محمدتقى ديارى بيدگلى
«شيعه» كه در اصل لغت به معناى «پيرو» است1، در اصطلاح به كسانى گفته مىشود كه جانشينى پيغمبر اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم را حق اختصاصى خانواده رسالت مىدانند و در معارف اسلام، پيرو مكتب اهل بيت هستند. هم اكنون چهارده قرن از آغاز پيدايش شيعه مىگذرد. علامه طباطبايى(ره) در اين باره مىفرمايد:
«آغاز پيدايش شيعه را، كه براى اولين بار به شيعه على عليهالسلام معروف شدند، همان زمان پيغمبراكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم بايد دانست و جريان ظهور و پيشرفت دعوت اسلامى، در 23 سال زمان بعثت، موجبات زيادى در برداشت كه طبعا پيدايش چنين جمعيتى را در ميان ياران پيغمبر اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم ايجاب مىكرد.»
واژه شيعه، در اين معنا، نخستينبار
در زمان رسول خدا صلىاللهعليهوآلهوسلم به كار برده شد و سلمان، ابوذر، مقداد، و عمار با اين اسم مشهور شدند. گذشته از همه اينها نام «شيعه على» و «شيعه اهلبيت» در سخنان پيغمبر اكرم صلىاللهعليهوآلهوسلم (روايات مرتبط به فضايل اميرمؤمنان عليهالسلام ) بسيار ديده مىشد. از جمله روايات بيانگر اين مطلب، اين دو روايت است:
1. جابر مىگويد: نزد پيغمبر صلىاللهعليهوآلهوسلم بودم كه على عليهالسلام از دور نمايان شد. پيغمبر صلىاللهعليهوآلهوسلم فرمود: سوگند به كسى كه جانم در دست او است، اين شخص و شيعيانش در قيامت رستگار خواهند بود.
2. ابن عباس مىگويد: وقتى آيه «ان الذين آمنو و عملوا الصالحات، اولئك خيرالبرية» نازل شد، پيغمبر صلىاللهعليهوآلهوسلم به على عليهالسلام فرمود: مصداق اين آيه، تو و شيعيانت هستيد كه در قيامت خشنود خواهيد بود و خدا هم از شما راضى خواهد بود.
اين دو حديث، به همراه چند حديث ديگر، در كتاب الدرالمنثور (ج 1، ص379) و غاية المرام (ص 326) آمده است.2
از ديرباز تاكنون، درباره اعتقادات، مبانى و اصول فكرى و دينى شيعه، مطالعات و تحقيقات فراوانى صورت گرفته است. دانشمندان و محققان اسلامى، و به ويژه شيعى، پژوهشهاى ارزشمندى درباره صفات و ويژگىهاى فكرى و اعتقادى، مبانى اخلاقى و امتيازات شيعه، تاريخ پر فراز و نشيب آن، شخصيتهاى برجسته شيعى، پيشوايان دينى شيعه، وقايع و حوادث تلخ وشيرينى كه در طول تاريخ براى شيعيان رخ داده است، آثار و تأليفات، فرق و مذاهب گوناگون، و ديدگاههاى فقهى، تفسيرى، حديثى، قرآنى، عرفانى و فلسفىِ آنان انجام دادهاند كه در كتابخانهها و مراكز فرهنگى و حوزههاى علمى و دانشگاهى سرتاسر جهان به يادگار بر جاى مانده است. محقق و نويسنده ارجمند، جناب آقاى رضا حكيمى در مقالهاى با عنوان چهارصد كتاب در شناخت شيعه، كتابها و رسايلى را كه دانشمندان و بزرگان شيعه تأليف كردهاند، گرد آورده است. وى غير از معرفى منابع و مآخذ شيعى، 150 كتاب و رساله را كه دانشمندان بزرگ اهل سنت و نويسندگان ديگر مذاهب، درباره مناقب و مسائل مربوط به اهلبيت، و به ويژه امام على عليهالسلام و امام مهدى(عج)، نوشتهاند، برشمرده است.3
از سوى ديگر، آثار فراوانى در رد ديدگاهها و آراى شيعه نگاشته شده است. استاد علامه مرتضى عسكرى از قول يكى از دوستانش، كه از علماى هنداست، نقل كرده است كه «دويست كتاب به زبانهاى مختلف، فقط در هند عليه نظريه شيعه و تحريف قرآن چاپ كردهاند».4
محققان و نويسندگان اسلامشناس و خاورشناس اروپايى و غربى نيز تلاشهاى بسيارى براى شناخت اسلام و شيعه انجام دادهاند و آثارى درباره انديشهها و اعتقادات شيعه نگاشتهاند. اما بيشتر اين مطالعات و تأليفات، از سويى، با انگيزههاى غيرعلمى و احيانا سياسى و همراه با تعصب و غرضورزى نگاشته شدهاند و در نتيجه، تشيع را فرقهاى فرعى و علت پيدايش آن را نزاعى صرفا سياسى و اجتماعى دانستهاند و از سوى ديگر، بيشترين منابع و مآخذ تحقيق آنان را در زمينه فرهنگ شيعى و اسلامى، مصادر اهل سنت و ديدگاههاى خاص آنان تشكيل مىدهد5.
در اين جا سخنان دو تن از شخصيتهاى علمى اهل سنت و شيعه را در اين باره نقل مىكنيم:
شيخ محمود شلتوت، مفتى اعظم و رئيس سابق جامعالازهر، ضمن بيان كاستىهاى موجود در زمينه مطالعات و تأليفات درباره فرق و مذاهب اسلامى، علاقهمندان به تحقيق و شناخت درست مذاهب اسلامى را از مراجعه به منابع غيراصيل برحذر داشته، مىگويد:
«بيشتر كسانى كه درباره فرق و مذاهب اسلامى كتاب نوشتهاند، تحت تأثير روح پليد تعصب بودهاند. از اينرو تأليفاتشان همواره آتش دشمنى و كينه را در ميان فرزندان يك امت دامن زده است. هر يك از اين ملل و نحلنويسان، تنها و تنها از يك زاويه ديد، به مخالفان خويش مىنگريستهاند: رأى مذهب مخالف را سخيف شمردن و عقيده طرف مقابل را به سفاهت منسوب داشتن؛ آن هم با اسلوبى كه شر و زيانش بيشتر است تا خير و سودش. از اين جهت است كه هر كس كه اهل انصاف باشد، نبايد از روى اين كتابها، درباره مذاهب اسلامى اظهار نظر كند، بلكه بايد درباره هر فرقهاى به كتابها و مآخذ مخصوص آن فرقه رجوع كند تا بدين وسيله به حق نزديك شود واز خطا دور ماند.»6
دكتر سيد حسين نصر، در مقدمه خود بر كتاب شيعه در اسلام، ضمن معرفى اين كتاب، روش تحقيق و مطالعه غربيان را مورد انتقاد قرار داده، مىنويسد:
«اين كتاب، جزئى از طرحى است كه جهت معرفى تشيع به مغرب زمين، در شرف انجام است و هر چند در طى قرون گذشته، دانشمندان مغربزمين مطالعات زيادى را درباره جوانب گوناگون اسلام و تمدن اسلامى به سامان رسانيدهاند، اما اكثريت اين آثار، با نهايت تعصب و غرضورزى صورت گرفته و كوشش براى تحريف اسلام در آنها هويدا است. وانگهى تقريبا تمام منابع اروپاييان، در تحقيقاتى كه درباره اسلام انجام مىگيرد، از منابع اهل تسنن است و هرگاه از قرآن، حديث، سيره پيامبر صلىاللهعليهوآلهوسلم ، فقه و كلام سخن مىگويند، معمولاً مقصود همان نظر اهل سنت است؛ حتى اگر اين نظر نيز تحريفشده و مغرضانه مطرح شده باشد».
وى در ادامه مىافزايد:
«در آثار موجود به زبانهاى اروپايى، تشيع را به صورت يك فرقه فرعى معرفى كرده و تمام ديد و علت وجودى آن را به يك نزاع صرفا سياسى و اجتماعى تقليل داده و كمتر به علل دينى، كه باعث پيدايش شيعه گرديده، توجه نمودهاند.»7
ما در اين نوشتار، برآنيم كه برخى از آثار و تأليفات و تحقيقاتى را كه در زمينه شيعهشناسى نگاشته شده است، در دسترس علاقهمندان به مطالعه و پژوهش در اين زمينه معرفى كنيم. گفتنى است كه اين كتابشناسى، صرفا به معرفى موضوعاتى كه دربردارنده عناوين «شيعه» و «تشيع» است، بسنده كرده است و براى رعايت اختصار، از ذكر آثارى با عناوين ديگر، همچون «اهلبيت» عليهالسلام ، «الفرقة الناجية»8، «اماميه»، «فريقين» و «روافض»9 كه بيشتر از سوى دانشمندان اهلسنت و مخالفان، به شيعيان اطلاق مىشود، خوددارى گرديده است.
غير از آثار و كتابهاى نگارشيافته تلاش كردهايم تا پژوهشهايى را نيز كه در سالهاى اخير و بيشتر، پس از انقلابِ شكوهمند اسلامى، به قلم دانشجويان و دانشپژوهان مراكز علمى و دانشگاهى ايران، به عنوان پاياننامه تحصيلى، تدوين يافته، به اجمال معرفى كنيم. براى تهيه و تنظيم اين مجموعه آثار، از مراكز علمى و اطلاعاتى و منابع متعددى استفاده شده است كه بدين وسيله، از مساعدت همه همكاران و مسؤولان آن مراكز و نيز نويسندگان گرامى آثار قدردانى و تشكر مىشود.
فهرست موضوعى و الفبايى كتابها
هر چند شايد لازم باشد برخى از كتابها، به لحاظ تنوع و تكثر موضوعات، ذيل عناوين گوناگونى قرار گيرند، اما بهطور كلى، فهرست آثار و كتابهاى گردآورى شده را مىتوان در انواع ذيل طبقهبندى كرد:
الف. كتابهاى شيعه در زمينه فرهنگ عمومى و جهاد علمى (كتابشناسىها، فرهنگنامهها و دانشنامهها)
1/1. آثارالشيعة الاماميه؛ عبدالعزيز جواهركلام،تهران،چاپخانهمجلسى،1307ش.
2/2. دائرة المعارف شيعه (ترجمه اعيان الشيعه)؛ سيد محسن امينى، ترجمه 5كمالموسوى،تهران،اسلاميه،1345ش.
3/3. دائرةالمعارف تشيع؛ بهاءالدين خرمشاهى،تهران،سازماندائرةالمعارفتشيع.
4/4. دائرة المعارف شيعه؛ سيد محمدرضا جوهرىزاده، مؤسسه انتشارات اسلامى، تهران، 1352 ش.
