كتابشناسى موضوعى شيعه

محمدتقى ديارى بيدگلى

«شيعه» كه در اصل لغت به معناى «پيرو» است1، در اصطلاح به كسانى گفته مى‏شود كه جانشينى پيغمبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم را حق اختصاصى خانواده رسالت مى‏دانند و در معارف اسلام، پيرو مكتب اهل بيت هستند. هم اكنون چهارده قرن از آغاز پيدايش شيعه مى‏گذرد. علامه طباطبايى(ره) در اين باره مى‏فرمايد:

«آغاز پيدايش شيعه را، كه براى اولين بار به شيعه على عليه‏السلام معروف شدند، همان زمان پيغمبراكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم بايد دانست و جريان ظهور و پيشرفت دعوت اسلامى، در 23 سال زمان بعثت، موجبات زيادى در برداشت كه طبعا پيدايش چنين جمعيتى را در ميان ياران پيغمبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم ايجاب مى‏كرد.»

واژه شيعه، در اين معنا، نخستين‏بار

در زمان رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم به كار برده شد و سلمان، ابوذر، مقداد، و عمار با اين اسم مشهور شدند. گذشته از همه اينها نام «شيعه على» و «شيعه اهل‏بيت» در سخنان پيغمبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم (روايات مرتبط به فضايل اميرمؤمنان عليه‏السلام ) بسيار ديده مى‏شد. از جمله روايات بيانگر اين مطلب، اين دو روايت است:

1. جابر مى‏گويد: نزد پيغمبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم بودم كه على عليه‏السلام از دور نمايان شد. پيغمبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم فرمود: سوگند به كسى كه جانم در دست او است، اين شخص و شيعيانش در قيامت رستگار خواهند بود.

2. ابن عباس مى‏گويد: وقتى آيه «ان الذين آمنو و عملوا الصالحات، اولئك خيرالبرية» نازل شد، پيغمبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم به على عليه‏السلام فرمود: مصداق اين آيه، تو و شيعيانت هستيد كه در قيامت خشنود خواهيد بود و خدا هم از شما راضى خواهد بود.

اين دو حديث، به همراه چند حديث ديگر، در كتاب الدرالمنثور (ج 1، ص379) و غاية المرام (ص 326) آمده است.2

از ديرباز تاكنون، درباره اعتقادات، مبانى و اصول فكرى و دينى شيعه، مطالعات و تحقيقات فراوانى صورت گرفته است. دانشمندان و محققان اسلامى، و به ويژه شيعى، پژوهش‏هاى ارزشمندى درباره صفات و ويژگى‏هاى فكرى و اعتقادى، مبانى اخلاقى و امتيازات شيعه، تاريخ پر فراز و نشيب آن، شخصيت‏هاى برجسته شيعى، پيشوايان دينى شيعه، وقايع و حوادث تلخ وشيرينى كه در طول تاريخ براى شيعيان رخ داده است، آثار و تأليفات، فرق و مذاهب گوناگون، و ديدگاه‏هاى فقهى، تفسيرى، حديثى، قرآنى، عرفانى و فلسفىِ آنان انجام داده‏اند كه در كتابخانه‏ها و مراكز فرهنگى و حوزه‏هاى علمى و دانشگاهى سرتاسر جهان به يادگار بر جاى مانده است. محقق و نويسنده ارجمند، جناب آقاى رضا حكيمى در مقاله‏اى با عنوان چهارصد كتاب در شناخت شيعه، كتاب‏ها و رسايلى را كه دانشمندان و بزرگان شيعه تأليف كرده‏اند، گرد آورده است. وى غير از معرفى منابع و مآخذ شيعى، 150 كتاب و رساله را كه دانشمندان بزرگ اهل سنت و نويسندگان ديگر مذاهب، درباره مناقب و مسائل مربوط به اهل‏بيت، و به ويژه امام على عليه‏السلام و امام مهدى(عج)، نوشته‏اند، برشمرده است.3

از سوى ديگر، آثار فراوانى در رد ديدگاه‏ها و آراى شيعه نگاشته شده است. استاد علامه مرتضى عسكرى از قول يكى از دوستانش، كه از علماى هنداست، نقل كرده است كه «دويست كتاب به زبان‏هاى مختلف، فقط در هند عليه نظريه شيعه و تحريف قرآن چاپ كرده‏اند».4

محققان و نويسندگان اسلام‏شناس و خاورشناس اروپايى و غربى نيز تلاش‏هاى بسيارى براى شناخت اسلام و شيعه انجام داده‏اند و آثارى درباره انديشه‏ها و اعتقادات شيعه نگاشته‏اند. اما بيشتر اين مطالعات و تأليفات، از سويى، با انگيزه‏هاى غيرعلمى و احيانا سياسى و همراه با تعصب و غرض‏ورزى نگاشته شده‏اند و در نتيجه، تشيع را فرقه‏اى فرعى و علت پيدايش آن را نزاعى صرفا سياسى و اجتماعى دانسته‏اند و از سوى ديگر، بيشترين منابع و مآخذ تحقيق آنان را در زمينه فرهنگ شيعى و اسلامى، مصادر اهل سنت و ديدگاه‏هاى خاص آنان تشكيل مى‏دهد5.

در اين جا سخنان دو تن از شخصيت‏هاى علمى اهل سنت و شيعه را در اين باره نقل مى‏كنيم:

شيخ محمود شلتوت، مفتى اعظم و رئيس سابق جامع‏الازهر، ضمن بيان كاستى‏هاى موجود در زمينه مطالعات و تأليفات درباره فرق و مذاهب اسلامى، علاقه‏مندان به تحقيق و شناخت درست مذاهب اسلامى را از مراجعه به منابع غيراصيل برحذر داشته، مى‏گويد:

«بيشتر كسانى كه درباره فرق و مذاهب اسلامى كتاب نوشته‏اند، تحت تأثير روح پليد تعصب بوده‏اند. از اين‏رو تأليفاتشان همواره آتش دشمنى و كينه را در ميان فرزندان يك امت دامن زده است. هر يك از اين ملل و نحل‏نويسان، تنها و تنها از يك زاويه ديد، به مخالفان خويش مى‏نگريسته‏اند: رأى مذهب مخالف را سخيف شمردن و عقيده طرف مقابل را به سفاهت منسوب داشتن؛ آن هم با اسلوبى كه شر و زيانش بيشتر است تا خير و سودش. از اين جهت است كه هر كس كه اهل انصاف باشد، نبايد از روى اين كتاب‏ها، درباره مذاهب اسلامى اظهار نظر كند، بلكه بايد درباره هر فرقه‏اى به كتاب‏ها و مآخذ مخصوص آن فرقه رجوع كند تا بدين وسيله به حق نزديك شود واز خطا دور ماند.»6

دكتر سيد حسين نصر، در مقدمه خود بر كتاب شيعه در اسلام، ضمن معرفى اين كتاب، روش تحقيق و مطالعه غربيان را مورد انتقاد قرار داده، مى‏نويسد:

«اين كتاب، جزئى از طرحى است كه جهت معرفى تشيع به مغرب زمين، در شرف انجام است و هر چند در طى قرون گذشته، دانشمندان مغرب‏زمين مطالعات زيادى را درباره جوانب گوناگون اسلام و تمدن اسلامى به سامان رسانيده‏اند، اما اكثريت اين آثار، با نهايت تعصب و غرض‏ورزى صورت گرفته و كوشش براى تحريف اسلام در آنها هويدا است. وانگهى تقريبا تمام منابع اروپاييان، در تحقيقاتى كه درباره اسلام انجام مى‏گيرد، از منابع اهل تسنن است و هرگاه از قرآن، حديث، سيره پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم ، فقه و كلام سخن مى‏گويند، معمولاً مقصود همان نظر اهل سنت است؛ حتى اگر اين نظر نيز تحريف‏شده و مغرضانه مطرح شده باشد».

وى در ادامه مى‏افزايد:

«در آثار موجود به زبان‏هاى اروپايى، تشيع را به صورت يك فرقه فرعى معرفى كرده و تمام ديد و علت وجودى آن را به يك نزاع صرفا سياسى و اجتماعى تقليل داده و كمتر به علل دينى، كه باعث پيدايش شيعه گرديده، توجه نموده‏اند.»7

ما در اين نوشتار، برآنيم كه برخى از آثار و تأليفات و تحقيقاتى را كه در زمينه شيعه‏شناسى نگاشته شده است، در دسترس علاقه‏مندان به مطالعه و پژوهش در اين زمينه معرفى كنيم. گفتنى است كه اين كتاب‏شناسى، صرفا به معرفى موضوعاتى كه دربردارنده عناوين «شيعه» و «تشيع» است، بسنده كرده است و براى رعايت اختصار، از ذكر آثارى با عناوين ديگر، همچون «اهل‏بيت» عليه‏السلام ، «الفرقة الناجية»8، «اماميه»، «فريقين» و «روافض»9 كه بيشتر از سوى دانشمندان اهل‏سنت و مخالفان، به شيعيان اطلاق مى‏شود، خوددارى گرديده است.

غير از آثار و كتاب‏هاى نگارش‏يافته تلاش كرده‏ايم تا پژوهش‏هايى را نيز كه در سال‏هاى اخير و بيشتر، پس از انقلابِ شكوهمند اسلامى، به قلم دانش‏جويان و دانش‏پژوهان مراكز علمى و دانشگاهى ايران، به عنوان پايان‏نامه تحصيلى، تدوين يافته، به اجمال معرفى كنيم. براى تهيه و تنظيم اين مجموعه آثار، از مراكز علمى و اطلاعاتى و منابع متعددى استفاده شده است كه بدين وسيله، از مساعدت همه همكاران و مسؤولان آن مراكز و نيز نويسندگان گرامى آثار قدردانى و تشكر مى‏شود.

فهرست موضوعى و الفبايى كتاب‏ها

هر چند شايد لازم باشد برخى از كتاب‏ها، به لحاظ تنوع و تكثر موضوعات، ذيل عناوين گوناگونى قرار گيرند، اما به‏طور كلى، فهرست آثار و كتاب‏هاى گردآورى شده را مى‏توان در انواع ذيل طبقه‏بندى كرد:

الف. كتاب‏هاى شيعه در زمينه فرهنگ عمومى و جهاد علمى (كتاب‏شناسى‏ها، فرهنگ‏نامه‏ها و دانش‏نامه‏ها)

1/1. آثارالشيعة الاماميه؛ عبدالعزيز جواهركلام،تهران،چاپخانه‏مجلسى،1307ش.

2/2. دائرة المعارف شيعه (ترجمه اعيان الشيعه)؛ سيد محسن امينى، ترجمه 5كمال‏موسوى،تهران،اسلاميه،1345ش.

3/3. دائرة‏المعارف تشيع؛ بهاءالدين خرمشاهى،تهران،سازمان‏دائرة‏المعارف‏تشيع.

