فرق ميان «رسول» و «نبى»

«رسول» در اصل، به معنى كسى است كه: مأموريت و رسالتى بر عهده او گذارده شده، تا آن را ابلاغ كند، و «نبىّ» بنا بر يك تفسير، به معنى كسى است كه از وحى الهى آگاه است و خبر مى دهد، و بنا بر تفسير ديگر، به معنى شخص عالى مقام است (كه ماده اشتقاق هر دو قبلاً بيان شد) اين از نظر لغت.

اما از نظر تعبيرات قرآنى، و لسان روايات، بعضى معتقدند: «رسول» كسى است كه، صاحب آئين و مأمور ابلاغ باشد، يعنى وحى الهى را دريافت كند و به مردم ابلاغ نمايد، اما «نبىّ» دريافت وحى مى كند ولى موظف به ابلاغ آن نيست، بلكه تنها براى انجام وظيفه خود او است، و يا اگر از او سؤال كنند پاسخ مى گويد.

به تعبير ديگر، «نبىّ» همانند طبيب آگاهى است كه در محل خود آماده پذيرائى بيماران است، او به دنبال بيماران نمى رود، ولى اگر بيمارى به او مراجعه كند از درمانش فروگذار نمى كند.

اما «رسول» همانند طبيبى است سيار، و به تعبيرى كه على(عليه السلام) در «نهج البلاغه» درباره پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) فرموده: «طَبِيبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ».

او به همه جا مى رود، به شهرها، روستاها، كوه و دشت و بيابان تا بيماران را پيدا كند و به مداواى آنها بپردازد، او چشمه اى است كه به دنبال تشنگان مى دود، نه چشمه اى كه تشنگان او را جستجو كنند.

از رواياتى كه در اين زمينه به ما رسيده و مرحوم «كلينى» در كتاب «اصول كافى» در باب «طبقات الانبياء و الرّسل» و باب «الفرق بين النبىّ و الرّسل» آورده چنين استفاده مى شود: «نبى» كسى است كه تنها حقايق وحى را در حال خواب مى بيند (همانند رؤياى ابراهيم(عليه السلام)) و يا علاوه بر خواب در بيدارى هم صداى فرشته وحى را مى شنود.

اما «رسول» كسى است كه علاوه بر دريافت وحى، در خواب و شنيدن صداى فرشته، خود او را هم مشاهده مى كند.

البته، آنچه در اين روايات وارد شده، با تفسيرى كه گفتيم، منافات ندارد؛ چرا كه ممكن است مأموريت هاى متفاوت پيامبر و رسول تأثير در نحوه دريافت آنها از وحى داشته باشد، و به تعبير ديگر، هر مرحله اى از مأموريت، همراه با مرحله ويژه اى از وحى است (دقت كنيد).(1)

1. تفسير نمونه، جلد 13، صفحه 106.