5/5. دائرةالمعارف الاسلامية الشيعيه؛ حسن الامين، بيروت، دارالتعارف، چاپ چهارم، 1410 ق.
6/6. دائرةالمعارف الشيعية العامه؛ محمدحسين اعلمى، بيروت، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، 1413 ق.
7/7. الذريعة الى تصانيف الشيعه؛ شيخ آغابزرگتهرانى،بيروت،دارالاضواء، 1403ق.
8/8. طرح تدوين كتابشناسى بزرگ شيعه؛ رضا مختارى، مركز بررسىهاى اسلامى الغدير، 1376ش.
9/9. طرح تدوين دائرةالمعارف تشيع؛ تهران، بنياد اسلامى طاير، 1362 ش.
10/10. مأخذ حديث از ديدگاه شيعه؛ محمد حسين جلالى، ترجمه علىرضا ميرزا محمدنور، تهران، 1360.
11/11. مصنفات شيعه(ترجمه و تلخيص الذريعه)؛ شيخآغابزرگ تهرانى، به اهتمام محمد آصف فكرت، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، 1373 ش.
12/12. معجم مصنفات الشيعة حول القرآن؛ قم، نشر دارالقرآن.
13/13. معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن؛ مؤلف ناشناخته در (كتابخانه تخصصى مركز فرهنگ و معارف قرآن).
14/14. معجمالدراسات القرانية عند الشيعة الامامية؛ عامرالحلو، بيروت، دارالموسم للأعام، 1411 ق.
15/15. ميراث حديث شيعه؛ مهدى مهريزى و صدرايى خوئى، قم، مؤسسه فرهنگى دارالحديث.
16/16. تبويب الذريعة الى تصانيف الشيعه؛ السيد احمد الديباجى الاصفهانى، تهران، المكتبة الاسلاميه، 1352 ش.
17/17. معالم العلماء فى فهارس كتب الشيعة و اسماء المصنّفين؛ ابنشهر آشوب مازندرانى، نجف، مطبعه حيدريه، 1380 ق.
18/18. المعجم المفهرس لالفاظ احاديث وسائل الشيعه؛ مؤسسه تحقيقاتى و اطلاعرسانى خانه كتاب ايران، با اشراف علىرضا برازش،تهران، جلوه پاك، 1374ش.
19/19. المعجم المفهرس لالفاظ وسائل الشيعه؛ السيدحسن الطيبى، تهران، منشورات الاعلمى، 1396 ق.
20/20. مقدمهاى بر فقه شيعه(كليات و كتابشناسى)؛ سيدحسين مدرسى طباطبائى، ترجمه محمد آصف فكرت،مشهد،بنيادپژوهشهاى اسلامى، 1360 ش.
ب. كتابهاى شيعه در زمينه تراجم و رجال
21/1. آشنايى با ستارگان هدايت (مراجع تقليد شيعه)؛ حسين آوردى، با مقدمهاى از رضا استادى، قم، دفتر نشر برگزيده، 1374 ش.
22/2. آقامحمد باقر بن محمد اكمل اصفهانى، معروف به وحيد بهبهانى، سرآمد محققان و دانشمندان شيعه در سده دوازدهم هجرى؛ علىدوانى، تهران، اميركبير، 1362 ش.
23/3. آيتالله شهيد شيخ فضلالله نورى، پاسدار خط فقاهت شيعه در جنبش مشروطيت؛ تهران، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامى، 1362 ش.
24/4. اعلام الشيعه؛ شيخ آغابزرگ تهرانى.
25/5. اعيان الشيعه؛ سيدمحسن الامين، بيروت، دارالتعارف، 1406 ق.
26/6. اخبار شعراء الشيعه؛ ابوعبيدالله مرزبانى(تلخيص سيدمحسن امين عاملى، مؤلف اعيان الشيعه)، با تحقيق محمدهادى امينى، نجف، حيدريه، 1388 ق.
27/7. احسن الوديعة فى تراجم اشهر مشاهير مجتهدى الشيعة؛ محمدمهدى موسوى اصفهانى، بغداد.
28/8. با دانشمندان شيعه و مكتب آنها آشنا شويم؛ قم، 1362 ش.
29/9. با دانشمندان شيعه و مكتب آنها آشنا شويم؛ قم، مهر، 1357 ش.
30/10. بر ستيغ آرمانها (ترجمه جزء چهارم اعيان الشيعه)؛ سيد محسن امين، تهران، مؤسسه انتشارات طور، 1364 ش.
31/11. پژوهشى درباره تفسير شيعه و تفسيرنويسان آن مكتب؛ رجبعلى مظلومى، تهران، آفاق،1404 ق.
32/12. تاريخ فقهاء شيعه امامية؛ محمدباقر محقق، تهران، هفتمين كنفرانس بينالمللى وحدت اسلامى، 1373 ش.
33/13. تراجم علماى شيعه؛ على دوانى، قم، دارالتبليغ اسلامى، 1389 ق.
34/14. الدرجات الرفيعة فى طبقات الشيعه؛ صدرالدين السيد علىخان مدنى شيرازى الحسينى، قم.
35/15. روحانيت شيعه؛ بىنا، بىتا.
36/16. رياحين الشريعة در ترجمه دانشمندان بانوان شيعه؛ ذبيحالله محلاتى، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
37/17. زندگانى زعيم بزرگ عالم تشيع، حضرت آيتالله بروجردى؛ على دونى، قم، 1340 ش.
38/18. زندگانى پيشواى بزرگ عالم تشيع، آيتالله العظمى آقاى سيدمحسن حكيم؛ سيدعباس ميرزاده اهرى، بىنا، بىتا.
39/19. سلسله مراجع تقليد شيعه، از كلينى...؛ جلال زرين، گيلان، مرتضويه، 1348 ش.
40/20. شرح زندگانى دانشمندان شيعه، جناب على بن مهزيار اهوازى؛ محمدحسين هدايت اهوازى، اهواز، مؤسسه فرهنگى انتشارات آيات، 1373 ش.
41/21. شهداى روحانيت شيعه در صد ساله اخير؛ على ربانى خلخالى، قم، انتشارات مكتب الحسين عليهالسلام ، 1402 ق.
42/22. شخصيتهاى اسلامى شيعه؛ جعفر سبحانى، تهران، صدر، بىتا.10
43/23. شهيدان راه فضيلت، زندگىنامه 130 شهيد عالم شيعه، از قرن 4 تا 14 هجرى (ترجمه شهداء الفضيله)؛ عبدالحسين امينى، ترجمه جلالالدين فارسى، تهران، روزبه، 1355 ش.
44/24. طبرسى و مجمعالبيان (همراه با مقدمهاى در بيان اوضاع سياسى و فرهنگى و مذهبى عصر وى و بحثى در تشيع)؛ حسين كريمان، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1361 ش.
45/25. طبقات مفسران شيعه؛ عبدالرحيم عقيقى بخشايشى، قم، نشر نويد اسلام، 1371 ش.
46/26. طبقات اعلام الشيعه (فى القرن الخامس والرابع)؛ شيخ آغابزرگ تهرانى، تحقيق، علىنقى منزوى، بيروت، دارالكتاب العربى،1390 ق.
47/27. علماى بزرگ شيعه از كلينى تا خمينى؛ جرنادقانى، قم، معارف اسلام، 1364 ش.
48/28. فقهاى نامدار شيعه؛ عبدالرحيم عقيقى بخشايشى، قم، كتابخانه آيتالله العظمى مرعشى نجفى، 1372 ش.
49/29. فهرست اسماء مصنفى الشيعه(رجال النجاشى)؛ ابوالعباس احمد بن على النجاشى، تحقيق موسى شبيرى زنجانى، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه، 1411 ق.
50/30. فلاسفه شيعه؛ عبدالله نعمه، با مقدمه محمدجواد مغنيه، ترجمه جعفر غضيان، تبريز، كتابفروشى ايران، 1347 ش.
51/31. فهرست اسماء علماء الشيعة و مصنفيهم؛ الشيخ منتجب الدين على بن عبيدالله قمى رازى، تحقيق عبدالعزيز الطباطبائى، قم، مجمعالذخائر الاسلامى، 1404 ق.
52/32. گرايش چند شخصيت بزرگ به تشيع؛ محمدحسن قبيسى، محمد محمدىاشتهاردى، قم، جواد، بىتا.
53/33. محقق ثانى، مقتداى شيعه؛ محمدجواد پيمان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1372.
54/34. معجماعلام الشيعه؛ السيد عبدالعزيز الطباطبائى، قم، مؤسسة آلالبيت عليهمالسلام لاحياء التراث، 1417 ق.
55/35. معجم مؤلفى الشيعه؛ على الفاضل القائينى النجفى، وزارت ارشاد اسلامى، 1405 ق.
56/36. مشاهد العترة الطاهرة و اعيان الشيعه؛ سيدعبدالرزاق كمونه حسينى.
57/37. مؤلفوالشيعة فى صدر الاسلام؛ السيد عبدالحسين شرفالدين، بغداد.
58/38. مفسران شيعه؛ محمدعلى شفيعى، دانشگاه شيراز، 1349 ش.
59/39. مشاهير تشيع در افغانستان؛ عبدالمجيد ناصرى داودى.
60/40. معالم العلماء فى فهرس كتب الشيعة و اسماء المصنفين؛ ابنشهر آشوب مازندرانى، نجف، مطبعه حيدريه، 1380 ق.
61/41. مستدركات عيان الشيعه؛ حسن الامين، بيروت، دارالتعارف للمطبوعات، 1412 ق.
62/42. من اعيان الشيعه (ابوعلى الفارس، حياته و مكانته بين ائمة العربية و آثاره فى القراءات و النحو)؛ عبدالفتاح اسماعيل شلبى،قاهره،دارنهفتهمصر،1388ق.
63/43. نسمة السحر بذكر من تشيع و شعر؛ يوسف بن يحيى حسنى، با تحقيق كامل سلمان الجبورى، بيروت، دارالمورخ العربى، 1420 ق.
ج. كتابهاى تحقيقى شيعه، در زمينه مسائل كلامى و مذهبى شيعه (شناخت اصول و مبانى اعتقادى)
64/1. آغاز دانش با اصول عقايد شيعه؛ عباس مخبر دزفولى، تهران، كتابخانه صدر، بىتا.
65/2. آراء حول المرجعية الشيعيه؛ جمعى از محققان، بيروت، دارالروضه، 1415 ق.
66/3. الامامية عند الشيعه؛ محمدجواد خراسانى، چاپ مشعل آزادى، 1396 ق.
67/4. اسلام در پرتو تشيع؛ حسين خراسانى، تهران، چاپخانه ميهن، 1336 ش.