4/4. دائرة المعارف شيعه؛ سيد محمدرضا جوهرى‏زاده، مؤسسه انتشارات اسلامى، تهران، 1352 ش.

5/5. دائرة‏المعارف الاسلامية الشيعيه؛ حسن الامين، بيروت، دارالتعارف، چاپ چهارم، 1410 ق.

6/6. دائرة‏المعارف الشيعية العامه؛ محمدحسين اعلمى، بيروت، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، 1413 ق.

7/7. الذريعة الى تصانيف الشيعه؛ شيخ آغابزرگ‏تهرانى،بيروت،دارالاضواء، 1403ق.

8/8. طرح تدوين كتاب‏شناسى بزرگ شيعه؛ رضا مختارى، مركز بررسى‏هاى اسلامى الغدير، 1376ش.

9/9. طرح تدوين دائرة‏المعارف تشيع؛ تهران، بنياد اسلامى طاير، 1362 ش.

10/10. مأخذ حديث از ديدگاه شيعه؛ محمد حسين جلالى، ترجمه على‏رضا ميرزا محمدنور، تهران، 1360.

11/11. مصنفات شيعه(ترجمه و تلخيص الذريعه)؛ شيخ‏آغابزرگ تهرانى، به اهتمام محمد آصف فكرت، مشهد، بنياد پژوهش‏هاى اسلامى آستان قدس رضوى، 1373 ش.

12/12. معجم مصنفات الشيعة حول القرآن؛ قم، نشر دارالقرآن.

13/13. معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن؛ مؤلف ناشناخته در (كتابخانه تخصصى مركز فرهنگ و معارف قرآن).

14/14. معجم‏الدراسات القرانية عند الشيعة الامامية؛ عامرالحلو، بيروت، دارالموسم للأعام، 1411 ق.

15/15. ميراث حديث شيعه؛ مهدى مهريزى و صدرايى خوئى، قم، مؤسسه فرهنگى دارالحديث.

16/16. تبويب الذريعة الى تصانيف الشيعه؛ السيد احمد الديباجى الاصفهانى، تهران، المكتبة الاسلاميه، 1352 ش.

17/17. معالم العلماء فى فهارس كتب الشيعة و اسماء المصنّفين؛ ابن‏شهر آشوب مازندرانى، نجف، مطبعه حيدريه، 1380 ق.

18/18. المعجم المفهرس لالفاظ احاديث وسائل الشيعه؛ مؤسسه تحقيقاتى و اطلاع‏رسانى خانه كتاب ايران، با اشراف على‏رضا برازش،تهران، جلوه پاك، 1374ش.

19/19. المعجم المفهرس لالفاظ وسائل الشيعه؛ السيدحسن الطيبى، تهران، منشورات الاعلمى، 1396 ق.

20/20. مقدمه‏اى بر فقه شيعه(كليات و كتاب‏شناسى)؛ سيدحسين مدرسى طباطبائى، ترجمه محمد آصف فكرت،مشهد،بنيادپژوهش‏هاى اسلامى، 1360 ش.

ب. كتاب‏هاى شيعه در زمينه تراجم و رجال

21/1. آشنايى با ستارگان هدايت (مراجع تقليد شيعه)؛ حسين آوردى، با مقدمه‏اى از رضا استادى، قم، دفتر نشر برگزيده، 1374 ش.

22/2. آقامحمد باقر بن محمد اكمل اصفهانى، معروف به وحيد بهبهانى، سرآمد محققان و دانشمندان شيعه در سده دوازدهم هجرى؛ على‏دوانى، تهران، اميركبير، 1362 ش.

23/3. آيت‏الله شهيد شيخ فضل‏الله نورى، پاسدار خط فقاهت شيعه در جنبش مشروطيت؛ تهران، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى، 1362 ش.

24/4. اعلام الشيعه؛ شيخ آغابزرگ تهرانى.

25/5. اعيان الشيعه؛ سيدمحسن الامين، بيروت، دارالتعارف، 1406 ق.

26/6. اخبار شعراء الشيعه؛ ابوعبيدالله مرزبانى(تلخيص سيدمحسن امين عاملى، مؤلف اعيان الشيعه)، با تحقيق محمدهادى امينى، نجف، حيدريه، 1388 ق.

27/7. احسن الوديعة فى تراجم اشهر مشاهير مجتهدى الشيعة؛ محمدمهدى موسوى اصفهانى، بغداد.

28/8. با دانشمندان شيعه و مكتب آنها آشنا شويم؛ قم، 1362 ش.

29/9. با دانشمندان شيعه و مكتب آنها آشنا شويم؛ قم، مهر، 1357 ش.

30/10. بر ستيغ آرمان‏ها (ترجمه جزء چهارم اعيان الشيعه)؛ سيد محسن امين، تهران، مؤسسه انتشارات طور، 1364 ش.

31/11. پژوهشى درباره تفسير شيعه و تفسيرنويسان آن مكتب؛ رجب‏على مظلومى، تهران، آفاق،1404 ق.

32/12. تاريخ فقهاء شيعه امامية؛ محمدباقر محقق، تهران، هفتمين كنفرانس بين‏المللى وحدت اسلامى، 1373 ش.

33/13. تراجم علماى شيعه؛ على دوانى، قم، دارالتبليغ اسلامى، 1389 ق.

34/14. الدرجات الرفيعة فى طبقات الشيعه؛ صدرالدين السيد على‏خان مدنى شيرازى الحسينى، قم.

35/15. روحانيت شيعه؛ بى‏نا، بى‏تا.

36/16. رياحين الشريعة در ترجمه دانشمندان بانوان شيعه؛ ذبيح‏الله محلاتى، تهران، دارالكتب الاسلاميه.

37/17. زندگانى زعيم بزرگ عالم تشيع، حضرت آيت‏الله بروجردى؛ على دونى، قم، 1340 ش.

38/18. زندگانى پيشواى بزرگ عالم تشيع، آيت‏الله العظمى آقاى سيدمحسن حكيم؛ سيدعباس ميرزاده اهرى، بى‏نا، بى‏تا.

39/19. سلسله مراجع تقليد شيعه، از كلينى...؛ جلال زرين، گيلان، مرتضويه، 1348 ش.

40/20. شرح زندگانى دانشمندان شيعه، جناب على بن مهزيار اهوازى؛ محمدحسين هدايت اهوازى، اهواز، مؤسسه فرهنگى انتشارات آيات، 1373 ش.

41/21. شهداى روحانيت شيعه در صد ساله اخير؛ على ربانى خلخالى، قم، انتشارات مكتب الحسين عليه‏السلام ، 1402 ق.

42/22. شخصيت‏هاى اسلامى شيعه؛ جعفر سبحانى، تهران، صدر، بى‏تا.10

43/23. شهيدان راه فضيلت، زندگى‏نامه 130 شهيد عالم شيعه، از قرن 4 تا 14 هجرى (ترجمه شهداء الفضيله)؛ عبدالحسين امينى، ترجمه جلال‏الدين فارسى، تهران، روزبه، 1355 ش.

44/24. طبرسى و مجمع‏البيان (همراه با مقدمه‏اى در بيان اوضاع سياسى و فرهنگى و مذهبى عصر وى و بحثى در تشيع)؛ حسين كريمان، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1361 ش.

45/25. طبقات مفسران شيعه؛ عبدالرحيم عقيقى بخشايشى، قم، نشر نويد اسلام، 1371 ش.

46/26. طبقات اعلام الشيعه (فى القرن الخامس والرابع)؛ شيخ آغابزرگ تهرانى، تحقيق، على‏نقى منزوى، بيروت، دارالكتاب العربى،1390 ق.

47/27. علماى بزرگ شيعه از كلينى تا خمينى؛ جرنادقانى، قم، معارف اسلام، 1364 ش.

48/28. فقهاى نامدار شيعه؛ عبدالرحيم عقيقى بخشايشى، قم، كتابخانه آيت‏الله العظمى مرعشى نجفى، 1372 ش.

49/29. فهرست اسماء مصنفى الشيعه(رجال النجاشى)؛ ابوالعباس احمد بن على النجاشى، تحقيق موسى شبيرى زنجانى، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه، 1411 ق.

50/30. فلاسفه شيعه؛ عبدالله نعمه، با مقدمه محمدجواد مغنيه، ترجمه جعفر غضيان، تبريز، كتاب‏فروشى ايران، 1347 ش.

51/31. فهرست اسماء علماء الشيعة و مصنفيهم؛ الشيخ منتجب الدين على بن عبيدالله قمى رازى، تحقيق عبدالعزيز الطباطبائى، قم، مجمع‏الذخائر الاسلامى، 1404 ق.

52/32. گرايش چند شخصيت بزرگ به تشيع؛ محمدحسن قبيسى، محمد محمدى‏اشتهاردى، قم، جواد، بى‏تا.

53/33. محقق ثانى، مقتداى شيعه؛ محمدجواد پيمان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1372.

54/34. معجم‏اعلام الشيعه؛ السيد عبدالعزيز الطباطبائى، قم، مؤسسة آل‏البيت عليهم‏السلام لاحياء التراث، 1417 ق.

55/35. معجم مؤلفى الشيعه؛ على الفاضل القائينى النجفى، وزارت ارشاد اسلامى، 1405 ق.

56/36. مشاهد العترة الطاهرة و اعيان الشيعه؛ سيدعبدالرزاق كمونه حسينى.

57/37. مؤلفوالشيعة فى صدر الاسلام؛ السيد عبدالحسين شرف‏الدين، بغداد.

58/38. مفسران شيعه؛ محمدعلى شفيعى، دانشگاه شيراز، 1349 ش.

59/39. مشاهير تشيع در افغانستان؛ عبدالمجيد ناصرى داودى.

60/40. معالم العلماء فى فهرس كتب الشيعة و اسماء المصنفين؛ ابن‏شهر آشوب مازندرانى، نجف، مطبعه حيدريه، 1380 ق.

61/41. مستدركات عيان الشيعه؛ حسن الامين، بيروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1412 ق.

62/42. من اعيان الشيعه (ابوعلى الفارس، حياته و مكانته بين ائمة العربية و آثاره فى القراءات و النحو)؛ عبدالفتاح اسماعيل شلبى،قاهره،دارنهفته‏مصر،1388ق.

63/43. نسمة السحر بذكر من تشيع و شعر؛ يوسف بن يحيى حسنى، با تحقيق كامل سلمان الجبورى، بيروت، دارالمورخ العربى، 1420 ق.

ج. كتاب‏هاى تحقيقى شيعه، در زمينه مسائل كلامى و مذهبى شيعه (شناخت اصول و مبانى اعتقادى)

64/1. آغاز دانش با اصول عقايد شيعه؛ عباس مخبر دزفولى، تهران، كتابخانه صدر، بى‏تا.

