آيا
حضرت على(ع) امام حسن(ع) را به عنوان جانشين خود معرفى فرمودند؟
از
ديدگاه تشيع، خلفا و امامان پس از پيامبر، به وسيله خود آن حضرت تعيين و معرفى
شدهاند كه تعداد آنان 12 نفر است و هر امامى نيز امام پس از خود را به گونهاى
معرفى فرموده است. در اينباره احاديث فراوانى وجود دارد اما در مورد خلافت امام
حسن در تاريخ و روايات به خوبى بيان شده كه حضرت على(ع) پس از خود خليفه مسلمانان
را معرفى فرموده است كه براى نمونه به برخى از آنها اشاره مىشود:
1- تاريخ نگار مشهور ابنعثم كوفى روايت
مىكند: امامحسن(ع) در نامهاى به معاويه چنين نوشت: «فَاًّنّ أميَرالمؤمِنينَ
عَلى بنَ أبىططالب لَمّا نَزَلَ بِهِ المَوْتَ وَ لاَ ّنىءلاى، ايشان مرا به
عنوان ولى امر مسلمانان معرفى نمودند.
ابنكثير رضى الله عنه مىنويسد عليهمالسلام
صلى الله وعليه وسلمثُمَّ بَعدُهُم الحسنِ بنِ علي«ع» لاِ نَّ عَلّياً أوصى
اًّلِيهِ وَ بايَعَهُ أهْلُ العِراقرحمهما الله؛(1) پس از خلفاى پيشين، حسن بن
علي«ع» به خلافت رسيد چرا كه على به ولايت او وصيت كرد و مردم عراق نيز با او بيعت
كردند.
عليهاالسلام- ابوالفرج اصفهانى از
ابوالاسود دئلى روايت مىكندعليهمالسلام صلى الله وعليه وسلموَ قَدْ أوصى
بِالأِمامَِْ بعده اًّلى اًّبنِ رَسولِ الله«ص» و اًّبْنِهِ وَ سَليلِهِ وَ شَبيهِ
فى خَلْقِهِ و هديهرحمهما الله؛(2) اميرمؤمنان«ع» پس از خود امامت فرزند رسول
خدا«ص» و فرزند و ذريّه خودش را كه در اخلاق و رفتار همانند او بود، وصيت نمود.
رحمهم الله- ابن عبدربه اندلسى
مىنويسدعليهمالسلام صلى الله وعليه وسلمالهيثم بن عدى قالعليهمالسلام
حَدَّثَنى غَيْرَ واحدِ مِمَّنْ أَدْرَكْتُ مِنَ المَشايِخِ أنَّ على بن أبيطالب
أصار الأمرُ اًّلى الحَسَنِرحمهما الله؛(3) هيثم بن عدى مىگويدعليهمالسلام
بسيارى از بزرگانى را كه من ملاقات كردم براى من نقل كردند كه على بن ابيطالب
خلافت را به فرزندش حسن واگذار نمود.
آنچه يادآورى شد، نقل وصيت حضرت علي«ع»
از زبان تاريخنگاران اهلسنت است اما دانشمندان شيعه، اجماع و اتفاق دارند كه
علي«ع» فرزندش را به جانشينى پس از خود معرفى نموده است. شيخ كلينى
مىگويدعليهمالسلام صلى الله وعليه وسلماميرمؤمنان«ع» در حضور امام حسين و محمد
حنفيه و تمامى فرزندان و اهلبيت خود و سران و بزرگان شيعه، فرزندش امام حسن«ع»
را، طبق وصيت و توصيه رسول خدا«ص» به امامت پس ا امينالاسلام طبرسى - تفرشى -
مىنويسد: «دومين دليلى كه برخلافت و امامت امام حسن(ع) وجود دارد، اخبار متواتر و
فراوانى است كه در آنها اميرمؤمنان(ع) در حضور بزرگان شيعه به جانشينى فرزندشان
امام حسن(ع) تصريح كرده و ايشان را با بيانى صريح خليفه مسلمانان قرار دادهاند».(4)
همين سخن را اربلى و ديگران نيز نوشتهاند كه متن آن در كتابهاى روايى، تاريخى و
كلامى آمده است.
منابع:
[1].
فتوح، ابناعثم، ج 4، ص 278.
[2]. بدايه و النهايه، ابنكثير، ج 6، ص
249.
[3]. اغانى، ابوالفرج الاصفهانى، ج 12،
ص 380.
[4]. عقد الفريد، تحقيق محمد سعيد
عريان، ج 5، ص 204،اخبار دولْ العباسيّه، ج 4، ص 229.
[5]. اصول كافى، كلينى، ج 1، ص 297.
[6]. كشف الغمه، الاربلى، ج 2، ص 157.