68/5. احياء الشيعة فى مذهب الشيعه؛ الشيخ محمد الخالص، بغداد، 1382 ق.
69/6. اصل الشيعة و اصولها؛ شيخ محمدحسين كاشفالغطاء، قم، مؤسسه امام على عليهالسلام ، 1415 ق.
70/7. اسلام و شيعه؛ چهرگانى تبريزى، تبريز، سروش، 1323 ش.
71/8. اصول تشيع؛ ابراهيم انصارى زنجانى، تهران، 1354 ش.
72/9. اصول اعتقادات شيعه؛ سيدجعفر موسوى اردبيلى، تهران، مرتضوى، 1348 ش.
73/10. الاسلام على شوء التشيع؛ حسين خراسانى، تهران، مطبعه آفتاب.
74/11. الامامة فى اهم الكتب الكلامية وعقيدةالاماميه؛ السيدعلىالحسينى الميلانى، قم، منشورات الشريف الرضى، 1372ش.
75/12. امامت از ديدگاه تشيع؛ محمدحسين مظفر، ترجمه حبيبالله رهبر، تهران.
76/13. ارمغان تشيع؛ گروهى از نويسندگان، مشهد، معارف اسلام و قرآن، 1347 ش.
77/14. احقاق الحق لابطال الباطل برد ابطال اصول الشيعه بالدلائل العقليه؛ سيدامير كاظم رئيس، نگينه، (بهزبان اردو).
78/15. احياء الشريعة فى مذهب الشيعه؛ محمد بن محمدمهدى الكاظمى الخالصى، بغداد، 1370 ش.
79/16. از مبدأ تا معاد در معارف و اصول عقايد شيعه؛ اسماعيل مرعشى، اهواز.
80/17. اصول شيعه؛ سيدرياضالدين صاحب قبله، حيدرآباد ركن، سيرت زهرا كميتى، 1380 ش.
81/18. اصباح الشيعة بمصباح الشريعه؛ قطب الدين البيهقى الكيدرى، قم، مؤسسة الامامالصادق عليهالسلام ، 1416 ق.
82/19. اصول پنجگانه شيعه؛ سيدجعفر موسوى(اردبيلى)، تهران، مرتضوى، 1348 ش.
83/20. اصول عقايد دينى و مذهبى شيعه؛ خسرو مؤدب كازرونى.
84/21. اكذوبة تحريف القرآن بين الشيعة و السنه؛ رسول جعفريان، تهران، معاونت روابط بينالملل سازمان تبليغات اسلامى، 1406 ق.
85/22. امامت و تشيع براساس قرآن و سنت، عقل براى ارائه منابع و عقايد شيعه اثنىعشريه؛ على اكبر محب الاسلام، 1366 ش.
86/23. اگر پاپ و ماركس نبودند، به ضميمه شيعه مصلحتى و مصلحت شيعه؛ على شريعتى، نشر حجت، بىتا.
87/24. الايدئولوجيا الشيعه فى رثاء الحسين عليهالسلام ؛ محمدكامل سليمان، بيروت، دارالكتاب اللبنانى، 1402 ق.
88/25. اسلام و تشيع؛ ضياءالدين بن محمد استرآبادى، تهران، كتابخانه مسجد چهلستون، 1358 ش.
89/26. اسلام و تشيع؛ سيدمصطفى سيادتى، تهران، مكتب قرآن، 1408 ق.
90/27. بشارة الشيعه؛ ملامحسن فيض كاشانى، در مجموعه رسائل، چاپ سنگى، 1311 ق.
91/28. بشارة المصطفى صلىاللهعليهوآلهوسلم لشيعة المرتضى عليهالسلام ؛ ابوجعفر عمادالدين الطبرسى، تحقيق جواد القيومى، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1402 ق.
92/29. بداء از نظر شيعه؛ سيدعلى فانى اصفهانى، ترجمه سيدمحمدباقر بنىسعيد لنگرودى، قم، داورى، 1395 ق.
93/30 بين الشيعة و اهلالسنه؛ سليمان دنيا، بغداد، ذرارة الاوقاف ادارة الثقافه.
94/31. پاسخ به بدانديشان يا حمايت از اسلام و تشيع؛ محمدعلى انصارى.
95/32. پاسخ داروى يا بررسى عقائد شيعه؛ حسين كاشانى، تهران، كتابفروشى اسلاميه، 1345 ش.
96/33. پيام ايران به نجد، حجاز و مصر(امام به عقيده ما شيعه اماميه ناخدا است نه خدا...)؛ ميرزا خليل كمرهاى، تهران، كتابخانه شمس، 1382 ش.
97/34. پاسخ شبهاتى پيرامون مكتب تشيع؛ عباس علمى موسوى، ترجمه احمد بهشتى، تهران، سازمان تبليغات اسلامى.
98/35. تشكيلات مذهب شيعه؛ ابومحمد وكيلى قمى، تهران، دانشكده ادبيات و علوم انسانى، 1345ش.
99/36. تشيع سرخ؛ على شريعتى، تهران، 1365 ش.
100/37. تشيع مولود طبيعى اسلام؛ سيد محمد باقر صدر، ترجمه و پاورقىها از على حجتى كرمانى، تهران، روزبه، كتابخانه بزرگ اسلامى، 1345 ش.
101/38. تعاليم و عقايد شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه محمد مجتهدى شبسترى، تهران، محمدى، 1347 ش.
102/39. تحقيقى كوتاه درباره شيعه؛ يحيى نورى، انتشارات فراهانى، تهران بازار بين الحرمين.
103/40. تشيع يا اسلام راستين؛ شهيد سيدمحمدباقر صدر، ترجمه على اكبر مهدىپور، تهران، روزبه.
104/41. تحفة الشيعه در اثبات رجعت؛ سيدحسين موسوى ارومى، قم، كتابفروشى حقيرى، 1358 ش.
105/42.تشيع پايگاه انقلاب؛سرشار، قم، هجرت، بىتا.
106/43. تحفة الامامية فى حقيقة مذهب الشيعه؛ محمد على گلستانى اصفهانى، بمبئى، بىنا، 1340 ق.
107/44. تحفة المهدية و تحفة الشيعة در رجعت و علائم ظهور...؛ حسين عربباغى، تهران، كتابفروشى مؤمنىزاده، يلدا، حقيرى، 1347 ش.
108/45. تشيع و اسلام،(ترجمه كتاب التشيع و الاسلام)؛ سيدمحمدباقر صدر، با ترجمه و مقدمه على حجتى كرمانى، قم، مركز بررسىهاى اسلامى، 1354 ش.
109/46. التشيع، ظاهرة طبيعية فى اطار الدعوة الاسلاميه؛ السيد محمدباقر الصدر، قاهره بىنا، 1397 ق.
110/47. تشيع؛ دائرة المعارف تشيع، سعيد محبى، تهران، 1373 ش.
111/48. تشيع يا مكتب نهايى انسانها؛ شيخ قاسم اسلامى، بىنا، 1352 ش.
112/49. تذكرات ديانتى در حقيقت تشيع؛ مشهد، تهران، تبريز، (غلامرضا كتابفروشى، حجره صمدى، آقاى سروش)، 1324 ش.
113/50. چگونه شيعه باشيم؟(راه و رسم پيشوايان شيعه، ترجمه كتاب اخلاق الائمه و آداب الشيعه)؛ ملامحسن فيض كاشانى، ترجمه اسدالله ناصح، تهران، كانون انتشارات محمدى، 1353 ش.
114/51. چهار رساله (اسلام، تشيع، اصل امامت و...)؛ يحيى نورى، تهران، بنياد علمى و اسلامى مدرسه، 1361 ش.
115/52. چرا بايد فقط شيعه باشيم؟؛ ميرسيداحمد اوضاتى، تهران، پايگاه اسلامى مسجد الرحمن.
116/53. چرا شيعه شدم؟(مناظره مستر جان احمد با علماى اسلامى)؛ محمد رازى، تهران، فراهانى، بىتا.
117/54. چگونه و چرا شيعه شدم؛ رضا آقايانس جواد، تهران، 1350 ش.
118/55. چرا مذهب شيعه را انتخاب كردم؟؛ ترجمه ونگارش حسين حقانى زنجانى، تهران، انتشارات اسلامى،1350 ش.
119/56. چرا مذهب تشيع را انتخاب كردم؟(ترجمه كتاب لماذا اخترت مذهب التشيع)؛ محمدامين مرعى انطاكى، ترجمه محمدحسن مرعشى شوشترى، تهران، كتابخانه صدر، 1349 ش.
120/57. الحصون المنيعة فى رد ما اورده صاحب المنار فى حق الشيعه؛ شام، 1327 ق.
121/58. حقائق عن الشيعه؛ صادق مهدى الحسينى، كربلا، منشورات هيئة دعاة النشر الدينى، 1379 ق.
122/59. حديقة الشيعة؛ احمدبن محمد مقدس اردبيلى، تهران، گلى، 1353 ش.
123/60. حيوة النفس(رساله استدلال حيوة النفس در اصول عقايد اسلام و شيعه)؛ احمدبن زينالدين احسائى، ترجمه سيدكاظم رشتى، مكتب شيعيان، تبريز، 1396 ق.
124/61. خصائص الشيعة(التى جاءت بهاالشريعه)؛ سيدمحمد مهدى موسوى كاظمى قزوينى،بغداد، 1341 ق.
125/62. درسهايى درباره مكتب شيعه؛ سيدمحسن موسوى گرگانى، ترجمه محمدبحرينى كاشمرى، قم، شفق.
126/63. دفاع از حريم تشيع؛ ابوالفتوح رازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، مهر، 1354 ش.
127/64. الدفاع عن الشيعه؛ عزالدين آل يس، بغداد، بىنا، 1352 ق.
128/65. روح التشيع؛ عبدالله نعمه، بيروت، دارالفكر اللبنانى، 1405 ق.
129/66. رساله فلسفه مذهب شيعه؛ سيدسلطان رضا عقيلى، دهلى(بهزبان اردو).
130/67. رهبرى در تشيع؛ روحالله حسينيان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1371 ش.
131/68. رجعت از نظر شيعه؛ نجمالدين طبسى، قم، 1359 ش.
132/69. ريشه شيعه و پايههاى آن؛ محمدحسين آلكاشف الغطاء، ترجمه علىرضا خسروى، تهران، شركت سهامى چاپ، 1317 ش.
133/70. الرسول و الشيعه؛ تهران، انتشارات مسجد چهل ستون.
134/71. رد هفوات شيعه بمكابرات شنيعه؛ محمدماه عالم صاحب قبله چشتى، لكهنو، بىنا، 1337 ق (به زبان اردو).