65/2. آراء حول المرجعية الشيعيه؛ جمعى از محققان، بيروت، دارالروضه، 1415 ق.

66/3. الامامية عند الشيعه؛ محمدجواد خراسانى، چاپ مشعل آزادى، 1396 ق.

67/4. اسلام در پرتو تشيع؛ حسين خراسانى، تهران، چاپخانه ميهن، 1336 ش.

68/5. احياء الشيعة فى مذهب الشيعه؛ الشيخ محمد الخالص، بغداد، 1382 ق.

69/6. اصل الشيعة و اصولها؛ شيخ محمدحسين كاشف‏الغطاء، قم، مؤسسه امام على عليه‏السلام ، 1415 ق.

70/7. اسلام و شيعه؛ چهرگانى تبريزى، تبريز، سروش، 1323 ش.

71/8. اصول تشيع؛ ابراهيم انصارى زنجانى، تهران، 1354 ش.

72/9. اصول اعتقادات شيعه؛ سيدجعفر موسوى اردبيلى، تهران، مرتضوى، 1348 ش.

73/10. الاسلام على شوء التشيع؛ حسين خراسانى، تهران، مطبعه آفتاب.

74/11. الامامة فى اهم الكتب الكلامية وعقيدة‏الاماميه؛ السيدعلى‏الحسينى الميلانى، قم، منشورات الشريف الرضى، 1372ش.

75/12. امامت از ديدگاه تشيع؛ محمدحسين مظفر، ترجمه حبيب‏الله رهبر، تهران.

76/13. ارمغان تشيع؛ گروهى از نويسندگان، مشهد، معارف اسلام و قرآن، 1347 ش.

77/14. احقاق الحق لابطال الباطل برد ابطال اصول الشيعه بالدلائل العقليه؛ سيدامير كاظم رئيس، نگينه، (به‏زبان اردو).

78/15. احياء الشريعة فى مذهب الشيعه؛ محمد بن محمدمهدى الكاظمى الخالصى، بغداد، 1370 ش.

79/16. از مبدأ تا معاد در معارف و اصول عقايد شيعه؛ اسماعيل مرعشى، اهواز.

80/17. اصول شيعه؛ سيدرياض‏الدين صاحب قبله، حيدرآباد ركن، سيرت زهرا كميتى، 1380 ش.

81/18. اصباح الشيعة بمصباح الشريعه؛ قطب الدين البيهقى الكيدرى، قم، مؤسسة الامام‏الصادق عليه‏السلام ، 1416 ق.

82/19. اصول پنج‏گانه شيعه؛ سيدجعفر موسوى(اردبيلى)، تهران، مرتضوى، 1348 ش.

83/20. اصول عقايد دينى و مذهبى شيعه؛ خسرو مؤدب كازرونى.

84/21. اكذوبة تحريف القرآن بين الشيعة و السنه؛ رسول جعفريان، تهران، معاونت روابط بين‏الملل سازمان تبليغات اسلامى، 1406 ق.

85/22. امامت و تشيع براساس قرآن و سنت، عقل براى ارائه منابع و عقايد شيعه اثنى‏عشريه؛ على اكبر محب الاسلام، 1366 ش.

86/23. اگر پاپ و ماركس نبودند، به ضميمه شيعه مصلحتى و مصلحت شيعه؛ على شريعتى، نشر حجت، بى‏تا.

87/24. الايدئولوجيا الشيعه فى رثاء الحسين عليه‏السلام ؛ محمدكامل سليمان، بيروت، دارالكتاب اللبنانى، 1402 ق.

88/25. اسلام و تشيع؛ ضياءالدين بن محمد استرآبادى، تهران، كتابخانه مسجد چهل‏ستون، 1358 ش.

89/26. اسلام و تشيع؛ سيدمصطفى سيادتى، تهران، مكتب قرآن، 1408 ق.

90/27. بشارة الشيعه؛ ملامحسن فيض كاشانى، در مجموعه رسائل، چاپ سنگى، 1311 ق.

91/28. بشارة المصطفى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم لشيعة المرتضى عليه‏السلام ؛ ابوجعفر عمادالدين الطبرسى، تحقيق جواد القيومى، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1402 ق.

92/29. بداء از نظر شيعه؛ سيدعلى فانى اصفهانى، ترجمه سيدمحمدباقر بنى‏سعيد لنگرودى، قم، داورى، 1395 ق.

93/30 بين الشيعة و اهل‏السنه؛ سليمان دنيا، بغداد، ذرارة الاوقاف ادارة الثقافه.

94/31. پاسخ به بدانديشان يا حمايت از اسلام و تشيع؛ محمدعلى انصارى.

95/32. پاسخ داروى يا بررسى عقائد شيعه؛ حسين كاشانى، تهران، كتاب‏فروشى اسلاميه، 1345 ش.

96/33. پيام ايران به نجد، حجاز و مصر(امام به عقيده ما شيعه اماميه ناخدا است نه خدا...)؛ ميرزا خليل كمره‏اى، تهران، كتابخانه شمس، 1382 ش.

97/34. پاسخ شبهاتى پيرامون مكتب تشيع؛ عباس علمى موسوى، ترجمه احمد بهشتى، تهران، سازمان تبليغات اسلامى.

98/35. تشكيلات مذهب شيعه؛ ابومحمد وكيلى قمى، تهران، دانشكده ادبيات و علوم انسانى، 1345ش.

99/36. تشيع سرخ؛ على شريعتى، تهران، 1365 ش.

100/37. تشيع مولود طبيعى اسلام؛ سيد محمد باقر صدر، ترجمه و پاورقى‏ها از على حجتى كرمانى، تهران، روزبه، كتابخانه بزرگ اسلامى، 1345 ش.

101/38. تعاليم و عقايد شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه محمد مجتهدى شبسترى، تهران، محمدى، 1347 ش.

102/39. تحقيقى كوتاه درباره شيعه؛ يحيى نورى، انتشارات فراهانى، تهران بازار بين الحرمين.

103/40. تشيع يا اسلام راستين؛ شهيد سيدمحمدباقر صدر، ترجمه على اكبر مهدى‏پور، تهران، روزبه.

104/41. تحفة الشيعه در اثبات رجعت؛ سيدحسين موسوى ارومى، قم، كتاب‏فروشى حقيرى، 1358 ش.

105/42.تشيع پايگاه انقلاب؛سرشار، قم، هجرت، بى‏تا.

106/43. تحفة الامامية فى حقيقة مذهب الشيعه؛ محمد على گلستانى اصفهانى، بمبئى، بى‏نا، 1340 ق.

107/44. تحفة المهدية و تحفة الشيعة در رجعت و علائم ظهور...؛ حسين عرب‏باغى، تهران، كتاب‏فروشى مؤمنى‏زاده، يلدا، حقيرى، 1347 ش.

108/45. تشيع و اسلام،(ترجمه كتاب التشيع و الاسلام)؛ سيدمحمدباقر صدر، با ترجمه و مقدمه على حجتى كرمانى، قم، مركز بررسى‏هاى اسلامى، 1354 ش.

109/46. التشيع، ظاهرة طبيعية فى اطار الدعوة الاسلاميه؛ السيد محمدباقر الصدر، قاهره بى‏نا، 1397 ق.

110/47. تشيع؛ دائرة المعارف تشيع، سعيد محبى، تهران، 1373 ش.

111/48. تشيع يا مكتب نهايى انسان‏ها؛ شيخ قاسم اسلامى، بى‏نا، 1352 ش.

112/49. تذكرات ديانتى در حقيقت تشيع؛ مشهد، تهران، تبريز، (غلامرضا كتاب‏فروشى، حجره صمدى، آقاى سروش)، 1324 ش.

113/50. چگونه شيعه باشيم؟(راه و رسم پيشوايان شيعه، ترجمه كتاب اخلاق الائمه و آداب الشيعه)؛ ملامحسن فيض كاشانى، ترجمه اسدالله ناصح، تهران، كانون انتشارات محمدى، 1353 ش.

114/51. چهار رساله (اسلام، تشيع، اصل امامت و...)؛ يحيى نورى، تهران، بنياد علمى و اسلامى مدرسه، 1361 ش.

115/52. چرا بايد فقط شيعه باشيم؟؛ ميرسيداحمد اوضاتى، تهران، پايگاه اسلامى مسجد الرحمن.

116/53. چرا شيعه شدم؟(مناظره مستر جان احمد با علماى اسلامى)؛ محمد رازى، تهران، فراهانى، بى‏تا.

117/54. چگونه و چرا شيعه شدم؛ رضا آقايانس جواد، تهران، 1350 ش.

118/55. چرا مذهب شيعه را انتخاب كردم؟؛ ترجمه ونگارش حسين حقانى زنجانى، تهران، انتشارات اسلامى،1350 ش.

119/56. چرا مذهب تشيع را انتخاب كردم؟(ترجمه كتاب لماذا اخترت مذهب التشيع)؛ محمدامين مرعى انطاكى، ترجمه محمدحسن مرعشى شوشترى، تهران، كتابخانه صدر، 1349 ش.

120/57. الحصون المنيعة فى رد ما اورده صاحب المنار فى حق الشيعه؛ شام، 1327 ق.

121/58. حقائق عن الشيعه؛ صادق مهدى الحسينى، كربلا، منشورات هيئة دعاة النشر الدينى، 1379 ق.

122/59. حديقة الشيعة؛ احمدبن محمد مقدس اردبيلى، تهران، گلى، 1353 ش.

123/60. حيوة النفس(رساله استدلال حيوة النفس در اصول عقايد اسلام و شيعه)؛ احمدبن زين‏الدين احسائى، ترجمه سيدكاظم رشتى، مكتب شيعيان، تبريز، 1396 ق.

124/61. خصائص الشيعة(التى جاءت بهاالشريعه)؛ سيدمحمد مهدى موسوى كاظمى قزوينى،بغداد، 1341 ق.

125/62. درس‏هايى درباره مكتب شيعه؛ سيدمحسن موسوى گرگانى، ترجمه محمدبحرينى كاشمرى، قم، شفق.

126/63. دفاع از حريم تشيع؛ ابوالفتوح رازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، مهر، 1354 ش.

127/64. الدفاع عن الشيعه؛ عزالدين آل يس، بغداد، بى‏نا، 1352 ق.

128/65. روح التشيع؛ عبدالله نعمه، بيروت، دارالفكر اللبنانى، 1405 ق.

129/66. رساله فلسفه مذهب شيعه؛ سيدسلطان رضا عقيلى، دهلى(به‏زبان اردو).

130/67. رهبرى در تشيع؛ روح‏الله حسينيان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1371 ش.

131/68. رجعت از نظر شيعه؛ نجم‏الدين طبسى، قم، 1359 ش.

