهر خوانده ميشود.
در قرآن كريم و احاديث نسبت به نماز جمعه بسيارسفارش شده است .
در فضيلت نماز جمعه همين حديث امام صادق (ع ) بس كه فرمود كسى كه از نماز جمعه برميگردد تمام گناهانش آمرزيده شده است (1).
(مسأ له 1138) اگر فراهم كردن شرايط نماز جمعه در زمان غيبت حضرت امام عصر عجل الله تعالى فرجه الشريف ممكن باشد بنابر احتياط برپا كردن آن واجب است , و پس از برپايى نماز جمعه بنابر احتياط واجب حضور در آن براى افرادى كه واجد شرايط هستند واجب است و نبايد بدون عذر شرعى آن را ترك كرد.
(مسأ له 1139) كسانى كه نماز جمعه خوانده اند, بنابر احتياط نماز ظهر را نيزبخوانند و چنانچه امام جمعه اكتفا به نماز جمعه نمايد بايد بنابر احتياط نمازظهر و عصر را خودشان بخوانند.
(مسأ له 1140) اگر نماز جمعه با همه شرايط آن بر پا شود بنابر احتياط نبايد قبل از تمام شدن نماز جمعه نماز ظهر خواند.
همچنين انجام كارهاى ديگرى كه مزاحم نماز جمعه شود نظير معاملات پيش از اتمام نماز جمعه جايز نيست ولى باطل نميباشند.
(مسأ له 1141) حاضر شدن به نماز جمعه بر كودكان , ديوانگان , پيران سالخورده ,بيماران , نابينايان , مسافران , زنان , كسانى كه بيش از دو فرسخ از محل برگزارى نماز جمعه فاصله دارند, كسانى كه حضور آنان در نماز جمعه مايه آشفتگى نظم اجتماعى ميشود و يا دشوارى و سختى به همراه دارد و نيز هنگام باريدن باران يا برف واجب نيست هر چند حاضر شدن آنان موجب بطلان نمازشان نيست و بجاى نماز ظهر محسوب ميشود , بلكه بجز كودكان و ديوانگان ساير طبقات در صورتى كه در محل نماز جمعه حاضر شوند بنابر احتياط بايد در نماز جمعه شركت كنند.
(مسأ له 1142) نماز جمعه قضا ندارد و چنانچه كسى آن را ترك كند بايد به جاى آن نماز ظهر را بخواند و اگر وقت نماز ظهر هم گذشته است بايد نماز ظهر راقضا نمايد.

كيفيت نماز جمعه (مسأ له 1143) نماز جمعه مثل نماز صبح دو ركعت است با اين تفاوت كه مستحب مؤكد است در ركعت اول آن پس از حمد سوره جمعه و در ركعت دوم پس ازحمد سوره منافقون خوانده شود و نيز در ركعت اول پيش از رفتن به ركوع يك قنوت و در ركعت دوم پس از ركوع يك قنوت بخوانند.
همچنين واجب است پيش از شروع در نماز دو خطبه خوانده شود.
(مسأ له 1144) نماز گزار در نماز جمعه بايد توجه داشته باشد كه در ركعت دوم پس از قنوت به ركوع نرود و اگر رفت نماز باطل ميشود.
(مسأ له 1145) شك در ركعات نماز جمعه موجب بطلان آن است .
همچنين نمازجمعه در ساير احكام حكم نماز دو ركعتى را دارد.
(مسأ له 1146) بنابر احتياط امام جمعه حمد و سوره نماز جمعه را بايد بلند بخواند.

وقت نماز جمعه (مسأ له 1147) بنابر احتياط بايد اول ظهر شرعى بلافاصله اذان و سپس خطبه هاى جمعه شروع شود و خواندن خطبه پيش از ظهر خلاف احتياط است مگر اينكه امام جمعه پس از داخل شدن وقت , مقدار واجب خطبه را تكرار كند .
(مسأ له 1148) بنابر احتياط بايد نماز جمعه را از وقتى كه عرفا اول ظهر ميگويندتأ خير نيندازند و آن مقدار وقتى است كه بتوانند نماز جمعه را با شرائطش درآن وقت بخوانند و اگر تا اين زمان تمام نشود, نماز ظهر را هم بخوانند(2).
(مسأ له 1149) اگر شك كنند كه وقت نماز جمعه هنوز باقى است يا نه , نماز جمعه صحيح است .
(مسأ له 1150) اگر در وسط نماز جمعه وقت آن بگذرد چنانچه يك ركعت آن دروقت واقع شده باشد صحيح است وگرنه بنابر احتياط نماز جمعه را تمام كرده و نماز ظهر را هم بخوانند.