135/72. سراج الشيعة و آداب الشريعه؛ عبدالله مامقامى، گيلان، مرتضويه، 1348 ش.
136/73. سرّ تفوق شيعه در اسلام؛ حسين عمادزاده، تهران، مكتب قرآن.
137/74. شناخت شيعه؛ حسن سعيد، ترجمه مهدى پيشوايى، تهران، مدرسه چهل ستون، 1359 ش.
138/75. شناخت شيعه پيروان على عليهالسلام ؛ حسينعمادزاده،تهران،مكتبقرآن.
139/76. شيعه چه مىگويد؟؛ مهدى سراج انصارى، قم، علميه، 1385 ق.
140/77. الشيعه؛ محمدصادق السيد محمدحسين الصدر، بغداد، مطبعة الكرخ، 1352 ق.
141/78. شيعه در اسلام؛ سيدموسى سبط، تهران، چاپخانه عالى، 1329 ش.
142/79. الشيعة و الرجعه؛ محمدرضا الطبسى النجفى، نجف.
143/80. الشيعة فى القرآن؛ صادق الحسينى الشيرازى، بيروت.
144/81. شيعه اثناعشرى در اسلام؛ محمدحسن كاشانى نجفى، تهران.
145/82. الشيعة الاثنىعشرية(فى الاسلام الايرانى، جوانب روحية و فلسفيه)؛ هنرى كربن، ترجمه ذوقان قرقوط، قاهره، مكتبة مدبولى 1413 ق.
146/83. شيعه از ديدگاه پيامبر اسلام صلىاللهعليهوآلهوسلم ؛ نورى و حسينى، تهران، كتابخانه مدرسه چهلستون جامع، 1395 ق.
147/84. الشيعة بين الحقائق و الاوهام؛ السيدمحسن الامين، بيروت.
148/85. الشيعة فى عقائد و احكامهم؛ السيد اميرمحمد الكاظمى القزوينى، كويت.
149/86. شيعه كيست و تشيع چيست؟(ترجمه الشيعة و التشيع)؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه على اكبر كسائى، تهران، اقبال، 1344 ش.
150/87. شيعه و عاشورا؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه فيروز حريرچى، تهران، پديده، 1344 ش.
151/88. شيعه على عليهالسلام ؛ احمد صادقى اردستانى، يزد، كانون انتشارات جواديه، 1356 ش.
152/89. الشيعة والتشيع؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارالجواد، 1409 ق.
153/90. شبهاى پيشاور در دفاع از حريم تشيع؛ محمدبن على اكبر سلطان الواعظينى، تهران، كتابفروشى اسلاميه، 1342 ش.
154/91. الشيعة والاقتباع ليوم الطف؛ محمدبن مهدى خالصى،بغداد،1332 ق.
155/92. الشيعة معتقدا و مذهبا؛ صابر طعيمه، بيروت، مكتبة الثقافه، 1408 ق.
156/93. الشيعة فى الميزان؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارالجواد، 1409 ق.
157/94. شيعه در پيشگاه قرآن و اهلبيت عليهالسلام (ترجمه جلد 15 بحارالانوار)؛ علامه محمدباقر مجلسى، تهران، كتابخانه مسجد حضرت ولىعصر(عج)، 1397 ق.
158/95. شيعه(مجموعهآثار)؛ على شريعتى، حسينيه ارشاد، تهران.
159/96. شيعة الهدى(در رد موسى جاراللّه در كتابش به نام الوشيعه)؛ شيخ مهدى حجار نجفى، بصره.11
160/97. الشيعة و الامامه؛ شيخ محمدحسين مظفر، 1370 ق.12
161/98. الشيعة فى رد العروبة فى الميزان(تأليف عبدالرزاق الحصان)؛ سيدمحمدصادق بن سيد محمدحسينى صدرالدين كاظمى، بغداد.13
162/99. شيعه در اسلام؛ سيدموسى آقامير، تهران، 1369 ق.14
163/100. الشيعه و الاسلام؛ شيخ عبدالحسين غروى تبريزى.15
164/101.الشيعة و المنار(در رد اعتراضات مجله «المنار» بر شيعه)؛علامه سيدمحسن امينى، بيروت، 1328 ق.16
165/102 شيعيت (بررسى عقايد و آداب شيعه به زبان انگليسى)؛ شيخ پادشاه حسين هندى، 1356 ق.17
166/103. شيعه در حديث ديگران؛ مهدى محقق، تهران، شركت سهامى انتشار، 1362 ش.
167/104. شيعهشناسى از نظر فريقين؛ سيدمحمد على كاظمينى بروجردى، تهران، مشعل، 1353 ش.
168/105. شيعه كيست و مبنا و مستنداتش چيست؟؛ مصطفى بازرگان، تهران، چاپخانه شمس، 1349 ش.
169/106. شيعه مىپرسد؛ سيدعلى اكبر موسوى (محب الاسلام)، تهران، مرتضوى، 1355 ش.
170/107. شيعه و تشيع؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه سيدشمسالدين مرعشى، قم، مجمع ذخائر اسلامى، 1355 ش.
171/108. شيعه و مهدويت؛ حبيبالله مزروقى شميرانى، قم، علامه 1345 ش.
172/109. شيعه و نبوت؛ على گلزاده غفورى، تهران، الفتح.
173/110. شيعه و امامت؛ محمدحسين مظفر، ترجمه محمود عابدى، تهران، مؤسسه اهلالبيت عليهمالسلام ، 1361 ش.
174/111. شيعه و تهمتهاى ناروا؛ محمد جواد شرى، ترجمه محمدرضا عطائى،مشهد،آستانقدسرضوى، 1366 ش.
175/112. الشيعة والتصحيح الصراع بين الشيعة و التشيع؛ موسى موسوى، قاهره، الزهراء للاعلام العربى، 1409 ق.
176/113. شيعه يك حزب تمام؛ على شريعتى، تهران، حسينيه ارشاد.
177/114. شيعه پاسخ مىدهد؛ سيدرضا حسينىنسب، نشر مشعر، 1374 ش.
178/115. شيعه و شورا؛ حزب جمهورى اسلامى.
179/116. شيعه اماميه در برابر قرآن؛ عائشه يوسف المناعى، قم، ششمين كنفرانس بينالمللى وحدت اسلامى، مجمع جهانى تقريب مذهب اسلامى، 1372 ش.
180/117. شبهات حول الشيعه؛ ابوطالب تجليل تبريزى، قم، دارالقرآن الكريم، 1417 ق.
181/118. صفات شيعه؛ شيخ صدوق، تهران، انتشارات اعلمى.
182/119. صفات الشيعه(طبعت مع فضائل الشيعة و مصادقة الاخوان)؛ شيخ صدوق، تحقيق و نشر مؤسسه الامام المهدى(عج)، قم، 1410 ق.
183/120. ظهور شيعه به ضميمه مصاحبه پروفسور كربن؛ محمدحسين طباطبائى، تهران، مرصاد، كانون انتشارات جيبى، 1356 ش.
184/121. عدل از ديدگاه تشيع؛ محمد محمدى رىشهرى،قم،1354 ش.
185/122. عزادارى از ديدگاه مرجعيت شيعه؛ على ربانى خلخالى.
186/123. عقائد الشيعه؛ اطهربن بروجردى، تبريز، مطبعه آقامشهدى، 1331 ق.
187/124. عقايد شيعه در دين و توحيد؛ حسن ترسلى كاشانى، مشهد، خراسانى، 1397 ق.
188/125. عقايد و اعتقادات شيعه؛ محمدولى شفيعى، تهران، مصطفوى، 1349 ش.
189/126. عقائد الشيعه؛ ملاعلى اصغر نيّر بروجردى، تهران، اسلاميه، 1322 ق.
190/127. على و الشيعه؛ نجمالدين شريف العسكرى، نجف، آداب.
191/128. عقيدة الشيعه(فى الامام الصادق و سائر الائمة عليهمالسلام )؛ السيد حسين يوسف مكى العاملى، بيروت، دارالاندلس، 1382 م.
192/129. عقائد الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛ سيد ابراهيم موسوى زنجانى، نجف، آداب، 1387 ق.
193/130. عقيدة الشيعة الاماميه(عرض و دراسة)؛ هاشم معروف الحسنى، بيروت، دارالكتاباللبنانى، 1376ق.
194/131. قرآن در اسلام از ديدگاه تشيع؛ علامه سيدمحمدحسين طباطبائى، قم،جامعهمدرسينحوزهعلميه،1375ش.
195/132. كتاب نداء تشيع؛ تقى شريف كاشانى، تهران، 1324 ش.
196/133. كتاب الشيعه(من اصحاب الحديث)؛ ابوالعباس احمدبن محمدبن سعيد، معروف به ابنعقده، م 333 ق.18
197/134. كتاب الشيعه(من اصحاب الحديث و طبقاتهم)؛ قاضى ابوبكر جعابى.19
198/135. گفتار شيعه در اصول و فروع؛ شمسالدين نجفى، 1349 ش.
199/136. گفتوگوهاى شيرين يك نفر زن شيعه به نام حسنيه؛ سيدعلى اكبر شعفى، تهران، 1343 ش.
200/137. گفتوگوهاى يك زن شيعه با علماى سنى؛ ابراهيم استرآبادى، اصفهان.
201/138. لماذا نحن الشيعه؟؛ محمدالرضى الرضوى، قاهره، مطبوعات النجاح بالقاهره، 1398 ق.
202/139. مع الشيعة الاماميه؛ شيخ محمد مغنيه، بيروت، مكتبة الاندلس، 1956م.
203/140. مسارالشيعه؛ شيخ مفيد.
204/141. مسؤوليت شيعه بودن؛ على شريعتى، تهران، انتشار، 1350 ش.
205/142. معنويت تشيع و 22 مقاله ديگر؛ محمدحسين طباطبائى، تهران، انديشه، 1355 ش.
206/143. مبانى تفكر شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه جمال موسوى، تهران،كتابخانه بزرگ اسلامى، 1358 ش.
207/144. مبانى دين و مذهب شيعه؛ سيداحمد نجفى خردمند، قم، دارالتبليغ اسلامى، 1350 ش.
208/145. مذهب شيعه و اعتقاد ما؛ سيدمحمد مهدى علومى، تهران، علمى، 1344 ش.
209/146. معارف الشيعه؛ على گرامى، شيراز، كتابفروشى اسلام.
210/147. منشور عقايد اماميه (شرحى گويا و مستدل از عقايد شيعه اثناعشرى)؛ جعفر سبحانى، قم، مؤسسه الامام الصادق عليهالسلام ، 1376 ش.
211/148. مسائل اعتقادى از ديدگاه تشيع(ترجمه كتاب عقائد الاماميه)؛ محمدرضا مظفر، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، 1364 ش.