132/69. ريشه شيعه و پايه‏هاى آن؛ محمدحسين آل‏كاشف الغطاء، ترجمه على‏رضا خسروى، تهران، شركت سهامى چاپ، 1317 ش.

133/70. الرسول و الشيعه؛ تهران، انتشارات مسجد چهل ستون.

134/71. رد هفوات شيعه بمكابرات شنيعه؛ محمدماه عالم صاحب قبله چشتى، لكهنو، بى‏نا، 1337 ق (به زبان اردو).

135/72. سراج الشيعة و آداب الشريعه؛ عبدالله مامقامى، گيلان، مرتضويه، 1348 ش.

136/73. سرّ تفوق شيعه در اسلام؛ حسين عمادزاده، تهران، مكتب قرآن.

137/74. شناخت شيعه؛ حسن سعيد، ترجمه مهدى پيشوايى، تهران، مدرسه چهل ستون، 1359 ش.

138/75. شناخت شيعه پيروان على عليه‏السلام ؛ حسين‏عمادزاده،تهران،مكتب‏قرآن.

139/76. شيعه چه مى‏گويد؟؛ مهدى سراج انصارى، قم، علميه، 1385 ق.

140/77. الشيعه؛ محمدصادق السيد محمدحسين الصدر، بغداد، مطبعة الكرخ، 1352 ق.

141/78. شيعه در اسلام؛ سيدموسى سبط، تهران، چاپخانه عالى، 1329 ش.

142/79. الشيعة و الرجعه؛ محمدرضا الطبسى النجفى، نجف.

143/80. الشيعة فى القرآن؛ صادق الحسينى الشيرازى، بيروت.

144/81. شيعه اثناعشرى در اسلام؛ محمدحسن كاشانى نجفى، تهران.

145/82. الشيعة الاثنى‏عشرية(فى الاسلام الايرانى، جوانب روحية و فلسفيه)؛ هنرى كربن، ترجمه ذوقان قرقوط، قاهره، مكتبة مدبولى 1413 ق.

146/83. شيعه از ديدگاه پيامبر اسلام صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم ؛ نورى و حسينى، تهران، كتابخانه مدرسه چهل‏ستون جامع، 1395 ق.

147/84. الشيعة بين الحقائق و الاوهام؛ السيدمحسن الامين، بيروت.

148/85. الشيعة فى عقائد و احكامهم؛ السيد اميرمحمد الكاظمى القزوينى، كويت.

149/86. شيعه كيست و تشيع چيست؟(ترجمه الشيعة و التشيع)؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه على اكبر كسائى، تهران، اقبال، 1344 ش.

150/87. شيعه و عاشورا؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه فيروز حريرچى، تهران، پديده، 1344 ش.

151/88. شيعه على عليه‏السلام ؛ احمد صادقى اردستانى، يزد، كانون انتشارات جواديه، 1356 ش.

152/89. الشيعة والتشيع؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارالجواد، 1409 ق.

153/90. شب‏هاى پيشاور در دفاع از حريم تشيع؛ محمدبن على اكبر سلطان الواعظينى، تهران، كتاب‏فروشى اسلاميه، 1342 ش.

154/91. الشيعة والاقتباع ليوم الطف؛ محمدبن مهدى خالصى،بغداد،1332 ق.

155/92. الشيعة معتقدا و مذهبا؛ صابر طعيمه، بيروت، مكتبة الثقافه، 1408 ق.

156/93. الشيعة فى الميزان؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارالجواد، 1409 ق.

157/94. شيعه در پيشگاه قرآن و اهل‏بيت عليه‏السلام (ترجمه جلد 15 بحارالانوار)؛ علامه محمدباقر مجلسى، تهران، كتابخانه مسجد حضرت ولى‏عصر(عج)، 1397 ق.

158/95. شيعه(مجموعه‏آثار)؛ على شريعتى، حسينيه ارشاد، تهران.

159/96. شيعة الهدى(در رد موسى جاراللّه‏ در كتابش به نام الوشيعه)؛ شيخ مهدى حجار نجفى، بصره.11

160/97. الشيعة و الامامه؛ شيخ محمدحسين مظفر، 1370 ق.12

161/98. الشيعة فى رد العروبة فى الميزان(تأليف عبدالرزاق الحصان)؛ سيدمحمدصادق بن سيد محمدحسينى صدرالدين كاظمى، بغداد.13

162/99. شيعه در اسلام؛ سيدموسى آقامير، تهران، 1369 ق.14

163/100. الشيعه و الاسلام؛ شيخ عبدالحسين غروى تبريزى.15

164/101.الشيعة و المنار(در رد اعتراضات مجله «المنار» بر شيعه)؛علامه سيدمحسن امينى، بيروت، 1328 ق.16

165/102 شيعيت (بررسى عقايد و آداب شيعه به زبان انگليسى)؛ شيخ پادشاه حسين هندى، 1356 ق.17

166/103. شيعه در حديث ديگران؛ مهدى محقق، تهران، شركت سهامى انتشار، 1362 ش.

167/104. شيعه‏شناسى از نظر فريقين؛ سيدمحمد على كاظمينى بروجردى، تهران، مشعل، 1353 ش.

168/105. شيعه كيست و مبنا و مستنداتش چيست؟؛ مصطفى بازرگان، تهران، چاپخانه شمس، 1349 ش.

169/106. شيعه مى‏پرسد؛ سيدعلى اكبر موسوى (محب الاسلام)، تهران، مرتضوى، 1355 ش.

170/107. شيعه و تشيع؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه سيدشمس‏الدين مرعشى، قم، مجمع ذخائر اسلامى، 1355 ش.

171/108. شيعه و مهدويت؛ حبيب‏الله مزروقى شميرانى، قم، علامه 1345 ش.

172/109. شيعه و نبوت؛ على گلزاده غفورى، تهران، الفتح.

173/110. شيعه و امامت؛ محمدحسين مظفر، ترجمه محمود عابدى، تهران، مؤسسه اهل‏البيت عليهم‏السلام ، 1361 ش.

174/111. شيعه و تهمت‏هاى ناروا؛ محمد جواد شرى، ترجمه محمدرضا عطائى،مشهد،آستان‏قدس‏رضوى، 1366 ش.

175/112. الشيعة والتصحيح الصراع بين الشيعة و التشيع؛ موسى موسوى، قاهره، الزهراء للاعلام العربى، 1409 ق.

176/113. شيعه يك حزب تمام؛ على شريعتى، تهران، حسينيه ارشاد.

177/114. شيعه پاسخ مى‏دهد؛ سيدرضا حسينى‏نسب، نشر مشعر، 1374 ش.

178/115. شيعه و شورا؛ حزب جمهورى اسلامى.

179/116. شيعه اماميه در برابر قرآن؛ عائشه يوسف المناعى، قم، ششمين كنفرانس بين‏المللى وحدت اسلامى، مجمع جهانى تقريب مذهب اسلامى، 1372 ش.

180/117. شبهات حول الشيعه؛ ابوطالب تجليل تبريزى، قم، دارالقرآن الكريم، 1417 ق.

181/118. صفات شيعه؛ شيخ صدوق، تهران، انتشارات اعلمى.

182/119. صفات الشيعه(طبعت مع فضائل الشيعة و مصادقة الاخوان)؛ شيخ صدوق، تحقيق و نشر مؤسسه الامام المهدى(عج)، قم، 1410 ق.

183/120. ظهور شيعه به ضميمه مصاحبه پروفسور كربن؛ محمدحسين طباطبائى، تهران، مرصاد، كانون انتشارات جيبى، 1356 ش.

184/121. عدل از ديدگاه تشيع؛ محمد محمدى رى‏شهرى،قم،1354 ش.

185/122. عزادارى از ديدگاه مرجعيت شيعه؛ على ربانى خلخالى.

186/123. عقائد الشيعه؛ اطهربن بروجردى، تبريز، مطبعه آقامشهدى، 1331 ق.

187/124. عقايد شيعه در دين و توحيد؛ حسن ترسلى كاشانى، مشهد، خراسانى، 1397 ق.

188/125. عقايد و اعتقادات شيعه؛ محمدولى شفيعى، تهران، مصطفوى، 1349 ش.

189/126. عقائد الشيعه؛ ملاعلى اصغر نيّر بروجردى، تهران، اسلاميه، 1322 ق.

190/127. على و الشيعه؛ نجم‏الدين شريف العسكرى، نجف، آداب.

191/128. عقيدة الشيعه(فى الامام الصادق و سائر الائمة عليهم‏السلام )؛ السيد حسين يوسف مكى العاملى، بيروت، دارالاندلس، 1382 م.

192/129. عقائد الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛ سيد ابراهيم موسوى زنجانى، نجف، آداب، 1387 ق.

193/130. عقيدة الشيعة الاماميه(عرض و دراسة)؛ هاشم معروف الحسنى، بيروت، دارالكتاب‏اللبنانى، 1376ق.

194/131. قرآن در اسلام از ديدگاه تشيع؛ علامه سيدمحمدحسين طباطبائى، قم،جامعه‏مدرسين‏حوزه‏علميه،1375ش.

195/132. كتاب نداء تشيع؛ تقى شريف كاشانى، تهران، 1324 ش.

196/133. كتاب الشيعه(من اصحاب الحديث)؛ ابوالعباس احمدبن محمدبن سعيد، معروف به ابن‏عقده، م 333 ق.18

197/134. كتاب الشيعه(من اصحاب الحديث و طبقاتهم)؛ قاضى ابوبكر جعابى.19

198/135. گفتار شيعه در اصول و فروع؛ شمس‏الدين نجفى، 1349 ش.

199/136. گفت‏وگوهاى شيرين يك نفر زن شيعه به نام حسنيه؛ سيدعلى اكبر شعفى، تهران، 1343 ش.

200/137. گفت‏وگوهاى يك زن شيعه با علماى سنى؛ ابراهيم استرآبادى، اصفهان.

201/138. لماذا نحن الشيعه؟؛ محمدالرضى الرضوى، قاهره، مطبوعات النجاح بالقاهره، 1398 ق.

202/139. مع الشيعة الاماميه؛ شيخ محمد مغنيه، بيروت، مكتبة الاندلس، 1956م.

203/140. مسارالشيعه؛ شيخ مفيد.

204/141. مسؤوليت شيعه بودن؛ على شريعتى، تهران، انتشار، 1350 ش.

205/142. معنويت تشيع و 22 مقاله ديگر؛ محمدحسين طباطبائى، تهران، انديشه، 1355 ش.

206/143. مبانى تفكر شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه جمال موسوى، تهران،كتابخانه بزرگ اسلامى، 1358 ش.

207/144. مبانى دين و مذهب شيعه؛ سيداحمد نجفى خردمند، قم، دارالتبليغ اسلامى، 1350 ش.

208/145. مذهب شيعه و اعتقاد ما؛ سيدمحمد مهدى علومى، تهران، علمى، 1344 ش.

