چرا
امام باقر(ع) وصيت نمود كه پس از شهادت ده سال در منى براى او مجلس عزا بر پا
كنند؟
پاسخ:
امام
صادق(ع) از پدرش، امام باقر(ع) نقل مى كند: "براى من ده سال در منى و در ايام
منى عزادارى كنيد".[5]
به
گونه اى مشخص نمى توان گفت علت عزادارى در منى چيست و چرا حضرت چنين وصيت نمود،
ولى عزادارى با دو هدف عمده صورت مى گيرد:
يكم:
حفظ ياد و خاطره ها: براى شخصيت ها بعد از سال ها عزادارى كرده و سالگرد مى گيرند،
تا ياد و خاطرة آن ها در اذهان باقى مانده و نسل هاى بعد به ابعاد شخصيت آنان آشنا
شوند. البته عزادارى ها خود پيام هاى ديگر، مانند: الگو دهى و بررسى ابعاد شخصيتِ
افراد را در پى دارد.
شايد
سفارش امام باقر(ع) براى عزادارى بدين جهت باشد. البته عزادارى بدين هدف اختصاص به
منى ندارد. شايد توجيه حضرت كه براى او در منى، بدان منظور است كه منى يكى از مقدس
ترين مكان ها بوده و در ايام حج، حاجى ها با قلب آكنده از معنويت و به دور از هر
گونه شائبة دنيا گرايى، در آن مكان حضور پيدا مى كنند، در نتيجه با ابعاد شخصيت
حضرت آشنا مى شوند و از معارف بلند آن امام همام بهره مى گيرند.
دو:
مبارزة سياسى: برخى از وصيت ها به منظور مبارزه سياسى عليه دشمنان و رشد سياسى
مردم صورت مى گيرد. حضرت زهرا(س) وصيت نمود كه خلفا در تشييع جنازة او شركت نكنند
و بر حضرت مخفى باشد.[5] بى ترديد يكى از علل عمده اين است كه به ساحت مقدس حضرت
اهانت و ظلم شده و ولايت كه حق امام على(ع) بود، از او غصب شده است. سفارش حضرت
زهرا(س) اين پرسش را به وجود آورد كه چرا قبر دختر پيامبر - با آن عظمت- مخفى باشد
و خلفاى به ظاهر اسلامى در تشييع جنازة او شركت نكنند؟
امام
باقر(ع) با سفارش خود مبنى بر عزادارى در منى، در حقيقت مبارزة سياسى عليه رهبران
ستمگر را ادامه داد. اوضاع سياسى و اجتماعى عصر امام باقر(ع) حكايت از آن دارد كه
بر شيعيان ستم روا رفته[5] و حاكمان اموى، به ويژه هشام بن عبدالملك از هيچ جنايتى
عليه امام و شيعيان اجتناب نمى كردند، از اين رو امام (ع) عملاً با تربيت شاگردان
و بيان معارف دين، از مذهب پاسدارى نموده، عليه ستمگرا مبارزه نمود. يكى از
راهكارهاى مهم ادامة مبارزه تدوين وصيت نام و سفار ب عزادارى بود.
امام
باقر(ع) با اين وصيت عملاً مبارزة سياسى خويش را ادامه داد. اين راهكار بسيار
مناسب بود، زيرا در ايام حج مسلمانان به منى رفته، با ابعاد شخصيت امام باقر(ع)
آشنا شده ، اين پرسش را مطرح مى كردند كه چرا امام را به شهادت رساندند؟ چرا براى
حضرت در ايام حج در منى عزادارى شود؟