212/149. منابع انديشه مذهبى شيعه؛ على شيروانى، قم، شفق.
213/150. معاد از ديدگاه فرق اسلامى شيعه، معتزله، اشاعره؛ محمدابراهيم ايزدخواه، تهران، هفتمين كنفرانس بينالمللى وحدت اسلامى، 1373 ش.
214/151. مناهج المعارف يا فرهنگ عقائد شيعه؛ ميرسيدابوالقاسم جعفر موسوى خوانسارى، با مقدمه و حواشى ميرسيداحمد روضاتى،تهران، 1351 ش.
215/152. نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنىعشريه؛ احمد محمودصبحى، بيروت، دارالنهفتة العربيه، 1411 ق.
216/153. وظايف الشيعه(شرح دعاى ندبه)؛ عباسعلى اديب، اراك، ربانى، 1341 ش.
217/154. ولايت از ديدگاه مرجعيت شيعه؛ محمد مقيمى و امير معراجى، تهران.
218/155. ويژگىهاى فكرى شيعه؛ محمدرضا مظفر، ترجمه خلخالى، مكتبة النجاح.
219/156. هدية التشيع؛ الشيخ احمد الوائلى، بيروت، دارالزهد، 1400 ق.
د. كتابهاى شيعه در زمينه فرق و مذاهب (شناخت فرقهها و نحلههاى اسلامى و شيعى و مباحثات دانشمندان و چهرههاى برجسته شيعه با ديگران)
220/1. پنجمين مجمع علماى شيعه و سنى افغانستان؛ تهران، مؤسسه فرهنگى ثقلين، 1377 ش.
221/2. تاريخ شيعه و فرقههاى آن تا قرن چهارم؛ محمد جواد مشكور، تهران، كتابفروشى اشراقى، 1362 ش.
222/3. التحفة الاثنى عشرية فى الرد على فرق الشيعه(تلخيص و ترجمه تحفة الاثنى عشرية)؛ السيد محمود شكرى الالوس.
223/4. تحقيقى كوتاه پيرامون رابطه تشيع و تسنن؛ رسول جعفريان، اراك، جهاد دانشگاهى، 1365 ش.
224/5. ترجمه فرق الشيعه؛ ابوالقاسم سعدبن عبدالله اشعرى قمى، تهران.
225/6. تصوف و تشيع؛ هاشم معروف الحسنى، ترجمه سيدمحمد صادق عارف، مشهد، بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى، 1369 ش.
226/7. تلخيص المؤمنين عن مكاند الشيخيين المعروف به فرق بين الشيعة و الشيخى؛ خواجه معين الدين چشتى، كانپور.
227/8. حقيقت مذهب حنفيه بجواب حقيقت مذهب شيعه؛ نورحسين صاحب صابر، لاهور، اصنى عشرى، (زبان اردو).
228/9. دراسة عن الفرق فى تاريخ المسلمين الخوارج و الشيعه؛ احمد محمد احمد جلى، رياضى، مركز الملل فيصل للبحوث والدراساتالاسلاميه، 1408 ق.
229/10. الشيعة بين الاشاعرة المعتزله؛20 هاشم معروف الحسن، مصر.
230/11. الشيعة و التشيع فرق و تاريخ؛ احسان الاهى ظهير، لاهور، ادارة ترجمان السنه، 1404 ق.
231/12. الشيعة والوهابيه؛ علامه سيدمهدى موسوى قزوينى كاظمى.21
232/13. علماء الشيعة و الصراع مع البدع و الخرافات الدخيلة فى الدين؛ الشيخ محمد الخالص، بيروت و لندن، دارالفارابى، دارالينابيع، دارالنهر و دارالحكمه، 1418 ق.
233/14. فرق الشيعه؛ حسن بن موسى نوبختى، نجف، مطبعه حيدريه، 1355 ق.
234/15. گفتوگوهاى شيعه و جالب (ترجمه الاحتجاجات العشره)؛ آيتالله طاهرى شيرازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، قم، انتشارات مؤسسه مطبوعاتى علامه، 1349 ش.
235/16. مناظرات دهگانه با علماى اهلسنت پيرامون بعضى عقائد شيعه؛ السيد عبدالله الشيرازى، ترجمه محمد محمدى اشتهاردى، مشهد، مدرسه علميه امام اميرالمؤمنين عليهالسلام ، 1359 ش.
236/17. مناظره و بحث آزاد بهايى از شيعه، سنى، صوفى، مسيحى، مادى؛ حسن مصطفوى.
237/18. همبستگى ميان تصوف و تشيع(ترجمه الصلة بين التصوف و التشيع)؛ كامل مصطفى شيبى، ترجمه، تلخيص نگارش على اكبر شهابى، دانشگاه تهران، 1354 ش.
ه. كتابهاى مخالفان و نويسندگان غيرشيعى در تبيين، نقد و يا رد اعتقادات و انديشههاى مذهبى شيعه
238/1. اصول مذهب الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛ ناصربن عبدالله بن على القفارى، 1415 ق.
239/2. اصول العقيدة بين المعتزلة و الشيعة الاماميه؛ عائشة يوسف المناعى، قطر، دارالثقافه، 1412 ق.
240/3. اثر التشيع على الروايات التاريخية فى القرن الاول الهجرى؛ عبدالعزيز محمدنور ولى، المدينة النبويه، دارالخضيرى للنشر و التوزيع، 1417 ق.
241/4. الاحزاب المعارضه فى صدر الاسلام، الخوارج والشيعه؛ ولهاوزن و يوليوس، ترجمه عبدالرحمن بدوى، قاهره، مكتبة النهضة المصريه، 1958 م.
242/5. الامام جعفر الصادق رائد السنة و الشيعه؛ عبدالقادر محمود، مصر.
243/6. الخطوط العريضة للاسس التى قام عليها دين الشيعة الامامية الاثنى عشريه؛22 محبالدين الخطيب، قاهره، 1388 ق.
244/7. السيادة العربية والشيعة والاسرائيليات فى عهد بنىاميه؛ فان فلوتن، تعريب حسن ابراهيم حسن و محمد زكى ابراهيم،القاهره،النهضةالمصريه،1965م.
245/8. الشيعة والقرآن؛ احسان الاهى ظهير، پاكستان، ادارة ترجمان السنة، 1403 ق.
246/9. الشيعة و تحريف القرآن؛ محمد مال الله، با مقدمه محمد احمد النجفى، عربستان، مكتبة ابن تيميه، 1409 ق.
و. كتابها و رسائل تاريخى (درباره تاريخ و زمينههاى پيدايش و سير تطور شيعه از آغاز تا كنون، مناسبات فرهنگىسياسىو پيشينه علمى ـ ادبى)
247/1. آل بويه، نخستين سلسله قدرتمند شيعه(نمودارى از زندگى جامعه اسلامى در قرنهاى چهارم و پنجم)؛ على اصغر فقيهى، تهران، صبا، 1366 ش.
248/2. آشنايى با حوزههاى علميه شيعه؛ سيد حجت موحد ابطحى، حوزه علميه اصفهان، 1365 ش.
249/3. اميرمؤمنان و آذربايجان، دولتهاى شيعه در تاريخ؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه محمد آيتاللهى، تبريز، روزنامه مهدآزادى، 1346 ش.
250/4. الادب فى ظل التشيع؛ عبداللّه نعه، صيدا، 1372 ش.
251/5. اثر الشيعة الجعفريه (فى تطوير الحركة الفكرية فى بغداد و منهم الفيلسوف الكندى)؛ الشيخ عبدالواحد الانصارى، بغداد.
252/6. ايرانيان مسلمان در صدر اسلام و سير تشيع...؛ محمد محمدى اشتهاردى، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1371 ش.
253/7. ادبيات انقلاب در شيعه؛ صادق آئينهوند، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1359 ش.
254/8. بينش تاريخى شيعه (سخنرانى)؛ على شريعتى، تهران، انتشارات جواد، 1357 ش.
255/9. پژوهشى در تاريخ حديث شيعه؛ مجيد معارف، تهران، مؤسسه فرهنگى و هنرى ضريح، 1374 ش.
256/10. تحفه تشيد در تاريخ اولين امارت شيعه؛ على اكبر تشيد، مجله تاريخى، 1324 ش.
257/11. تاريخ تدوين حديث و تذكره شيعه محدثين؛ مولانا سيدمرتضى حسين صاحب قبله، رادپسندى،(بهزبان اردو).
258/12. تاريخ فقه شيعه؛ محمد مهدى الآصفى، ترجمه عبدالرضا محمد حسينزاده، قم، قدس، 1372 ش.
259/13. تاريخ شيعه و علل سقوط بنىاميه؛ فان فلوتن، ترجمه سيدمرتضى هاشمى حائرى، تهران، اقبال، 1325 ش.
260/14. تاريخچه انشقاق اسلام به دو فرقه شيعه و سنى؛ فقير محمد مردوخ، 1341 ش.
261/15. تاريخ شيعه؛ علامه محمدحسن مظفر، ترجمه و نگارش سيدمحمدباقر حجتى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1368 ش.
262/16. تاريخ الامامية و اسلامهم من الشيعة منذ نشاة الشيع حتى مطلع القرن الرابع الهجرى؛ عبدالله فياضى، بيروت، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، 1395 ق.
263/17. تاريخ انتشار تشيع در ايران؛ اصحابى دامغانى، قم، 1350 ش.
264/18. تاريخ تشيع اصفهان از دهه سوم قرن اول تا پايان قرن دهم؛ مهدى بنمحمد باقر فقيهايمانى،تهران،1374ش
265/19. تاريخ تشيع در ايران؛ احمد مشكوة كرمانى، تهران، 1358 ش.
266/20. تاريخ سياسى صدر اسلامى، شيعه و خوارج؛ ترجمه محمود افتخارزاده، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1375 ش.
267/21. تاريخ تشيع در ايران (از آغاز تا قرن هفتم هجرى)؛ رسول جعفريان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1368 ش.
268/22. تاريخ گسترش تشيع در رى؛ رسول جعفريان، تهران،آستان مقدس حضرت عبدالعظيم، 1371 ش.
269/23. تأسيس الشيعة الكرام لعلوم الاسلام؛ السيدحسن الصدر، انتشارات اعلمى.
270/24. التشيع و اثره فى شعر العصر العباسى الاول؛ محسن غياض، با مقدمه شرقى شيف، بغداد، جامعة بغداد، 1973 ق.
271/25. تشيع، مقاومت و انقلاب؛ جمعى از نويسندگان، بىنا، 1368 ش.
272/26. تشيع و مشروطيت در ايران و نقش ايرانيان مقيم عراق؛ عبدالهادى حائرى، تهران، اميركبير، 1360 ش.