209/146. معارف الشيعه؛ على گرامى، شيراز، كتاب‏فروشى اسلام.

210/147. منشور عقايد اماميه (شرحى گويا و مستدل از عقايد شيعه اثناعشرى)؛ جعفر سبحانى، قم، مؤسسه الامام الصادق عليه‏السلام ، 1376 ش.

211/148. مسائل اعتقادى از ديدگاه تشيع(ترجمه كتاب عقائد الاماميه)؛ محمدرضا مظفر، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، 1364 ش.

212/149. منابع انديشه مذهبى شيعه؛ على شيروانى، قم، شفق.

213/150. معاد از ديدگاه فرق اسلامى شيعه، معتزله، اشاعره؛ محمدابراهيم ايزدخواه، تهران، هفتمين كنفرانس بين‏المللى وحدت اسلامى، 1373 ش.

214/151. مناهج المعارف يا فرهنگ عقائد شيعه؛ ميرسيدابوالقاسم جعفر موسوى خوانسارى، با مقدمه و حواشى ميرسيداحمد روضاتى،تهران، 1351 ش.

215/152. نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنى‏عشريه؛ احمد محمودصبحى، بيروت، دارالنهفتة العربيه، 1411 ق.

216/153. وظايف الشيعه(شرح دعاى ندبه)؛ عباسعلى اديب، اراك، ربانى، 1341 ش.

217/154. ولايت از ديدگاه مرجعيت شيعه؛ محمد مقيمى و امير معراجى، تهران.

218/155. ويژگى‏هاى فكرى شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه خلخالى، مكتبة النجاح.

219/156. هدية التشيع؛ الشيخ احمد الوائلى، بيروت، دارالزهد، 1400 ق.

د. كتاب‏هاى شيعه در زمينه فرق و مذاهب (شناخت فرقه‏ها و نحله‏هاى اسلامى و شيعى و مباحثات دانشمندان و چهره‏هاى برجسته شيعه با ديگران)

220/1. پنجمين مجمع علماى شيعه و سنى افغانستان؛ تهران، مؤسسه فرهنگى ثقلين، 1377 ش.

221/2. تاريخ شيعه و فرقه‏هاى آن تا قرن چهارم؛ محمد جواد مشكور، تهران، كتاب‏فروشى اشراقى، 1362 ش.

222/3. التحفة الاثنى عشرية فى الرد على فرق الشيعه(تلخيص و ترجمه تحفة الاثنى عشرية)؛ السيد محمود شكرى الالوس.

223/4. تحقيقى كوتاه پيرامون رابطه تشيع و تسنن؛ رسول جعفريان، اراك، جهاد دانشگاهى، 1365 ش.

224/5. ترجمه فرق الشيعه؛ ابوالقاسم سعدبن عبدالله اشعرى قمى، تهران.

225/6. تصوف و تشيع؛ هاشم معروف الحسنى، ترجمه سيدمحمد صادق عارف، مشهد، بنياد پژوهش‏هاى آستان قدس رضوى، 1369 ش.

226/7. تلخيص المؤمنين عن مكاند الشيخيين المعروف به فرق بين الشيعة و الشيخى؛ خواجه معين الدين چشتى، كانپور.

227/8. حقيقت مذهب حنفيه بجواب حقيقت مذهب شيعه؛ نورحسين صاحب صابر، لاهور، اصنى عشرى، (زبان اردو).

228/9. دراسة عن الفرق فى تاريخ المسلمين الخوارج و الشيعه؛ احمد محمد احمد جلى، رياضى، مركز الملل فيصل للبحوث والدراسات‏الاسلاميه، 1408 ق.

229/10. الشيعة بين الاشاعرة المعتزله؛20 هاشم معروف الحسن، مصر.

230/11. الشيعة و التشيع فرق و تاريخ؛ احسان الاهى ظهير، لاهور، ادارة ترجمان السنه، 1404 ق.

231/12. الشيعة والوهابيه؛ علامه سيدمهدى موسوى قزوينى كاظمى.21

232/13. علماء الشيعة و الصراع مع البدع و الخرافات الدخيلة فى الدين؛ الشيخ محمد الخالص، بيروت و لندن، دارالفارابى، دارالينابيع، دارالنهر و دارالحكمه، 1418 ق.

233/14. فرق الشيعه؛ حسن بن موسى نوبختى، نجف، مطبعه حيدريه، 1355 ق.

234/15. گفت‏وگوهاى شيعه و جالب (ترجمه الاحتجاجات العشره)؛ آيت‏الله طاهرى شيرازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، انتشارات مؤسسه مطبوعاتى علامه، 1349 ش.

235/16. مناظرات ده‏گانه با علماى اهل‏سنت پيرامون بعضى عقائد شيعه؛ السيد عبدالله الشيرازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، مشهد، مدرسه علميه امام اميرالمؤمنين عليه‏السلام ، 1359 ش.

236/17. مناظره و بحث آزاد بهايى از شيعه، سنى، صوفى، مسيحى، مادى؛ حسن مصطفوى.

237/18. هم‏بستگى ميان تصوف و تشيع(ترجمه الصلة بين التصوف و التشيع)؛ كامل مصطفى شيبى، ترجمه، تلخيص نگارش على اكبر شهابى، دانشگاه تهران، 1354 ش.

ه. كتاب‏هاى مخالفان و نويسندگان غيرشيعى در تبيين، نقد و يا رد اعتقادات و انديشه‏هاى مذهبى شيعه

238/1. اصول مذهب الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛ ناصربن عبدالله بن على القفارى، 1415 ق.

239/2. اصول العقيدة بين المعتزلة و الشيعة الاماميه؛ عائشة يوسف المناعى، قطر، دارالثقافه، 1412 ق.

240/3. اثر التشيع على الروايات التاريخية فى القرن الاول الهجرى؛ عبدالعزيز محمدنور ولى، المدينة النبويه، دارالخضيرى للنشر و التوزيع، 1417 ق.

241/4. الاحزاب المعارضه فى صدر الاسلام، الخوارج والشيعه؛ ولهاوزن و يوليوس، ترجمه عبدالرحمن بدوى، قاهره، مكتبة النهضة المصريه، 1958 م.

242/5. الامام جعفر الصادق رائد السنة و الشيعه؛ عبدالقادر محمود، مصر.

243/6. الخطوط العريضة للاسس التى قام عليها دين الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛22 محب‏الدين الخطيب، قاهره، 1388 ق.

244/7. السيادة العربية والشيعة والاسرائيليات فى عهد بنى‏اميه؛ فان فلوتن، تعريب حسن ابراهيم حسن و محمد زكى ابراهيم،القاهره،النهضة‏المصريه،1965م.

245/8. الشيعة والقرآن؛ احسان الاهى ظهير، پاكستان، ادارة ترجمان السنة، 1403 ق.

246/9. الشيعة و تحريف القرآن؛ محمد مال الله، با مقدمه محمد احمد النجفى، عربستان، مكتبة ابن تيميه، 1409 ق.

و. كتاب‏ها و رسائل تاريخى (درباره تاريخ و زمينه‏هاى پيدايش و سير تطور شيعه از آغاز تا كنون، مناسبات فرهنگى‏سياسى‏و پيشينه علمى ـ ادبى)

247/1. آل بويه، نخستين سلسله قدرتمند شيعه(نمودارى از زندگى جامعه اسلامى در قرن‏هاى چهارم و پنجم)؛ على اصغر فقيهى، تهران، صبا، 1366 ش.

248/2. آشنايى با حوزه‏هاى علميه شيعه؛ سيد حجت موحد ابطحى، حوزه علميه اصفهان، 1365 ش.

249/3. اميرمؤمنان و آذربايجان، دولت‏هاى شيعه در تاريخ؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه محمد آيت‏اللهى، تبريز، روزنامه مهدآزادى، 1346 ش.

250/4. الادب فى ظل التشيع؛ عبداللّه نعه، صيدا، 1372 ش.

251/5. اثر الشيعة الجعفريه (فى تطوير الحركة الفكرية فى بغداد و منهم الفيلسوف الكندى)؛ الشيخ عبدالواحد الانصارى، بغداد.

252/6. ايرانيان مسلمان در صدر اسلام و سير تشيع...؛ محمد محمدى اشتهاردى، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1371 ش.

253/7. ادبيات انقلاب در شيعه؛ صادق آئينه‏وند، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1359 ش.

254/8. بينش تاريخى شيعه (سخنرانى)؛ على شريعتى، تهران، انتشارات جواد، 1357 ش.

255/9. پژوهشى در تاريخ حديث شيعه؛ مجيد معارف، تهران، مؤسسه فرهنگى و هنرى ضريح، 1374 ش.

256/10. تحفه تشيد در تاريخ اولين امارت شيعه؛ على اكبر تشيد، مجله تاريخى، 1324 ش.

257/11. تاريخ تدوين حديث و تذكره شيعه محدثين؛ مولانا سيدمرتضى حسين صاحب قبله، رادپسندى،(به‏زبان اردو).

258/12. تاريخ فقه شيعه؛ محمد مهدى الآصفى، ترجمه عبدالرضا محمد حسين‏زاده، قم، قدس، 1372 ش.

259/13. تاريخ شيعه و علل سقوط بنى‏اميه؛ فان فلوتن، ترجمه سيدمرتضى هاشمى حائرى، تهران، اقبال، 1325 ش.

260/14. تاريخچه انشقاق اسلام به دو فرقه شيعه و سنى؛ فقير محمد مردوخ، 1341 ش.

261/15. تاريخ شيعه؛ علامه محمدحسن مظفر، ترجمه و نگارش سيدمحمدباقر حجتى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1368 ش.

262/16. تاريخ الامامية و اسلامهم من الشيعة منذ نشاة الشيع حتى مطلع القرن الرابع الهجرى؛ عبدالله فياضى، بيروت، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، 1395 ق.

263/17. تاريخ انتشار تشيع در ايران؛ اصحابى دامغانى، قم، 1350 ش.

264/18. تاريخ تشيع اصفهان از دهه سوم قرن اول تا پايان قرن دهم؛ مهدى بن‏محمد باقر فقيه‏ايمانى،تهران،1374ش

265/19. تاريخ تشيع در ايران؛ احمد مشكوة كرمانى، تهران، 1358 ش.

266/20. تاريخ سياسى صدر اسلامى، شيعه و خوارج؛ ترجمه محمود افتخارزاده، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1375 ش.

267/21. تاريخ تشيع در ايران (از آغاز تا قرن هفتم هجرى)؛ رسول جعفريان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1368 ش.

268/22. تاريخ گسترش تشيع در رى؛ رسول جعفريان، تهران،آستان مقدس حضرت عبدالعظيم، 1371 ش.

269/23. تأسيس الشيعة الكرام لعلوم الاسلام؛ السيدحسن الصدر، انتشارات اعلمى.

