دليل
اينكه وضو گرفتن و ساعت و وقت بجاى آوردن نماز شيعيان(نمازهاى ظهر و
عصر و مغرب و عشاء را پشت سر هم مى خوانيم) با اهل سنت تفاوت دارد چيست؟
لطفاً علتها را ذكر نماييد.
پاسخ:
نخست
بايد دانست شيعيان با استفاده از احاديث و روش علمى امامان معصوم(ع) احكام خود و
روش وضو و نماز را به دست آورده اند و امامان(ع) تا امام على(ع) نزديك ترين افراد
به پيامبر(ص) بودند، لذا به روشنى مى توانيم مطمئن باشيم پيرو سنت واقعى پيامبر(ص)
ما شيعيان هستيم. اگر چه برخى در انجام اعمال كوتاهى مى كنند.
براى
توضيح بيشتر در اين باره توجه شما را به مطالب زير جلب مى كنيم.
«الي» در آيه شريفه «فاغسلوا وجوهكم و
ايديكم الى المرافق» به همان معناى مشهور خود (انتهاى غايت) است.يعنى حد نهايى
شستن دستها مرفق است، نه اينكه لزوماً مسير شستن به سوى آن باشد. لازم به ذكر
است، آيه شريفه در مورد اين كه شستن آيا بايد از بالا به پايين و يا پايين به بالا
باشد بيانى ندارد، براى مثال اگر شما به نقاش بگوييدديوار را تا فلان نقطه رنگ بزن
در اين جمله هيچ دلالتى بر اينكه آيا بايد از پايين به بالا و يا بالعكس رنگ بزند
وجودندارد. حال سؤال اين است كه وقتى در آيه دلالتى نيست پس بالاخره وظيفه چيست از
بالا به پايين يا بالعكس. اينجاست كه بايد به روش پيامبر(ص) و معصومين مراجعه
نمود. بنا بر روايات صحيحى كه در اين زمينه وجود دارد بايداز بالا به پايين شسته
شود. از نظر طبيعى نيز از بالا به پايين شستن طبيعىتر است تا عكس آن وليكن بايد
توجه شودكه:
اختلاف در نحوه وضو گرفتن از اواسط
خلافت عثمان پيدا شد و حتى عثمان در ابتدا به روش معمول بين شيعه وضو مىگرفت؛ ولى
بعدا گرفتار شك و ترديد شد و على رغم مخالفت بسيارى از صحابه رسول خدا و از جمله
حضرت على(ع) و ابن عباس برخلاف مرسوم و برخلاف سنت پيامبر(ص) به جاى مسح پاها را
شست، بعداً بنى اميه مردم را مجبور به پذيرش نظريه عثمان كردند و تبليغات وسيعى در
تأييد آن به راه انداختند. چنان كه در زمان حجاج ازابو مالك اشترى كيفيت وضوى رسول
خدا(ص) را پرسيدند؛ او عدهاى از خواص قبيله خود را جمع كرد و پرسيد آيا شخص
ناشناسى بين شماست؟ وى پس از اطمينان به اين صورت وضو گرفت: ابتدا صورت و سپس
دستها را شستو بعد سر و پاها را مسح كرد. از اين روايت معلوم مىشود كه در زمان
بنى اميه صحابه پيامبر كاملا در تقيه بودند وقدرت نداشتند برخلاف روش عثمان وضو
بسازند.
نكته
ديگرى كه در آيه وضو قرار دارد اين است كه قرآن مجيد مىفرمايد:
وامسحوا
برؤسكم و ارجلكم و اين آيه، صراحت در لزوم مسح پا دارد؛ ليكن اهل تسنن به
خاطر«نصب» ارجلكم آن را عطف به ما قبل «وامسحوا» نموده و مىگويند بايد پاها را
شست در حالى كه عطف به ماقبل جمله فعليه هرگز در ادبيات عرب وجود ندارد و اين يك
خطاى بزرگ است؛ بلكه نصب آن به خاطر عمل آن است وعطف به محل «برؤسكم» مىباشد؛
زيرا كلمه فوق محلاً منصوب است، هر چند لفظاً به خاطر حرف «باء» كه بر سر«رؤسكم»
آمده مجرور شده است.
همچنين
دست بسته نماز خواندن از زمان خليفه دوم و به دستور او شايع شد. به دليلى كه مى
پنداشت رعايت احترام خدا اين گونه بيشتر خواهد بود. در صورتى كه خداوند و پيامبرش
بهتر مى دانند چگونه رعايت حفظ شود، لذا در مذهب مالكى دست انداخته نماز مى
خوانند.
ناگفته
نماند نمازهاى يوميه را در پنج وقت خواندن مستحب است و از مشتركات مذاهب اسلامى
است. در بسيارى از اصول دين و فروع دين اين دو با يكديگر اشتراك دارند و عموم
مسلمانان بايستى با تكيه بر مشتركات خود, راه وحدت را پيموده و يا از طرح موارد
مورد اختلاف پرهيز كنند. برادر عزيز! چون بسيارى از موارد آن مورد اتفاق شيعه و
سنى است گرچه ممكن است برخى به آن عمل نكنند (مثلا" نظم صفوف , شركت در جماعت
, اهتمام به نماز اول وقت و...) در اين صورت به شما خواهيم گفت كه برادران اهل سنت
نوعا" در اين موضوع گوى سبقت را ربوده اند؛ ولى اگر مقصود شما چگونگى نماز خواندن
است , تفاوت شيعه و سنى در اين مورد تنها در دست بسته نماز خواندن و گفتن آمين و
سجده بر هر چيز است و در بقيه موارد تفاوت چندانى نيست . براى اين موارد نيز فقهاى
شيعه دليل فقهى دارند كه جايگاه بررسى آن در فقه استدلالى است . اين تفاوت ها از
آنجا ناشى مى شود كه شيعه , فقه خود را فقط از پيامبر(ص ) و اهل بيت (ع ) مى گيرد؛
ولى اهل سنت از اشخاص ديگرى نيز در اين زمينه بهره مى برند.
منبع:
براى
آگاهى بيشتر ر . ك : وضوء النبى من خلال ملابساتالتشريع،على شهرستاني. نيز: سبع
مسائل فقهيه، الشيخ جعفر سبحاني.