نسخه هاى خانگى طب آيورودا و بيماريهاى شايع کودکان

دکتر مرجان ايروانى

يکى از هشت شاخه اصلى طب سنتى هندوستان به نام بالا تانترا Bala Tantra يا کومارآبريتيا Kumarabhritya به بيماريهاى کودکان اختصاص يافته است و به طور عمده به بررسى مراقبتهاى نوزادان و شيرخواران، تغذيه کودک، معاينه بالينى اطفال، مسايل مربوط به دندانهاى شيرى و اصول درمان بيماريهاى کودکان مى پردازد.

کودکى دوره اى بسيار حساس ولى در عين حال بسيار شيرين از زندگى انسان است. چگونگى رشد جسمى و ذهنى کودک در اين دوران پايه پيشرفت وى در مراحل بعدى زندگى خواهد بود.

در طب سنتى هندوستان يا آيورودا بيماريهاى کودکان بر حسب علل و عوامل موثر در پيدايش آنها تقسيم بندى مى شوند و توصيه مى شود کودکان بيمار بر اساس عامل بيماريزا، علايم و شکايتهاى بالينى کودک و عوارض احتمالى بيمارى تحت درمان قرار گيرند. البته در اين مقاله بر آن نيستيم که به شرح جزئيات پيچيده طب اطفال در آيورودا بپردازيم اما براى آشنايى شما خوانندگان عزيز چند دارو و ترکيب گياهى کاملاً بى خطر را که مى توانيد با اطمينان خاطر در درمان برخى از ناراحتيهاى بسيار شايع کودکان خود در منزل از آنها استفاده کنيد، معرفى خواهيم کرد.

آيورودا رويکردى سالم در درمان بيماريها

در جهان پيشرفته امروز اغلب ما پزشکان اين نکته بسيار مهم را فراموش کرده ايم که هر انسان نيرويى شفا بخش را در در درون خود نهفته دارد. طب پيشرفته امروزى همواره به والدين اين مطلب را تلقين مى کند که دستگاه ايمنى کودک در بدو تولد رشد و تکامل کافى نيافته است و کودک قادر نيست بدون استفاده از روشهاى کمکى با بيماريها مبارزه کند. علاوه بر اين اغلب پزشکان امروزى بيماريهاى شايع کودکان را با دارو هاى شيميايى به ويژه آنتى بيوتيکها درمان مى کنند.

جاى کوچکترين شکى نيست که اين روش درمان در برخى بيماريها کاملاً اجتناب ناپذير است اما در بسيارى از موارد نيز مى توان بدون تجويز داروهاى شيميايى و با روشهاى طبيعى تر اغلب بيماريهاى کودکان را درمان کرد. در اين زمينه عقيده دانشمندان طب آيورودا بر آن است که با روشهايى بسيار ملايم و طبيعى مانند اصلاح رژيم غذايى و شيوه زندگى کودک مى توان از بروز بسيارى از بيماريها پيشگيرى کرد . اين پزشکان همچنين معتقدند بسيارى از بيماريهاى رايج در طب اطفال با بهره گيرى از داروهاى گياهى درمان مى شوند.

هزاران سال است که طبيبان آيورودا انواع بسيار گوناگونى از بيماريهاى کودکان را با همين داروهاى گياهى درمان مى کنند. اغلب اين داروها از طريق تقويت دستگاه ايمنى بدن کودکان آنان را در مبارزه با بيمارى و باز يافتن سلامتى خود يارى مى کنند.

بر پايه مبانى طب آيورودا يکى از مهمترين عوامل مؤثر در سلامت نوزادان سلامتى والدين آنان است. از اين روى پزشکان آيورودا به پدران و مادران در انتظار فرزند توصيه مى کنند که ابتدا به سلامتى خود توجه داشته باشند چرا که در مراحل بعدى همين سلامتى را به فرزند خود انتقال خواهند داد. در آيورودا به مادران باردار توصيه مى شود که به آرامش جسمى و ذهنى خود اهميت بيشترى دهند، کتابهايى را مطالعه کنند که آنان را در حفظ اين آرامش يارى مى کند، غذاهاى متناسب با طبع غالب خود را مصرف کنند و به تمرين آسانا و مديتيشن بپردازند.

دوره پس از تشکيل جنين از ديدگاه طب آيورودا اهميت فراوانى دارد. در اين دوره مادر مى بايست طبع واتاى خود را در حال تعادل طبيعى نگه دارد. پس از تولد نوزاد تا چهل روز هم مادر و هم نوزاد وى به مراقبتهاى ويژه اى نياز دارند. اين مراقبتها شامل ماساژ روزانه با روغنهاى ويژه، استحمام منظم و کاربرد برخى گياهان دارويى است.

داروهاى گياهى موثر در درمان دل درد و يبوست کودکان

در مورد بيماريهاى گوارشى کودکان غذا اولين و مهمترين دارو است. در طب آيورودا بسيارى از ناراحتيهاى شايع دوران خردسالى را با بهره گيرى از ميوه ها و سبزيهاى معمولى و نيز ادويه معمولى آشپزخانه بدون نياز به هيچ دارويى درمان مى کنند. به عنوان مثال براى درمان يبوست در کودکان مى توان شب هنگام  رفتن به بستر يک ليوان شير گرم همراه با يک قاشق چاى خورى کره گى Ghee به آنان نوشاند. همچنين مى توان از مواد غذايى که خاصيت ملين دارند مانند کشمش يا خرماى خيس کرده، عسل، سبوس گندم، دانه کنجد، انبه يا انبه هندى Papaya ، انگور و انجير تازه استفاده کرد.