270/24. التشيع و اثره فى شعر العصر العباسى الاول؛ محسن غياض، با مقدمه شرقى شيف، بغداد، جامعة بغداد، 1973 ق.

271/25. تشيع، مقاومت و انقلاب؛ جمعى از نويسندگان، بى‏نا، 1368 ش.

272/26. تشيع و مشروطيت در ايران و نقش ايرانيان مقيم عراق؛ عبدالهادى حائرى، تهران، اميركبير، 1360 ش.

273/27. التشيع، نشأته... معالمه؛ هاشم الموسوى، قم، مركز الغدير للدراسات الاسلاميه، 1414 ق.

274/28. التشيع، نشوه، مراحله، مقوماته؛ السيد عبدالله الغريفى، بيروت، دارالمراسم للاعلام، 1411 ق.

275/29. تشيع، سيرى در فرهنگ و تاريخ تشيع؛ دائرة المعارف تشيع، تهران، 1373 ش.

276/30. تشيع و تصوف تا آغاز سده دوازدهم هجرى؛ كامل مصطفى شيبى، ترجمه على‏رضا ذكاوتى قراگزلو، تهران، اميركبير، 1359 ش.

277/31. تشيع و ستم‏گران تاريخ؛ سيدعلى صدر،تهران،مسعود،1361 ش.

278/32. تشيع در مسير تاريخ؛ سيدحسين محمد جعفرى، ترجمه سيد محمد تقى آيت‏اللهى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1373 ش.

279/33. التشيع بين جبل عامل و ايران؛ على مروة، لندن، رياض الريس للكتب و النشر.

280/34. تشيع در هند؛ جان نورمن هاليستر، ترجمه آزرميدخت مشايخ فريدنى، تهران، مركز نشر دانشگاهى، 1373 ش.

281/35. تشيع علوى و تشيع صفوى؛ على شريعتى، 1352 ش.

282/36. تشكيل دولت صفوى و تعميم مذهب تشيع؛ محمدكريم يوسف جمال، اراك، اميركبير، 1372 ش.

283/37. جغرافياى تاريخى و انسانى شيعه؛رسول‏جعفريان،قم،انصاريان،1371ش.

284/38. جنبش‏هاى شيعى در تاريخ اسلامى؛ هاشم معروف الحسنى، ترجمه سيدمحمدصادق عارف، تهران، آستان قدس رضوى، 1371 ش.

285/39. جامعه‏شناسى تشيع اثناعشرى؛ اسماعيل نورى علاء، تهران، ققنوس، 1357 ش.

286/40. حلب و التشيع؛ ابراهيم نصراللّه‏،بيروت، مؤسسة الوفاء، 1403 ق.

287/41. ديوان اشعار التشيع الى القرن الثالث/ التاسع؛ الطيب العشاش، بيروت، دارالغرب الاسلامى، 1997 م.

288/42. دولة التشيع فى بلاد الغرب؛ نجيب زبيب، با مقدمه محمدحسين بزى، بيروت،دارالامير للثقافة‏والعلوم،1413ق.

289/43. دولت‏هاى شيعه در طول تاريخ؛ محمدجوادمغنيه، ترجمه محمدبحرينى كاشمرى، قم، شفق.

290/44. دورالشيعة‏فى‏التاريخ؛ محمدجواد مغنيه، نجف.

291/45. راز شيعه بودن ايرانيان؛ داود الهامى، قم، نشر حجت، 1357 ش.

292/46. روش مبارزه تشيع با حكومت‏هاى طاغوتى؛ سيدرضا تقوى دامغانى، قم، انتشارات سراط، بى‏تا.

293/47. زمينه‏هاى تفكر سياسى در اسلام در قلمرو تشيع و تسنن؛ محمد مسجد جامعى،تهران، الهدى، 1369 ش.

294/48. سهم شيعه در تأسيس و ابتكار علوم اسلامى؛ سيدعلى اكبر برقعى قمى، تهران.

295/49. الشيعه‏و فنون الاسلام(تلخيص كتاب تأسيس الشيعة‏الكرام لعلوم الاسلام)؛ آيت‏اللّه‏ سيد حسن صدر، صيدا، 1331ق.

296/50. الشيعة و فتحها الدول النصطوريه؛ [ناشناخته.]23

297/51. شيعيان لبنان؛ ترجمه خسروشاهى، قم، دارالتبليغ اسلامى.

298/52. الشيعة والحاكمون؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارمكتبة الهلالى، 1404 ق.

299/53. شيعه و زمامداران خودسر(ترجمه الشيعة والحاكمون)؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه مصطفى زمانى، قم، 1343 ش.

300/54. الشيعة فى التاريخ(الشيعة و الامامه)؛ الشيخ محمد حسين المظفر، 1352 ق.24

301/55. الشيعة فى موكب التاريخ؛ جعفر سبحانى، قم، مؤسسه امام صادق عليه‏السلام ، 1413 ق.

302/56. الشيعة فى التاريخ؛ محمدحسين آل‏زين‏العاملى، صيدا، عرفان، 1357 ق.

303/57. شيعه و پايه‏گذارى علوم اسلامى (ترجمه الشيعة و فنون الاسلام)؛ سيدحسن صدر، ترجمه و پاورقى سيدمحمد مختار سبزوارى،25تهران، انتشارات روزبه، 1357 ش.

304/58. شيعيان لبنان در كام طوفان؛ حركة المحرومين.

305/59. شيعه در لبنان؛ سيدامام موسى‏صدر، تهران، بعثت، 1351 ش.

306/60. شيعه و عاشورا؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه فيروزه حريرچى، تهران، پديده، 1344 ش.

307/61. شيعه در مصر از عصر امام على عليه‏السلام تا...؛ صالح الوردانى، ترجمه قاسم مختارى، سازمان‏تبليغات اسلامى، 1376 ش.

308/62. صحنه‏هاى خونين از تاريخ تشيع در افغانستان از 1250 تا 1320 قمرى؛حسين‏على‏يزدانى،مشهد،1370ش.

309/63. العلويون فدائيو الشيعة المجهولون؛ الشيخ على عزيز آل ابراهيم، كويت، 1396 ق.

310/64. علل ظهور تشيع در ايران و خصوصيات آن؛ محمدباقر حدادزاده، دانشكده حقوق و علوم سياسى و اقتصادى دانشگاه تهران، 1335 ش.

311/65. فلسفه شورش‏هاى شيعه؛ محمود حكيمى، تهران، سيد جمالى.

312/66. قيام‏هاى شيعه در تاريخ اسلام؛ صادق آئينه‏وند، تهران، سپاه پاسداران.

313/67. قدرت‏رهبران‏شيعه؛مهدى عسكرى، نشر آملى.

314/68. مذهب تشيع و آرمان‏هاى ملى ايرانى؛ عسكر حقوقى، تهران، 1353 ش.

315/69. مناسبات فرهنگى معتزله و شيعه تا آغاز دوره المغول معتزله در شيعه؛ رسول جعفريان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1372 ش.

316/70. مكتب تشيع در مسير تاريخى؛ حسين خراسانى، تهران، محمدى، 1341 ش.

317/71. مختصر تاريخ الشيعه؛ احمد عارف الزين، صيدا، 1332 ق.

318/72. مسلمين شيعه در لبنان؛ ميرابوالفتح دعوتى، تهران، بعثت، 1351 ش.

319/73. نشأة التشيع؛ السيد طالب الخراسانى، قم، شريف رضى، 1412 ق.

320/74. نداى شيعه (چرا امام حسين قيام كرد؟)؛ مير سيد احمدروضاتى،تهران،پايگاه‏اسلامى مسجد الرحمن.

ز. آثار و تأليفات در زمينه سيره و تاريخ زندگانى پيشوايان دينى (فضايل و مناقب، سيره اخلاقى، سياسى و اجتماعى اهل‏بيت عليهم‏السلام )

321/1. اعيان الشيعه(زندگانى امام زين‏العابدين عليه‏السلام به ضميمه رساله حقوق و كلمات قصار آن حضرت)؛ حسين وجدانى، تهران، اميركبير، 1361 ش.

322/2. امامان شيعه و جنبش‏هاى مكتبى؛ محمدتقى مدرسى، ترجمه حميدرضا آژير، مشهد، بنياد پژوهش‏هاى‏اسلامى‏آستان‏قدس رضوى، 1369 ش.

323/3. اخلاق جعفرى شيعه اثناعشرى؛ جعفر صبورى قمى، 1395 ق.

324/4. اخلاق الائمة و آداب الشيعه؛ ملامحسن فيض كاشانى، ترجمه اسدالله ناصح،كانون انتشارات محمدى،1353ش.

325/5. امام صادق عليه‏السلام ، مؤسس مذهب شيعه؛ گروهى از نويسندگان.

326/6. الامام جعفر الصادق، رائد السنة و الشيعه؛ عبدالقادر محمود، مصر.

327/7. پيشواى هشتم شيعيان؛ شيخ باقر ساعدى خراسانى، مشهد.

328/8. ثورة الشيعه، عصر امام حسن عليه‏السلام ؛ عباس سعيدى، تهران، بعثت، 1358 ش.

329/9. چهارده معصوم، خورشيدهاى تابان عالم تشيع؛ محمدباقر رفيعى طارى، 1358 ش.

330/10. حيات فكرى و سياسى امامان شيعه؛ رسول جعفريان، قم، سازمان تبليغات اسلامى، 1369 ش.

331/11. حضرت على عليه‏السلام و شيعيانش؛ نجم‏الدين عسكرى، ترجمه على كرمى، تهران.

332/12. زندگى دهمين پيشواى شيعه، حضرت امام هادى عليه‏السلام ؛ مدرسى چهاردهى، تهران، غدير، 1352ش.

333/13. شرح زندگانى چهارمين امام شيعه؛ على پناه اشتهاردى، تهران، فروغى.

334/14. شيوه امامان شيعه؛ سادات حسينى، تهران، 1353 ش.

335/15. فرازهاى حساس زندگى پيشوايان شيعه؛ حيدرى قزوينى، تهران، رسالت قلم، 1398 ق.

336/16. فلسفه صلح دومين پيشواى شيعه؛ محمد مقيمى، تهران، معراجى.

337/17. مغز متفكر جهان شيعه؛ مركز مطالعات اسلامى استراسبورگ، با مقدمه ذبيح‏اللّه‏ منصورى، تهران، انتشارات جاويدان، 1354 ش.

338/18. مبارزات رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم و ائمه شيعه عليهم‏السلام با غلات؛ ميرزا خليل كمره‏اى، تهران، كتاب‏فروشى شمس، 1382 ق.

339/19. نقش پيشوايان شيعه در بازسازى جامعه؛ سيدمحمدباقر صدر، ترجمه على اسلامى، روزبه.

