امام
باقر(ع) در روايتى از عباس و عقيل به عنوان "طلقاء" ياد كرده است. چرا
به اين ها طلقاء مى گويند؟ مگر اين ها مانند ابوسفيان بودند؟
پاسخ:
جملة
"فأنتهم الطلقاء" شامل حال همة آن افراد مى گردد كه پس از فتح مكه مورد
عفو پيامبر(ص) قرار گرفته بودند.
عباس
- به رغم آن كه يكى از شخصيت هاى مهم به حساب مى آمد - از قرشيان بوده، حتى در
جنگ بدر در صف دشمنان قرار داشت. البته برخى باور دارند كه او به اجبار و اكراه
قرشيان در جنگ حضور داشته است؛ و به دست مسلمانان اسير شد ولى ابن عباس از افرادى
بودند كه مورد عفو پيامبر(ص) قرار گرفت؛ همان گونه كه بر همة افرادى كه مورد عفو
پيامبر قرار گرفته بودند "طلقاء" اطلاق مى شد، بر ابن عباس نيز
"طلقاء" گفته مى شد. اين كه امام باقر(ع) از عباس بن عبدالمطلب به عنوان
"طلقاء" ياد كرده، اشاره بر همان عفو عمومى بوده كه بر همة افراد مكه
گفته شده، بر او نيز "طلقاء" گفته شده است. حضرت عقيل نيز از جمله افراد
بود كه در صف قرشيان بوده و در جنگ بدر حضور داشت و اسير مسلمانان شد. گرچه باور
دارند كه او نيز به اجبار در جنگ حضور يافت، ولى عقيل نيز از جمله افرادى بود كه
عفو عمومى پيامبر شامل حال او شد و بر او "طلقاء" گفته مى شد؛ زيرا همچنان
در مكه و ميان مشركان بود؛ چنانكه در كلام امام باقر(ع) به اين مطلب اشاره شده
است. امام باقر(ع) فرمود: "... حديثاً بالاسلام عباس و عقيل و كانا من
الطّلقا؛ عباس و عقيل تازه مسلمان و آزاد شدگان پيامبرند".
واژة
"حديثاً بالاسلام" حكايت از آن دارد كه عباس و عقيل بعداً اسلام آورده
اند.
ابعاد
شخصيت عباس و عقيل موجب نمى شود كه بر آن ها "طلقاء" اطلاق نشده و اين
اصطلاح دليل همانندى آن ها و ابوسفيان هم نيست. تفاوت عقيل و عباس با ابوسفيان در
آن ظهور مى كند كه ابوسفيان نقش بنيادى در سازماندهى جنگ بر ضد
پيامبر(ص)
و توطئه عليه مسلمانان داشت، ولى عباس و عقيل چنين نقشى را نداشتند. بر اين اساس
اطلاق "طلقاء" بر عباس و عقيل همانندى آنان با ابوسفيان را تداعى نميكند
و همة آن هايى كه مورد عفو پيامبر قرار گرفتند "طلقاء" بودند.