273/27. التشيع، نشأته... معالمه؛ هاشم الموسوى، قم، مركز الغدير للدراسات الاسلاميه، 1414 ق.
274/28. التشيع، نشوه، مراحله، مقوماته؛ السيد عبدالله الغريفى، بيروت، دارالمراسم للاعلام، 1411 ق.
275/29. تشيع، سيرى در فرهنگ و تاريخ تشيع؛ دائرة المعارف تشيع، تهران، 1373 ش.
276/30. تشيع و تصوف تا آغاز سده دوازدهم هجرى؛ كامل مصطفى شيبى، ترجمه علىرضا ذكاوتى قراگزلو، تهران، اميركبير، 1359 ش.
277/31. تشيع و ستمگران تاريخ؛ سيدعلى صدر،تهران،مسعود،1361 ش.
278/32. تشيع در مسير تاريخ؛ سيدحسين محمد جعفرى، ترجمه سيد محمد تقى آيتاللهى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1373 ش.
279/33. التشيع بين جبل عامل و ايران؛ على مروة، لندن، رياض الريس للكتب و النشر.
280/34. تشيع در هند؛ جان نورمن هاليستر، ترجمه آزرميدخت مشايخ فريدنى، تهران، مركز نشر دانشگاهى، 1373 ش.
281/35. تشيع علوى و تشيع صفوى؛ على شريعتى، 1352 ش.
282/36. تشكيل دولت صفوى و تعميم مذهب تشيع؛ محمدكريم يوسف جمال، اراك، اميركبير، 1372 ش.
283/37. جغرافياى تاريخى و انسانى شيعه؛رسولجعفريان،قم،انصاريان،1371ش.
284/38. جنبشهاى شيعى در تاريخ اسلامى؛ هاشم معروف الحسنى، ترجمه سيدمحمدصادق عارف، تهران، آستان قدس رضوى، 1371 ش.
285/39. جامعهشناسى تشيع اثناعشرى؛ اسماعيل نورى علاء، تهران، ققنوس، 1357 ش.
286/40. حلب و التشيع؛ ابراهيم نصراللّه،بيروت، مؤسسة الوفاء، 1403 ق.
287/41. ديوان اشعار التشيع الى القرن الثالث/ التاسع؛ الطيب العشاش، بيروت، دارالغرب الاسلامى، 1997 م.
288/42. دولة التشيع فى بلاد الغرب؛ نجيب زبيب، با مقدمه محمدحسين بزى، بيروت،دارالامير للثقافةوالعلوم،1413ق.
289/43. دولتهاى شيعه در طول تاريخ؛ محمدجوادمغنيه، ترجمه محمدبحرينى كاشمرى، قم، شفق.
290/44. دورالشيعةفىالتاريخ؛ محمدجواد مغنيه، نجف.
291/45. راز شيعه بودن ايرانيان؛ داود الهامى، قم، نشر حجت، 1357 ش.
292/46. روش مبارزه تشيع با حكومتهاى طاغوتى؛ سيدرضا تقوى دامغانى، قم، انتشارات سراط، بىتا.
293/47. زمينههاى تفكر سياسى در اسلام در قلمرو تشيع و تسنن؛ محمد مسجد جامعى،تهران، الهدى، 1369 ش.
294/48. سهم شيعه در تأسيس و ابتكار علوم اسلامى؛ سيدعلى اكبر برقعى قمى، تهران.
295/49. الشيعهو فنون الاسلام(تلخيص كتاب تأسيس الشيعةالكرام لعلوم الاسلام)؛ آيتاللّه سيد حسن صدر، صيدا، 1331ق.
296/50. الشيعة و فتحها الدول النصطوريه؛ [ناشناخته.]23
297/51. شيعيان لبنان؛ ترجمه خسروشاهى، قم، دارالتبليغ اسلامى.
298/52. الشيعة والحاكمون؛ محمدجواد مغنيه، بيروت، دارمكتبة الهلالى، 1404 ق.
299/53. شيعه و زمامداران خودسر(ترجمه الشيعة والحاكمون)؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه مصطفى زمانى، قم، 1343 ش.
300/54. الشيعة فى التاريخ(الشيعة و الامامه)؛ الشيخ محمد حسين المظفر، 1352 ق.24
301/55. الشيعة فى موكب التاريخ؛ جعفر سبحانى، قم، مؤسسه امام صادق عليهالسلام ، 1413 ق.
302/56. الشيعة فى التاريخ؛ محمدحسين آلزينالعاملى، صيدا، عرفان، 1357 ق.
303/57. شيعه و پايهگذارى علوم اسلامى (ترجمه الشيعة و فنون الاسلام)؛ سيدحسن صدر، ترجمه و پاورقى سيدمحمد مختار سبزوارى،25تهران، انتشارات روزبه، 1357 ش.
304/58. شيعيان لبنان در كام طوفان؛ حركة المحرومين.
305/59. شيعه در لبنان؛ سيدامام موسىصدر، تهران، بعثت، 1351 ش.
306/60. شيعه و عاشورا؛ محمدجواد مغنيه، ترجمه فيروزه حريرچى، تهران، پديده، 1344 ش.
307/61. شيعه در مصر از عصر امام على عليهالسلام تا...؛ صالح الوردانى، ترجمه قاسم مختارى، سازمانتبليغات اسلامى، 1376 ش.
308/62. صحنههاى خونين از تاريخ تشيع در افغانستان از 1250 تا 1320 قمرى؛حسينعلىيزدانى،مشهد،1370ش.
309/63. العلويون فدائيو الشيعة المجهولون؛ الشيخ على عزيز آل ابراهيم، كويت، 1396 ق.
310/64. علل ظهور تشيع در ايران و خصوصيات آن؛ محمدباقر حدادزاده، دانشكده حقوق و علوم سياسى و اقتصادى دانشگاه تهران، 1335 ش.
311/65. فلسفه شورشهاى شيعه؛ محمود حكيمى، تهران، سيد جمالى.
312/66. قيامهاى شيعه در تاريخ اسلام؛ صادق آئينهوند، تهران، سپاه پاسداران.
313/67. قدرترهبرانشيعه؛مهدى عسكرى، نشر آملى.
314/68. مذهب تشيع و آرمانهاى ملى ايرانى؛ عسكر حقوقى، تهران، 1353 ش.
315/69. مناسبات فرهنگى معتزله و شيعه تا آغاز دوره المغول معتزله در شيعه؛ رسول جعفريان، تهران، سازمان تبليغات اسلامى، 1372 ش.
316/70. مكتب تشيع در مسير تاريخى؛ حسين خراسانى، تهران، محمدى، 1341 ش.
317/71. مختصر تاريخ الشيعه؛ احمد عارف الزين، صيدا، 1332 ق.
318/72. مسلمين شيعه در لبنان؛ ميرابوالفتح دعوتى، تهران، بعثت، 1351 ش.
319/73. نشأة التشيع؛ السيد طالب الخراسانى، قم، شريف رضى، 1412 ق.
320/74. نداى شيعه (چرا امام حسين قيام كرد؟)؛ مير سيد احمدروضاتى،تهران،پايگاهاسلامى مسجد الرحمن.
ز. آثار و تأليفات در زمينه سيره و تاريخ زندگانى پيشوايان دينى (فضايل و مناقب، سيره اخلاقى، سياسى و اجتماعى اهلبيت عليهمالسلام )
321/1. اعيان الشيعه(زندگانى امام زينالعابدين عليهالسلام به ضميمه رساله حقوق و كلمات قصار آن حضرت)؛ حسين وجدانى، تهران، اميركبير، 1361 ش.
322/2. امامان شيعه و جنبشهاى مكتبى؛ محمدتقى مدرسى، ترجمه حميدرضا آژير، مشهد، بنياد پژوهشهاىاسلامىآستانقدس رضوى، 1369 ش.
323/3. اخلاق جعفرى شيعه اثناعشرى؛ جعفر صبورى قمى، 1395 ق.
324/4. اخلاق الائمة و آداب الشيعه؛ ملامحسن فيض كاشانى، ترجمه اسدالله ناصح،كانون انتشارات محمدى،1353ش.
325/5. امام صادق عليهالسلام ، مؤسس مذهب شيعه؛ گروهى از نويسندگان.
326/6. الامام جعفر الصادق، رائد السنة و الشيعه؛ عبدالقادر محمود، مصر.
327/7. پيشواى هشتم شيعيان؛ شيخ باقر ساعدى خراسانى، مشهد.
328/8. ثورة الشيعه، عصر امام حسن عليهالسلام ؛ عباس سعيدى، تهران، بعثت، 1358 ش.
329/9. چهارده معصوم، خورشيدهاى تابان عالم تشيع؛ محمدباقر رفيعى طارى، 1358 ش.
330/10. حيات فكرى و سياسى امامان شيعه؛ رسول جعفريان، قم، سازمان تبليغات اسلامى، 1369 ش.
331/11. حضرت على عليهالسلام و شيعيانش؛ نجمالدين عسكرى، ترجمه على كرمى، تهران.
332/12. زندگى دهمين پيشواى شيعه، حضرت امام هادى عليهالسلام ؛ مدرسى چهاردهى، تهران، غدير، 1352ش.
333/13. شرح زندگانى چهارمين امام شيعه؛ على پناه اشتهاردى، تهران، فروغى.
334/14. شيوه امامان شيعه؛ سادات حسينى، تهران، 1353 ش.
335/15. فرازهاى حساس زندگى پيشوايان شيعه؛ حيدرى قزوينى، تهران، رسالت قلم، 1398 ق.
336/16. فلسفه صلح دومين پيشواى شيعه؛ محمد مقيمى، تهران، معراجى.
337/17. مغز متفكر جهان شيعه؛ مركز مطالعات اسلامى استراسبورگ، با مقدمه ذبيحاللّه منصورى، تهران، انتشارات جاويدان، 1354 ش.
338/18. مبارزات رسول خدا صلىاللهعليهوآلهوسلم و ائمه شيعه عليهمالسلام با غلات؛ ميرزا خليل كمرهاى، تهران، كتابفروشى شمس، 1382 ق.
339/19. نقش پيشوايان شيعه در بازسازى جامعه؛ سيدمحمدباقر صدر، ترجمه على اسلامى، روزبه.
340/20. هشتمين امام شيعيان، امام رضا عليهالسلام ؛ على غفورى، تهران.
ح. آثار و تأليفات در زمينه مسائل فقهى و احكام شرعى
341/1. اجتهاد و تقليد در اسلام و شيعه؛علامهسيدمحمدحسينطباطبائى،رسالت.
342/2. ارث الشيعه؛ عباسعلى اديب، طباطبائى، 1375 ش.