340/20. هشتمين امام شيعيان، امام رضا عليه‏السلام ؛ على غفورى، تهران.

ح. آثار و تأليفات در زمينه مسائل فقهى و احكام شرعى

341/1. اجتهاد و تقليد در اسلام و شيعه؛علامه‏سيدمحمدحسين‏طباطبائى،رسالت.

342/2. ارث الشيعه؛ عباس‏على اديب، طباطبائى، 1375 ش.

343/3. احكام الشيعة فى فتاوى المؤلف حضرت آية‏اللّه‏ العلامه الحاج ميرزا حسن الحائرى؛ حاج‏ميرزا حسن حائرى، تبريز، 1349 ش.

344/4. تحقيقى پيرامون اهميت اذان و اقامه و سومين شهادت(اقتباس و ترجمه بخشى از كتاب ارزشمند اجماعيات فقه الشيعة، تأليف سيداسماعيل مرعشى)؛ ترجمه محمد محمدى‏اشتهاردى، قم، مسجد جمكران، 1376 ش.

345/5. دروس فى فقه الشيعه(تقرير دروس آيت‏اللّه‏ سيدابوالقاسم خوئى)؛ محمد مهدى خلخالى، نجف، آداب، 1378 ق.

346/6. دين و شؤون و طرز حكومت در مذهب شيعه؛ حاجى شيخ اسداللّه‏ مامقانى، 1335 ش.

347/7. ذكرى الشيعه فى احكام الشريعه؛ شهيد ثانى(محمدبن مكى العاملى)، مكتبة بصيرتى.

348/8. رسائل الشيعة فى احكام الشريعه؛26 السيد محسن الكاظمى، 1320.

349/9. سيماى زن در آيينه فقه شيعه؛ زهرا گواهى، تهران، سازان تبليغات اسلامى، 1369 ش.

350/10. مبانى فقهى شرايط قاضى در فقه شيعه و مذاهب چهارگانه؛ حميد انصارى، 1371 ش.

351/11. مسائلى از فقه شيعه؛ حاج سيدمحمد على موحد ابطحى، قم، 1377 ش.

352/12. موسوعة البرغانى فى فقه الشيعه؛ محمد صالح البرغانى القزوينى الحائرى، تهران، نمايشگاه دائمى كتاب، 1369 ش.

353/13. مستند الشيعة فى احكام الشريعه؛ ملامحمد مهدى النراقى، قم، انتشارات كتابخانه آيت‏اللّه‏ مرعشى نجفى، 1405 ق.

354/14. مختلف الشيعه(فى احكام الشريعه)؛ علامه حلى، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1412 ق.

355/15. نكاح درفقه شيعه وانعكاس آن درقانون مدنى ايران و اهميت اجتماعى نكاح؛ مرتضى جليلى، تهران، 1331 ش.

356/16. نماز جمعه در روايات شيعه و سنى؛ محمدعلى تسخيرى و محمود قانصوه، ترجمه مسلم صاحبى، سازمان تبليغات اسلامى، 1365 ش.

357/17. نماز با ترجمه فارسى و اصول و فروع اوليه مذهب شيعه؛ رضا سراج، تهران، كتاب‏فروشى حافظ.

358/18. نگاهى به نظرات فقهى علماى شيعه و اهل‏سنت در شرايط معاملات؛ ناصر مكارم شيرازى، قم، مجمع جهانى تقريب مذاهب اسلامى، 1372 ش.

359/19. نماز شيعه، مطابق با فتاوى حاج سيدعبداللّه‏ شيرازى و ديگر علما؛ منظور حسين اصغر نجفى، مكتبة اصغريه(به‏زبان اردو)

ط. آثار و كتاب‏هاى حديثى شيعه

360/1. اربعين (چهل حديث) به عقيده شيعه؛ سيد على مولانا تبريزى، 1349 ش.

361/2. اسرار آل محمد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم (ترجمه اولين كتاب شيعه در زمان اميرالمؤمنين عليه‏السلام )؛ سليم بن قيس.

362/3. تلخيص وسائل الشيعه؛ مهدى التبريزى الصادقى، قم، 1393 ق.

363/4. تفصيل وسائل الشيعة الى تحصيل مسائل الشريعه؛ شيخ‏حرعاملى،تهران،المكتبة‏الاسلاميه، 1403 ق.

364/5. جامع احاديث الشيعه؛ تحت اشراف حضرت آيت‏اللّه‏ بروجردى، قم، مطبعه مهر، 1410 ق.

365/6. نهج‏البلاغه يا درس‏هاى انسان‏ساز مكتب تشيع؛ حسن سعيد، تهران، انتشارات كنگره هزاره نهج‏البلاغه، 1359 ش.

فهرست الفبايى برخى از پايان‏نامه‏هاى كارشناسى ارشد و دكترى (رشته‏هاى الهيات، حقوق، علوم سياسى و اقتصادى، تاريخ و ادبيات)

1. اولوالامر از ديدگاه تشيع و تسنن؛ محمد سلطان مرادى، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهادى معرفت، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.

2. ادله اثبات روح از نظر متكلمين شيعى، معتزلى و اشعرى؛ طيبه فلاح‏زاده، راهنما: دكتر احمد احمدى، مركز تربيت‏مدرس، دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.

3. استخراج اصطلاحات فقهى كتاب كشاف اصطلاحات الفنون و مقارنه آن با فقه شيعه؛ صديقه سجادى، راهنما: دكتر على رضافيض، دانشكده الهيات تهران، 1369ش.

4. اخلاق در فقه شيعه؛ حسين صائب، راهنما: كاظم مدير شانه‏چى، دانشگاه فردوسى مشهد، 73ـ1372 ش.

5. انديشه سياسى علماى شيعه در زمينه مشروطه‏خواهى از جنبش تحريم تنباكو تا به توپ بسته‏شدن مجلس (1270 ـ 1287ش)؛ ناصر جمال‏زاده، راهنما: حسين بشريه، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1376 ش.

6. انديشه سياسى فارابى و ارتباط آن با مذهب تشيع؛ بهرام منتظرى، راهنما: دكتر على اصغر حلبى، دانشكده علوم سياسى دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1368 ش.

7. بررسى ديدگاه‏هاى مفسران معروف شيعه در زمينه علوم قرآن با طراحى تارنماى شيعى بر روى شبكه اينترنت؛ زهرا اخوان صراف، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهادى معرفت،دانشكده‏اصول‏الدين‏قم،1377ش.

8. بررسى انطباق احايث شيعه بر احاديث نبوى در آيات الاحكام؛ معصومه دولت‏آبادى، راهنما: دكتر مجيد معارف، دانشكده اصول الدين قم، 1377 ش.

9. بررسى عصمت انبيا از ديدگاه فخر رازى و مقايسه آن با آراى شيعه؛ فريده فروغى اصل، راهنما: دكتر مجيد معارف، دانشكده اصول‏الدين تهران، 1379 ش.

10. بررسى انواع قتل و احكام آن از نظر فقه شيعه؛ سيد رضى رضوى، راهنما: دكتر سيدمصطفى محقق داماد، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم،77ـ1376ش.

11. بررسى مسئله سهو النبى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم از ديدگاه متكلمان و فقيهان شيعه؛ عطاءاللّه‏ اسماعيلى، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهادى معرفت، مركز تربيت‏مدرس دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.

12. بررسى شرط اعلميت در تقليد و سير تاريخى آن در فقه شيعه؛ على روح‏بخش زائرى، راهنما: آيت‏اللّه‏ حسين كريمى، دانشگاه قم، 1376 ش.

13. بررسى تطبيقى استحسان و مصالح مرسله از ديدگاه شيعه؛ طاهره سليمى، راهنما: محمدعلى راغبى، دانشگاه قم، 1379.

14. بررسى مسائل كلامى كشاف و مقايسه آن با كلام شيعه؛ هادى آقاجانيان، راهنما: دكتر سيدمرتضى آيت‏اللّه‏ زاده شيرازى، دانشگاه تهران، 1370 ش.

15. بررسى تطبيقى سبق و رمايه و رابطه آن با سلاح‏هاى نوين از نقطه‏نظر مذاهب اربعه اهل‏سنت و مذهب؛ دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران، 1370 ش.

16. بهداشت در مذهب تشيع(دكترى)؛ على‏اصغر حاجى سيد، دانشكده داروسازى دانشگاه علوم پزشكى تهران، 1330 ش.

17. بررسى تحليلى الگوهاى رهبرى سياسى از ديدگاه شيعيان اماميه(دكترى)؛ سيدحسين سيف‏زاده، دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران، 1365 ش.

18. بررسى سندى و دلالى روايات شيعه در مورد زن؛ سيما على‏پور، راهنما: دكتر محمدتقى ديارى، دانشگاه قم، 1379 ش.

19. پژوهشى پيرامون غلات شيعه و موضع ائمه در اين باب؛ اسكندر اسفنديارى، راهنما: استاد على‏اكبر غفارى،دانشگاه‏امام‏صادق عليه‏السلام ،1370ش.

20. پژوهشى در تاريخ حديث شيعه از اصول اربعمأه تا كتب اربعه(دكترى)؛ مجيد معارف، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1372 ش.

21. پژوهشى در تفسير آيات ولايت و تبيين جايگاه آنها

در سوره مائده از ديدگاه شيعه و اهل‏سنت؛ حمزه‏پور معتوقى، راهنما: دكتر محمدعلى لسانى فشاركى، دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1376 ش.

22. تحول مفهوم دولت از ديدگاه فقهاى بزرگ شيعه(از محقق كركى تا امام خمينى)؛ ابوالفضل نجفى ليوارى، راهنما: دكتر ملك يحيى صلاحى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى تهران، 1378 ش.

23. تأثير تفكر شيعه در نظم دوره صفوى؛ اسحاق طغيانى اسفرجانى، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1365 ش.

24. تأويل و ضوابط آن نزد شيعه؛ محسن حسين‏زاده باجگيران، راهنما: دكتر مرتضى ايروانى، دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد، 1372 ش.

25. تفاسير شيعه(دكترى)؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران، 1332 ش.

26. تفسير اثرى شيعه و تطور آن؛ محمدعلى سلمانى مروست، راهنما: دكتر جعفر خضير، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1372 ش.

27. تاريخ فقه و فقهاى شيعه در قرن هشتم هجرى؛ حسن ملاصالحى، راهنما: دكتر على رضا فيض، دانشكده الهيات دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1371 ش.

28. تاريخ فقه و فقهاى شيعه از قرن ششم تا هشتم هجرى؛ حجت روح‏اللهى، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدابراهيم جناتى، دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1371 ش.

29. تاريخ و مبانى كلام شيعه تا عصر غيبت؛ محمدتقى باقريان، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهادى معرفت، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 78ـ1377ش.