علاوه بر اين مى بايست در غذاى روزانه کودک ترکيبى از مواد غذايى گوناگون را گنجاند، آب کافى به او داد، از روغنهاى با کيفيت خوب در طبخ غذاى آنان استفاده کرد و تا جايى که مى توان مواد غذايى پر فيبر به آنان داد. در مورد شير خواران مبتلا به يبوست مادر مى تواند پيش از هر وعده شير دادن به فرزند نوک سينه خود را به مقدار اندکى روغن کرچک آغشته کند.

براى درمان دل درد و قولنج روده در کودکان کافى است مقدار مساوى از پودر گشنيز، زيره سبز و رازيانه را با هم مخلوط کرد و نصف تا يک قاشق چاى خورى از مخلوط حاصل را در يک فنجان آب داغ به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقيقه خيساند و سپس خوب با فشار آبگيرى کرد. چاى حاصل براى تنظيم طبع واتا و بر طرف کردن قولنج روده ها بسيار موثر است. مادران شير ده نيز مى توانند براى کاهش خاصيت واتا و بر طرف کردن نفخ شير خود از اين چاى استفاده کنند. در کودکان بهتر است اين چاى را اندکى رقيق کرد و با قطره چکان دارويى به آنان داد تا بهتر از آن استقبال کنند. در کودکان مى بايست از به کار گيرى ملينهاى شيميايى و نيز داروهاى گياهى قوى خوددارى کرد.

درمان سرماخوردگى و تب با آيورودا

درمان سرماخوردگى با استفاده از داروهاى گياهى و توصيه هاى تغذيه يکى از روشهاى تقويت دستگاه ايمنى کودکان است. به طور کلى سرما خوردگى ناشى از غلبه طبع سرد و مرطوب کافا و انباشت سموم Ama در بدن است که به پيدايش علايم و شکايتهايى مانند کاهش اشتها، احتقان بينى و سينه، تن درد و تب خفيف تا متوسط مى انجامد. هنگام سرما خوردگى مهمترين راه درمان اين است که کودک استراحت کند و مقدار زيادى مايعات گرم بنوشد. با اين کار آتش گوارشى موسوم به آگنى Agni تقويت مى شود و سموم انباشته شده را از بدن مى زدايد. اگر کودک بر اثر کاهش نيروى آگنى به بى اشتهايى دچار شده باشد، نبايست او را به خوردن مجبور کرد چرا که با اين کار ميزان انباشت سموم در بدن بيشتر خواهد شد.

بهترين راه براى برافروختن شعله هاى آتش گوارشى يا آگنى در بدن کودک و باز شدن اشتهاى او تجويز چاى زنجبيل است. چاى زنجبيل را به مقدار مساوى با ريشه شيرين بيان و اندکى عسل خالص مخلوط کنيد و به کودک بدهيد. اين ترکيب خلط آور است و سينه کودک سرما خورده را پاک مى کند. به دليل احتمال آلودگى عسل با ميکروب مولد بوتوليسم (خطرناک ترين مسموميت غذايى) در شيرخواران بهتر است تنها از عسل طبيعى خالص و با کيفيت عالى استفاده شود.

اگر کودک به احتقان سينه و دشوارى تنفس دچار شده باشد، مى توان مقدارى روغن کنجد گرم يا کره گى Ghee  را با يک نيشگون نمک سنگى آسياب شده مخلوط کرد و روى سينه کودک ماليد و از او خواست که بخور اوکاليپتوس را استنشاق کند. تولسى Tulsi (ريحان مقدس) در نرم کردن سينه و بر طرف کردن سرفه و احتقان ريه و سينوسها اثرى معجزه آسا دارد. با افزودن يک قاشق چاى خورى پودر ريحان به يک فنجان آب داغ مى توان چاى ريحان درست کرد و به کودک نوشاند. اين چاى باعث تعريق کودک و پايين آمدن تب وى نيز خواهد شد. اين چاى را مى توان هنگام خواب نيز به کودک داد.

تب واکنش طبيعى بدن براى سوزاندن سموم انباشته شده است. از اين رو هميشه لازم نيست تب کودک را پايين بياوريم اما تب بالاى ۵/۳۸ درجه سانتيگراد خطرناک است و مى بايست درمان شود. براى کاهش تب مى توان مقدارى آب پياز تازه را روى ناحيه ناف کودک مالش داد و روى پيشانى وى را با پارچه اى مرطوب پوشاند. همچنين نوشيدن آب پرتقال و آب انار نيز در کاهش تب مؤثرند اما بهتر است که آنها را رقيق کنيم چرا که اگر آب ميوه زياد ترش باشد و کودک زياد آب ميوه ترش بنوشد، اسيد موجود در آن با افزايش طبع پيتا باعث انباشت سموم بيشتر در بدن وى خواهد شد.

منبع : سايت پيام مهر