343/3. احكام الشيعة فى فتاوى المؤلف حضرت آيةاللّه العلامه الحاج ميرزا حسن الحائرى؛ حاجميرزا حسن حائرى، تبريز، 1349 ش.
344/4. تحقيقى پيرامون اهميت اذان و اقامه و سومين شهادت(اقتباس و ترجمه بخشى از كتاب ارزشمند اجماعيات فقه الشيعة، تأليف سيداسماعيل مرعشى)؛ ترجمه محمد محمدىاشتهاردى، قم، مسجد جمكران، 1376 ش.
345/5. دروس فى فقه الشيعه(تقرير دروس آيتاللّه سيدابوالقاسم خوئى)؛ محمد مهدى خلخالى، نجف، آداب، 1378 ق.
346/6. دين و شؤون و طرز حكومت در مذهب شيعه؛ حاجى شيخ اسداللّه مامقانى، 1335 ش.
347/7. ذكرى الشيعه فى احكام الشريعه؛ شهيد ثانى(محمدبن مكى العاملى)، مكتبة بصيرتى.
348/8. رسائل الشيعة فى احكام الشريعه؛26 السيد محسن الكاظمى، 1320.
349/9. سيماى زن در آيينه فقه شيعه؛ زهرا گواهى، تهران، سازان تبليغات اسلامى، 1369 ش.
350/10. مبانى فقهى شرايط قاضى در فقه شيعه و مذاهب چهارگانه؛ حميد انصارى، 1371 ش.
351/11. مسائلى از فقه شيعه؛ حاج سيدمحمد على موحد ابطحى، قم، 1377 ش.
352/12. موسوعة البرغانى فى فقه الشيعه؛ محمد صالح البرغانى القزوينى الحائرى، تهران، نمايشگاه دائمى كتاب، 1369 ش.
353/13. مستند الشيعة فى احكام الشريعه؛ ملامحمد مهدى النراقى، قم، انتشارات كتابخانه آيتاللّه مرعشى نجفى، 1405 ق.
354/14. مختلف الشيعه(فى احكام الشريعه)؛ علامه حلى، قم، مؤسسة النشر الاسلامى، 1412 ق.
355/15. نكاح درفقه شيعه وانعكاس آن درقانون مدنى ايران و اهميت اجتماعى نكاح؛ مرتضى جليلى، تهران، 1331 ش.
356/16. نماز جمعه در روايات شيعه و سنى؛ محمدعلى تسخيرى و محمود قانصوه، ترجمه مسلم صاحبى، سازمان تبليغات اسلامى، 1365 ش.
357/17. نماز با ترجمه فارسى و اصول و فروع اوليه مذهب شيعه؛ رضا سراج، تهران، كتابفروشى حافظ.
358/18. نگاهى به نظرات فقهى علماى شيعه و اهلسنت در شرايط معاملات؛ ناصر مكارم شيرازى، قم، مجمع جهانى تقريب مذاهب اسلامى، 1372 ش.
359/19. نماز شيعه، مطابق با فتاوى حاج سيدعبداللّه شيرازى و ديگر علما؛ منظور حسين اصغر نجفى، مكتبة اصغريه(بهزبان اردو)
ط. آثار و كتابهاى حديثى شيعه
360/1. اربعين (چهل حديث) به عقيده شيعه؛ سيد على مولانا تبريزى، 1349 ش.
361/2. اسرار آل محمد صلىاللهعليهوآلهوسلم (ترجمه اولين كتاب شيعه در زمان اميرالمؤمنين عليهالسلام )؛ سليم بن قيس.
362/3. تلخيص وسائل الشيعه؛ مهدى التبريزى الصادقى، قم، 1393 ق.
363/4. تفصيل وسائل الشيعة الى تحصيل مسائل الشريعه؛ شيخحرعاملى،تهران،المكتبةالاسلاميه، 1403 ق.
364/5. جامع احاديث الشيعه؛ تحت اشراف حضرت آيتاللّه بروجردى، قم، مطبعه مهر، 1410 ق.
365/6. نهجالبلاغه يا درسهاى انسانساز مكتب تشيع؛ حسن سعيد، تهران، انتشارات كنگره هزاره نهجالبلاغه، 1359 ش.
فهرست الفبايى برخى از پاياننامههاى كارشناسى ارشد و دكترى (رشتههاى الهيات، حقوق، علوم سياسى و اقتصادى، تاريخ و ادبيات)
1. اولوالامر از ديدگاه تشيع و تسنن؛ محمد سلطان مرادى، راهنما: آيتاللّه محمدهادى معرفت، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.
2. ادله اثبات روح از نظر متكلمين شيعى، معتزلى و اشعرى؛ طيبه فلاحزاده، راهنما: دكتر احمد احمدى، مركز تربيتمدرس، دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.
3. استخراج اصطلاحات فقهى كتاب كشاف اصطلاحات الفنون و مقارنه آن با فقه شيعه؛ صديقه سجادى، راهنما: دكتر على رضافيض، دانشكده الهيات تهران، 1369ش.
4. اخلاق در فقه شيعه؛ حسين صائب، راهنما: كاظم مدير شانهچى، دانشگاه فردوسى مشهد، 73ـ1372 ش.
5. انديشه سياسى علماى شيعه در زمينه مشروطهخواهى از جنبش تحريم تنباكو تا به توپ بستهشدن مجلس (1270 ـ 1287ش)؛ ناصر جمالزاده، راهنما: حسين بشريه، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1376 ش.
6. انديشه سياسى فارابى و ارتباط آن با مذهب تشيع؛ بهرام منتظرى، راهنما: دكتر على اصغر حلبى، دانشكده علوم سياسى دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1368 ش.
7. بررسى ديدگاههاى مفسران معروف شيعه در زمينه علوم قرآن با طراحى تارنماى شيعى بر روى شبكه اينترنت؛ زهرا اخوان صراف، راهنما: آيتاللّه محمدهادى معرفت،دانشكدهاصولالدينقم،1377ش.
8. بررسى انطباق احايث شيعه بر احاديث نبوى در آيات الاحكام؛ معصومه دولتآبادى، راهنما: دكتر مجيد معارف، دانشكده اصول الدين قم، 1377 ش.
9. بررسى عصمت انبيا از ديدگاه فخر رازى و مقايسه آن با آراى شيعه؛ فريده فروغى اصل، راهنما: دكتر مجيد معارف، دانشكده اصولالدين تهران، 1379 ش.
10. بررسى انواع قتل و احكام آن از نظر فقه شيعه؛ سيد رضى رضوى، راهنما: دكتر سيدمصطفى محقق داماد، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم،77ـ1376ش.
11. بررسى مسئله سهو النبى صلىاللهعليهوآلهوسلم از ديدگاه متكلمان و فقيهان شيعه؛ عطاءاللّه اسماعيلى، راهنما: آيتاللّه محمدهادى معرفت، مركز تربيتمدرس دانشگاه قم، 78ـ1377 ش.
12. بررسى شرط اعلميت در تقليد و سير تاريخى آن در فقه شيعه؛ على روحبخش زائرى، راهنما: آيتاللّه حسين كريمى، دانشگاه قم، 1376 ش.
13. بررسى تطبيقى استحسان و مصالح مرسله از ديدگاه شيعه؛ طاهره سليمى، راهنما: محمدعلى راغبى، دانشگاه قم، 1379.
14. بررسى مسائل كلامى كشاف و مقايسه آن با كلام شيعه؛ هادى آقاجانيان، راهنما: دكتر سيدمرتضى آيتاللّه زاده شيرازى، دانشگاه تهران، 1370 ش.
15. بررسى تطبيقى سبق و رمايه و رابطه آن با سلاحهاى نوين از نقطهنظر مذاهب اربعه اهلسنت و مذهب؛ دانشكده الهيات و معارف اسلامى دانشگاه تهران، 1370 ش.
16. بهداشت در مذهب تشيع(دكترى)؛ علىاصغر حاجى سيد، دانشكده داروسازى دانشگاه علوم پزشكى تهران، 1330 ش.
17. بررسى تحليلى الگوهاى رهبرى سياسى از ديدگاه شيعيان اماميه(دكترى)؛ سيدحسين سيفزاده، دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران، 1365 ش.
18. بررسى سندى و دلالى روايات شيعه در مورد زن؛ سيما علىپور، راهنما: دكتر محمدتقى ديارى، دانشگاه قم، 1379 ش.
19. پژوهشى پيرامون غلات شيعه و موضع ائمه در اين باب؛ اسكندر اسفنديارى، راهنما: استاد علىاكبر غفارى،دانشگاهامامصادق عليهالسلام ،1370ش.
20. پژوهشى در تاريخ حديث شيعه از اصول اربعمأه تا كتب اربعه(دكترى)؛ مجيد معارف، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1372 ش.
21. پژوهشى در تفسير آيات ولايت و تبيين جايگاه آنها
در سوره مائده از ديدگاه شيعه و اهلسنت؛ حمزهپور معتوقى، راهنما: دكتر محمدعلى لسانى فشاركى، دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1376 ش.
22. تحول مفهوم دولت از ديدگاه فقهاى بزرگ شيعه(از محقق كركى تا امام خمينى)؛ ابوالفضل نجفى ليوارى، راهنما: دكتر ملك يحيى صلاحى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى تهران، 1378 ش.
23. تأثير تفكر شيعه در نظم دوره صفوى؛ اسحاق طغيانى اسفرجانى، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1365 ش.
24. تأويل و ضوابط آن نزد شيعه؛ محسن حسينزاده باجگيران، راهنما: دكتر مرتضى ايروانى، دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى مشهد، 1372 ش.
25. تفاسير شيعه(دكترى)؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران، 1332 ش.
26. تفسير اثرى شيعه و تطور آن؛ محمدعلى سلمانى مروست، راهنما: دكتر جعفر خضير، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1372 ش.
27. تاريخ فقه و فقهاى شيعه در قرن هشتم هجرى؛ حسن ملاصالحى، راهنما: دكتر على رضا فيض، دانشكده الهيات دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1371 ش.
28. تاريخ فقه و فقهاى شيعه از قرن ششم تا هشتم هجرى؛ حجت روحاللهى، راهنما: آيتاللّه محمدابراهيم جناتى، دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1371 ش.
29. تاريخ و مبانى كلام شيعه تا عصر غيبت؛ محمدتقى باقريان، راهنما: آيتاللّه محمدهادى معرفت، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 78ـ1377ش.
30. تحقيق و بررسى درباره قيامهاى عمده شيعى و تأثير آن بر ادبيات عرب تا انقراض حكومت بنىاميه؛ سردار شهابى، راهنما: دكتر آذرتاش آذرنوش و دكتر نوراللّه كسايى، دانشكده الهيات دانشگاه تهران، 1372 ش.