خطبه هاى نماز جمعه (مسأ له 1151) هر يك از دو خطبه نماز جمعه بنابر احتياط بايد مشتمل بر حمد وثناى خدا, صلوات بر پيامبر و آل پيامبر(ص ), دعوت مردم به تقوى وپرهيزگارى و نيز يك سوره كامل باشد و بنابر احتياط بايد خطبه دوم مشتمل بر صلوات برد ائمه معصومين (ع ) همراه با نام آنان و طلب آمرزش براى مؤمنان باشد.
(مسأ له 1152) بنابر احتياط حاضرين بايد به خطبه ها گوش داده و سكوت را رعايت كنند و از خواندن نمازهاى نافله بپرهيزند.
همچنين بنابر احتياط به طرف خطيب نشسته و مثل حال نماز باشند و به راست و چپ و پشت سر نگاه نكنند و جابجا نشوند.
ولى پس از پايان خطبه ها صحبت كردن و جابجا شدن و نگاه به چپ و راست مانعى ندارد.
(مسأ له 1153) اگر مأ مومين امورى را كه در مسأ له قبل گفته شد رعايت نكنند خلاف احتياط عمل كرده اند اما نماز جمعه آنان صحيح است .
(مسأ له 1154) شعارها و تكبيرهاى بين خطبه ها بر خلاف احتياط است هرچندبه صحت نماز ضرر نميزند.

شرايط برپايى نماز جمعه (مسأ له 1155) در نماز جمعه علاوه بر شرايط عمومى كه براى صحت نماز گفته شده است چهار شرط ديگر هم وجود دارد : 1 - نماز جمعه حتما بايد به جماعت خوانده شود .
2 - حداقل تعداد نمازگزاران با امام جمعه بايد هفت نفر مرد بالغ و عاقل وبنابر احتياط غير مسافر باشند و اگر مجموع امام و مأ موم پنج نفر هم باشندنماز صحيح است ولى واجب نيست .
3 - امام جمعه پيش از نماز دو خطبه بخواند .
4 - بين دو محلى كه نماز جمعه برپا ميشود حداقل يك فرسخ شرعى ( حدود 5750 متر ) فاصله باشد .
(مسأ له 1156) هنگامى كه نماز جمعه با شرايط لازم برپا شود كسى كه هنگام خواندن خطبه ها هر چند از روى عمد حضور نداشته ميتواند در نماز شركت كند بلكه كسى هم كه به ركوع ركعت دوم رسيده ميتواند اقتدا نمايد و پس ازسلام امام ركعت دوم را خودش بخواند و در اين صورت نماز جمعه او صحيح است .

شرايط امام جمعه (مسأ له 1157) امام جمعه بايد بالغ عاقل مرد, مؤمن , حلال زاده و عادل باشد وتوانايى خواندن خطبه ها را در حال ايستاده داشته باشد و بنابر احتياط بيمارى خوره يا پيسى نمايان نداشته و نيز حد شرعى نخورده باشد.
همچنين بنابراحتياط بايد امام جمعه از طرف مجتهد واجد شرايط حاكميت منصوب باشد واگر چند مجتهد واجد شرايط باشند از طرف مجتهدى كه واجد شرايط ومتصدى اداره شئون اجتماعى و سياسى مسلمين است نصب شده باشد و اگراداره اين شئون در اختيار مجتهد واجد شرايط نيست امام جمعه بنابر احتياطواجب بايد لايق اين مقام و يا از طرف چنين مجتهدى منصوب باشد و اگر امام جمعه واجد شرايط نباشد حضور در آن جمعه واجب نبوده و نماز صحيح نيست .
(مسأ له 1158) شايسته است امام جمعه مردى مخلص , مهذب , شجاع , صريح ,قاطع , با وقار, سخنگو, داراى فصاحت و بلاغت , آشنا به اوضاع جهان اسلام وآگاه به مصالح اسلام و مسلمين باشد و در خطبه ها به مسائل اجتماعى ,سياسى , مصالح مسلمانان و نيازهاى مادى و معنوى آنان بپردازد و بكوشد بوسيله خطبه ها به آگاهى و رشد معنوى و سياسى مردم بيفزايد.
و در عين حال ازحرفهاى تكرارى و تطويل سخن و مطالب مبتذل و خسته كننده بپرهيزد.

پاورقى 
1ـ دعائم الاسلام , ج 1, ص 179. 2ـ برخى فقهأ گفته اند وقت نماز جمعه از اول ظهر است تا زمانيكه سايه شاخص به اندازه خودش شود.
و برخى گفته اند وقت نماز جمعه از اول ظهراست تا يك ساعت و هر ساعت 112 روز است بنابر اين در فصول مختلف تغيير ميكند.
اين دو معيار تقريبا بر هم منطبق است و آنچه در متن آمده نزديكترين قول به احتياط است .