30. تحقيق و بررسى درباره قيام‏هاى عمده شيعى و تأثير آن بر ادبيات عرب تا انقراض حكومت بنى‏اميه؛ سردار شهابى، راهنما: دكتر آذرتاش آذرنوش و دكتر نوراللّه‏ كسايى، دانشكده الهيات دانشگاه تهران، 1372 ش.

31. تحليلى از ميثاق (عهدالست) در روايات شيعه؛ منصور مير، راهنما: آيت‏اللّه‏ سيدحسن مصطفوى، دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1369 ش.

32. توحيد و شرك از نظر تشيع و وهابيت؛ ولى‏اللّه‏ نوروزى‏مقدم، راهنما: دكتر احمد عابدى،دانشگاه‏قم،1380ش.

33. توحيد از ديدگاه تشيع و وهابيت؛ سيدصادق حسينى، راهنما: دكتر احمد بهشتى، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم.

34. التفسير بالمأثور عند الشيعة الاماميه؛ احسان امين، راهنما: دكتر محمدعلى آذرشب، دانشكده اصول‏الدين قم، 1377 ش.

35. جايگاه عقل در مبانى تفكر شيعى؛ مرتضى رحيمى‏نژاد، راهنما: آيت‏اللّه‏ يحيى انصارى شيرازى، مركز تربيت‏مدرس‏دانشگاه قم، 75ـ1374 ش.

36. حوزه علميه شيعيان جهان؛ على‏رضا آشتيانى، دانشكده هنرهاى زيبا دانشگاه تهران، 1345 ش.

37. روايات تطبيق در تفاسير شيعه و تحليل آنها؛ زهرا حسينى، راهنما: دكتر محمدكاظم شاكر،دانشگاه‏قم،1378 ش.

38. رثا در ادب شيعه تا پايان قرن دوم هجرى(دكترى)؛ عباس اقبالى، راهنما: دكتر صادق آئينه‏وند، دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1373 ش.

39. زندگى سياسى و فرهنگى شيعيان در بغداد عباسيان از عصر غيبت (260 ق) تا سلطه سلجوقيان (450 ق) (دكترى)؛ حسن موسوى، راهنما: دكتر نوراللّه‏ كسائى، دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1377 ش.

40. زنان سخنور شيعه(11ـ61 ه ق.) از فاطمه تا فاطمه؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران، 1370 ش.

41. زمينه‏هاى رشد و نضج شيعه از قرن چهارم تا ششم هجرى؛ عباس مصلايى‏پور يزدى، راهنما: دكتر محمدجواد مشكور، دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1369 ش.

42. شعر حماسى شيعه در قرن اول هجرى؛ مژگان جعفرزادگان، راهنما: دكتر على ميرلوحى، دانشكده زبان‏هاى خارجى دانشگاه اصفهان، 1373 ش.

43. شخصيت‏هاى شيعه از ديدگاه ابن‏خلكان در وفيات الاعيان(نقد و بررسى)؛ مهدى رجبى، راهنما: على دوانى، دانشكده الهيات دانشگاه امام صادق عليه‏السلام ، 1373 ش.

44. شاعران پارسى‏گوى شيعه تا اواخر قرن هفتم؛ عباس محمدزاد رضايى، دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1365 ش.

45. علماى شيعه در عصر صفوى؛ محمدحسين رازنهان، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1365 ش.

46. عقل‏گرايى در اصولى‏گرى شيعى و توسعه سياسى جمهورى اسلامى ايران(دكترى)؛ على كريمى، مله، راهنما: دكتر محمود سريع‏القلم، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1376 ش.

47. غلات و تأثير آن در افكار و عقايد و تاريخ شيعه؛ نعمت‏اللّه‏ سفرى، راهنما: دكتر صادق آئينه‏وند، مركز تربيت‏مدرس دانشگاه قم، 74ـ1373 ش.

48. فدك در فقه شيعه؛ حسن رضازاده مقدم، راهنما: سيدحسين سيدى علوى، دانشگاه آزاد اسلامى مشهد، 1377 ش.

49. فهرست اربعين حديث‏هاى چاپ شده علماى شيعه از ابتدا تا پايان قرن دهم؛ محمدكاظم بهنيا، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه آزاد اسلامى تهران، مركزى، 1374 ش.

50. فلسفه سياسى شيعه و جامعه مدنى؛ على‏رضا رجايى، راهنما: دكتر حاتم قادرى، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1375 ش.

51. فرهنگ سياسى شيعه و تأثير آن بر رفتار سياسى مردم ايران از 1342 تا 1357 ش؛ يداللّه‏ هنرى لطيف‏پور، راهنما: دكتر رحيم ابوالحسنى، دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران، 1377 ش.

52. فرهنگ سياسى تشيع و سازوكار جامعه‏پذيرى سياسى آن؛ يونس كجورى گشنيانى، راهنما: دكتر محمد غفورى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى تهران، 1375 ش.

53. قيام شيعى مرعشيان با تكيه بر قيام شيعى سربداران(دكترى)؛ دانشكده ادبيات وعلوم انسانى دانشگاه تهران، 1363 ش.

54. مكتب سامرا نقطه عزيمت رويكرد تاريخى شيعه در حوزه معرفت سيايس (رهيافتى بر مبانى نظريه‏هاى سياسى شيعه در قرن اخير)؛ مظفر نامدار طالشانى، راهنما: دكتر ملك‏يحيى صلاحى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى، 1372 ش.

55. مهاجرت علماى شيعه از جبل‏عامل به ايران در عصر صفوى؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه فردوسى مشهد، 70ـ1369 ش.

56. محدثات شيعه(دكترى)؛ نهله غروى نائينى، راهنما: استاد على‏اكبر غفارى، دانشگاه تربيت‏مدرس تهران، 1372 ش.

57. مفسران شيعه؛ بهرام محمديان، راهنما: سيدامير محمود انوار، دانشگاه آزاد اسلامى تهران مركزى، 1372 ش.

58. مقايسه بين تاريخ و تدوين حديث از نظر شيعه و سنى؛ طاهره جعفرى، راهنما: استاد على‏اكبر غفارى، دانشگاه آزاد اسلامى تهران شمال، 1375 ش.

59. مبانى احكام ثانويه در فقه شيعه؛ معروف على احمدوند، راهنما: دكتر سيدمصطفى محقق داماد، مركز تربيت‏مدرس‏دانشگاه قم، 76ـ1375 ش.

60. مشتركات شيعه و سنى پيرامون حشر، برزخ و قيامت؛ محمدابراهيم ايزدخواه، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدابراهيم جناتى، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 71ـ1370 ش.

61. منابع انديشه مذهبى شيعه؛ على شيروانى، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهادى معرفت، مركز تربيت‏مدرس دانشگاه قم، 73ـ1372.

62. مبانى كلامى فقه شيعه؛ سعيد ضيائى‏فر، راهنما: آيت‏اللّه‏ محمدهاى معرفت، مركز تربيت‏مدرس دانشگاه قم، 77ـ1376 ش.

63. نقد و بررسى آراى دكتر محمد نوردل درباره حديث غدير در كتاب «اثر التشيع على الروايات التاريخيه فى القرن الاول الهجرى»؛ مجيد مجرد، راهنما:دكترسيدرضامؤدب، دانشگاه قم، 1381 ش.

64. نقدى بر «تفسير والمفسرون» ذهبى پيرامون سه تفسير شيعى؛ محمدحسين برومند، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه تهران، 1368 ش.

پى‏نوشت‏ها:

1. ر.ك: راغب اصفهانى، المفردات فى غريب القرآن؛ ماده «شيع» ابن فارس، معجم مقائيس اللغه، ماده «شيع».

2.علامه طباطبايى، سيدمحمدحسين، شيعه در اسلام؛ ص 7-4؛ نيزرك: طبرسى،امين‏الاسلام،مجمع البيان؛ ج 10-9، ص 795؛

3. رك: يادنامه علامه امينى؛ به اهتمام سيد جعفرشهيدى‏و محمد رضا حكيمى، ص 497-568.

4. خرمشاهى، بهاءالدين، دانش نامه قرآن وقرآن‏پژوهان؛ ج 1، ص 485.

5. در اين باره ر.ك مقاله «گذرى بر مطالعات شيعى در غرب»؛ مندرج در «مقالات و بررسى‏ها»؛ نشريه علمى - پژوهشى دانشكده الهيات و معارف اسلامى تهران، دفتر 63، 1377 ش، ص153-183.

6. ر.ك: النجفى، اسد حيدر، الامام الصادق و المذاهب الاربعه؛ ج 6، ص 391ـ392(به‏نقل از يادنامه علامه امينى؛ مقاله «400 كتاب در شناخت شيعه»، ص 500).

7. ر.ك:علامه‏طباطبائى، سيدمحمدحسين، شيعه در اسلام؛ بامقدمه‏سيد حسين نصر، ص الف (با اندك تلخيص و ويرايش).

8. اين عنوان، ناظر به حديث «افتراق الامّة» است. (ر.ك: شيخ صدوق، الخصال؛ ص 584؛ معانى‏الاخبار؛ ص 323؛ بحارالانوار؛ ج 28، باب افتراق بعدالنبى صلى‏الله‏عليه‏و‏آله‏وسلم ؛ تفسير العياشى؛ ج 1، ص 331؛هندى، كنزالعمال؛ ح 1053ـ1061 و3083ـ30838.

9. روافض(ج رافضه و رافض): يعنى كسانى كه سنت شيخين را مردود شمرده‏اند، در برابر سنى، كسى كه از سنت شيخين پيروى مى‏كند.(ر.ك:صفار، محمدبن حسن، بصائر الدرجات؛ ص 40).

10. ونيز چاپ جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1359 ش.

11. آقا بزرگ تهرانى، الذريعه؛ ج 14، ص 274.

12. همان، ص 271.

13 و 14 و 15 و 16 همان، ص 272.

17. همان، ص 274.

19و18. همان، ص 271.

20. و نيز، بيروت، دارالنشر للجامعين، 1961 م.

21. الذريعه؛پيشين، ج 14، ص 274.

22. صافى‏گلپايگانى، به پرسش‏ها و ايرادهاى مؤلف كتاب ياد شده در نوشتارى با عنوان «مع الخطيب فى خطوطه العريضة»؛ پاسخ داده است.

23. ر.ك: الذريعه؛ پيشين، ج 14، ص 272.

24. ر.ك: همان، ص 271.

25. اين اثر برگردان فارسى ديگرى دارد با عنوان«شيعه يا پديد آورندگان علوم اسلامى»؛ ترجمه سيد على اكبر برقعى قمى،(ر.ك: الذريعة،پيشين، ج 14، ص 274).

26. الكاظمى الامرجى،السيد محسن، الجامع الكبير المسّمى برسائل الشيعه؛ تهران، كتاب‏فروشى مصطفوى، 1364 ش.