31. تحليلى از ميثاق (عهدالست) در روايات شيعه؛ منصور مير، راهنما: آيتاللّه سيدحسن مصطفوى، دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1369 ش.
32. توحيد و شرك از نظر تشيع و وهابيت؛ ولىاللّه نوروزىمقدم، راهنما: دكتر احمد عابدى،دانشگاهقم،1380ش.
33. توحيد از ديدگاه تشيع و وهابيت؛ سيدصادق حسينى، راهنما: دكتر احمد بهشتى، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم.
34. التفسير بالمأثور عند الشيعة الاماميه؛ احسان امين، راهنما: دكتر محمدعلى آذرشب، دانشكده اصولالدين قم، 1377 ش.
35. جايگاه عقل در مبانى تفكر شيعى؛ مرتضى رحيمىنژاد، راهنما: آيتاللّه يحيى انصارى شيرازى، مركز تربيتمدرسدانشگاه قم، 75ـ1374 ش.
36. حوزه علميه شيعيان جهان؛ علىرضا آشتيانى، دانشكده هنرهاى زيبا دانشگاه تهران، 1345 ش.
37. روايات تطبيق در تفاسير شيعه و تحليل آنها؛ زهرا حسينى، راهنما: دكتر محمدكاظم شاكر،دانشگاهقم،1378 ش.
38. رثا در ادب شيعه تا پايان قرن دوم هجرى(دكترى)؛ عباس اقبالى، راهنما: دكتر صادق آئينهوند، دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1373 ش.
39. زندگى سياسى و فرهنگى شيعيان در بغداد عباسيان از عصر غيبت (260 ق) تا سلطه سلجوقيان (450 ق) (دكترى)؛ حسن موسوى، راهنما: دكتر نوراللّه كسائى، دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1377 ش.
40. زنان سخنور شيعه(11ـ61 ه ق.) از فاطمه تا فاطمه؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه تهران، 1370 ش.
41. زمينههاى رشد و نضج شيعه از قرن چهارم تا ششم هجرى؛ عباس مصلايىپور يزدى، راهنما: دكتر محمدجواد مشكور، دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1369 ش.
42. شعر حماسى شيعه در قرن اول هجرى؛ مژگان جعفرزادگان، راهنما: دكتر على ميرلوحى، دانشكده زبانهاى خارجى دانشگاه اصفهان، 1373 ش.
43. شخصيتهاى شيعه از ديدگاه ابنخلكان در وفيات الاعيان(نقد و بررسى)؛ مهدى رجبى، راهنما: على دوانى، دانشكده الهيات دانشگاه امام صادق عليهالسلام ، 1373 ش.
44. شاعران پارسىگوى شيعه تا اواخر قرن هفتم؛ عباس محمدزاد رضايى، دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1365 ش.
45. علماى شيعه در عصر صفوى؛ محمدحسين رازنهان، دانشگاه تربيت مدرس تهران، 1365 ش.
46. عقلگرايى در اصولىگرى شيعى و توسعه سياسى جمهورى اسلامى ايران(دكترى)؛ على كريمى، مله، راهنما: دكتر محمود سريعالقلم، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1376 ش.
47. غلات و تأثير آن در افكار و عقايد و تاريخ شيعه؛ نعمتاللّه سفرى، راهنما: دكتر صادق آئينهوند، مركز تربيتمدرس دانشگاه قم، 74ـ1373 ش.
48. فدك در فقه شيعه؛ حسن رضازاده مقدم، راهنما: سيدحسين سيدى علوى، دانشگاه آزاد اسلامى مشهد، 1377 ش.
49. فهرست اربعين حديثهاى چاپ شده علماى شيعه از ابتدا تا پايان قرن دهم؛ محمدكاظم بهنيا، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه آزاد اسلامى تهران، مركزى، 1374 ش.
50. فلسفه سياسى شيعه و جامعه مدنى؛ علىرضا رجايى، راهنما: دكتر حاتم قادرى، دانشكده علوم انسانى دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1375 ش.
51. فرهنگ سياسى شيعه و تأثير آن بر رفتار سياسى مردم ايران از 1342 تا 1357 ش؛ يداللّه هنرى لطيفپور، راهنما: دكتر رحيم ابوالحسنى، دانشكده حقوق و علوم سياسى دانشگاه تهران، 1377 ش.
52. فرهنگ سياسى تشيع و سازوكار جامعهپذيرى سياسى آن؛ يونس كجورى گشنيانى، راهنما: دكتر محمد غفورى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى تهران، 1375 ش.
53. قيام شيعى مرعشيان با تكيه بر قيام شيعى سربداران(دكترى)؛ دانشكده ادبيات وعلوم انسانى دانشگاه تهران، 1363 ش.
54. مكتب سامرا نقطه عزيمت رويكرد تاريخى شيعه در حوزه معرفت سيايس (رهيافتى بر مبانى نظريههاى سياسى شيعه در قرن اخير)؛ مظفر نامدار طالشانى، راهنما: دكتر ملكيحيى صلاحى، دانشكده علوم اقتصادى و سياسى دانشگاه شهيد بهشتى، 1372 ش.
55. مهاجرت علماى شيعه از جبلعامل به ايران در عصر صفوى؛ دانشكده ادبيات و علوم انسانى دانشگاه فردوسى مشهد، 70ـ1369 ش.
56. محدثات شيعه(دكترى)؛ نهله غروى نائينى، راهنما: استاد علىاكبر غفارى، دانشگاه تربيتمدرس تهران، 1372 ش.
57. مفسران شيعه؛ بهرام محمديان، راهنما: سيدامير محمود انوار، دانشگاه آزاد اسلامى تهران مركزى، 1372 ش.
58. مقايسه بين تاريخ و تدوين حديث از نظر شيعه و سنى؛ طاهره جعفرى، راهنما: استاد علىاكبر غفارى، دانشگاه آزاد اسلامى تهران شمال، 1375 ش.
59. مبانى احكام ثانويه در فقه شيعه؛ معروف على احمدوند، راهنما: دكتر سيدمصطفى محقق داماد، مركز تربيتمدرسدانشگاه قم، 76ـ1375 ش.
60. مشتركات شيعه و سنى پيرامون حشر، برزخ و قيامت؛ محمدابراهيم ايزدخواه، راهنما: آيتاللّه محمدابراهيم جناتى، مركز تربيت مدرس دانشگاه قم، 71ـ1370 ش.
61. منابع انديشه مذهبى شيعه؛ على شيروانى، راهنما: آيتاللّه محمدهادى معرفت، مركز تربيتمدرس دانشگاه قم، 73ـ1372.
62. مبانى كلامى فقه شيعه؛ سعيد ضيائىفر، راهنما: آيتاللّه محمدهاى معرفت، مركز تربيتمدرس دانشگاه قم، 77ـ1376 ش.
63. نقد و بررسى آراى دكتر محمد نوردل درباره حديث غدير در كتاب «اثر التشيع على الروايات التاريخيه فى القرن الاول الهجرى»؛ مجيد مجرد، راهنما:دكترسيدرضامؤدب، دانشگاه قم، 1381 ش.
64. نقدى بر «تفسير والمفسرون» ذهبى پيرامون سه تفسير شيعى؛ محمدحسين برومند، راهنما: دكتر سيدمحمدباقر حجتى، دانشگاه تهران، 1368 ش.
1. ر.ك: راغب اصفهانى، المفردات فى غريب القرآن؛ ماده «شيع» ابن فارس، معجم مقائيس اللغه، ماده «شيع».
2.علامه طباطبايى، سيدمحمدحسين، شيعه در اسلام؛ ص 7-4؛ نيزرك: طبرسى،امينالاسلام،مجمع البيان؛ ج 10-9، ص 795؛
3. رك: يادنامه علامه امينى؛ به اهتمام سيد جعفرشهيدىو محمد رضا حكيمى، ص 497-568.
4. خرمشاهى، بهاءالدين، دانش نامه قرآن وقرآنپژوهان؛ ج 1، ص 485.
5. در اين باره ر.ك مقاله «گذرى بر مطالعات شيعى در غرب»؛ مندرج در «مقالات و بررسىها»؛ نشريه علمى - پژوهشى دانشكده الهيات و معارف اسلامى تهران، دفتر 63، 1377 ش، ص153-183.
6. ر.ك: النجفى، اسد حيدر، الامام الصادق و المذاهب الاربعه؛ ج 6، ص 391ـ392(بهنقل از يادنامه علامه امينى؛ مقاله «400 كتاب در شناخت شيعه»، ص 500).
7. ر.ك:علامهطباطبائى، سيدمحمدحسين، شيعه در اسلام؛ بامقدمهسيد حسين نصر، ص الف (با اندك تلخيص و ويرايش).
8. اين عنوان، ناظر به حديث «افتراق الامّة» است. (ر.ك: شيخ صدوق، الخصال؛ ص 584؛ معانىالاخبار؛ ص 323؛ بحارالانوار؛ ج 28، باب افتراق بعدالنبى صلىاللهعليهوآلهوسلم ؛ تفسير العياشى؛ ج 1، ص 331؛هندى، كنزالعمال؛ ح 1053ـ1061 و3083ـ30838.
9. روافض(ج رافضه و رافض): يعنى كسانى كه سنت شيخين را مردود شمردهاند، در برابر سنى، كسى كه از سنت شيخين پيروى مىكند.(ر.ك:صفار، محمدبن حسن، بصائر الدرجات؛ ص 40).
10. ونيز چاپ جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1359 ش.
11. آقا بزرگ تهرانى، الذريعه؛ ج 14، ص 274.
12. همان، ص 271.
13 و 14 و 15 و 16 همان، ص 272.
17. همان، ص 274.
19و18. همان، ص 271.
20. و نيز، بيروت، دارالنشر للجامعين، 1961 م.
21. الذريعه؛پيشين، ج 14، ص 274.
22. صافىگلپايگانى، به پرسشها و ايرادهاى مؤلف كتاب ياد شده در نوشتارى با عنوان «مع الخطيب فى خطوطه العريضة»؛ پاسخ داده است.
23. ر.ك: الذريعه؛ پيشين، ج 14، ص 272.
24. ر.ك: همان، ص 271.
25. اين اثر برگردان فارسى ديگرى دارد با عنوان«شيعه يا پديد آورندگان علوم اسلامى»؛ ترجمه سيد على اكبر برقعى قمى،(ر.ك: الذريعة،پيشين، ج 14، ص 274).
26. الكاظمى الامرجى،السيد محسن، الجامع الكبير المسّمى برسائل الشيعه؛ تهران، كتابفروشى مصطفوى، 1364 ش.